ਸ਼ਬ੍ਦਦੇਸ਼ਪਤਦ੍ਦृष੍ਟਿਰ੍ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਵਨਿਤਾਮ੍ ਅਹਮ੍ । ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਕਨਕਨਿष੍ष੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਭਯਾ ਭਾਸਿਤਾਮ੍ਬਰਾਮ੍
ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਜਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕਪੜੇ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਆਲੋਲਮਾਲ੍ਯਵਸਨਾਮ੍ ਅਲਕਾਕੁਲਲੋਚਨਾਮ੍ । ਲੋਲਧਮ੍ਮਿਲ੍ਲਵਲਨਾਮ੍ ਅਨ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ਇਵਾਗਤਾਮ੍
ਉਹ ਔਰਤ ਹਿਲਦੇ ਮਾਲਾ ਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬੇਚੈਨ ਸੀ ਤੇ ਵਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਖੁਲੇ ਤੇ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ; ਉਹ ਨਵੀਂ ਆਈ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਕshmi ਵਾਂਗ ਲੱਗੀ।
ਕਾਨ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਗੌਰਾਙ੍ਗੀਮ੍ ਅਙ੍ਗਸ੍ਥਨਵਯੌਵਨਾਮ੍ । ਵਨਦੇਵੀਮ੍ ਇਵਾਮੋਦਿਸਰ੍ਵਾਵਯਵਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਗਦੀ ਸੀ।
ਸਾ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਵਦਨਾ ਪੁष੍ਪਪ੍ਰਕਰਹਾਸਿਨੀ । ਯੌਵਨੋਦ੍ਦਾਮਵਦਨਾ ਪਕ੍ਸ਼੍ਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਚਿਹਰੇ 'ਚ ਰੌਣਕ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਆਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਸਦਨਾ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਕਰਸੁਨ੍ਦਰੀ । ਮੁਕ੍ਤਾਕਲਾਪਰਚਨਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਮਦਨੁਸਾਰਿਣੀ
ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਘਰ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਛਤ 'ਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਈ।
ਸ੍ਵਰੇਣ ਮਧੁਰੇਣੇਮਾਮ੍ ਆਰ੍ਯਾਮ੍ ਆਰ੍ਯਵਿਲਾਸਿਨੀ । ਪਪਾਠਾਕਠਿਨਂ ਵਾਮਾ ਮਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਮृਦੁਹਾਸਿਨੀ
ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਇਹ ਸ਼ਾਲੀਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਗੰਭੀਰ ਬੋਲ ਪੜ੍ਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਖਤੀ ਵੀ ਸੀ।
ਅਸਦੁਦਿਤਰਿਕ੍ਤਚੇਤਨਸਂਸृਤਿਮृਗਸਰਿਤਿ ਮੁਹ੍ਯਮਾਨਾਨਾਮ੍ । ਅਵਲਮ੍ਬਨਤਟਵਿਟਪਿਨਮ੍ ਅਭਿਨੌਮਿ ਭਵਨ੍ਤਮ੍ ਏਵ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮুনি, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ, ਝੂਠੇ ਤੇ ਖਾਲੀ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਹੋ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯਾਹਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਤਾਂ ਚਾਰੁਵਚਨਸ੍ਵਨਾਮ੍ । ਲਲਨੇਯਂ ਕਿਮ੍ ਅਨਯੇਤ੍ਯ੍ ਅਨਾਦृਤ੍ਯੈਵ ਤਾਂ ਗਤਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਔਰਤ ਕੌਣ ਹੈ?' ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਜਗਦ੍ਵृਨ੍ਦਮਯੀਂ ਮਾਯਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ । ਅਨਾਦृਤ੍ਯੈਵ ਤਾਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵਿਹਰ੍ਤੁਮ੍ ਅਹਮ੍ ਉਦ੍ਯਤਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਿਰਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਤਤਸ੍ ਤਾਂ ਤਤ੍ਕृਤਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮ੍ ਅਲਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਖੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਜਗਨ੍ਮਾਯਾਂ ਕਲਯਿਤੁਂ ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਾਹਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਵਾਨ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੋਚ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ—ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ—ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਯਾਵਤ੍ ਤਾਨਿ ਤਥੋਗ੍ਰਾਣਿ ਜਗਨ੍ਤਿ ਸਕਲਾਨਿ ਖਮ੍ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਥਨੇ ਤਥਾ
ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ, ਸਾਰੀਆਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਹ ਖਾਲੀ ਹੀ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਾਨਿਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਤਾਨਿ ਕਲ੍ਪਮਹਾਕਲ੍ਪਜਾਤਾਨ੍ ਏਕਤ੍ਰ ਤਾਨ੍ ਮਿਥਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਨਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਸੁਣਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ, ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਪੁष੍ਕਰਾਵਰ੍ਤਾਨ੍ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤੋਤ੍ਪਾਤਮਾਰੁਤਾਨ੍ । ਸ੍ਫੁਟਿਤਾਦ੍ਰੀਨ੍ਦ੍ਰਡਾਕ੍ਕਾਰਘਟ੍ਟਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਮਣ੍ਡਪਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਪਰਵਾਹ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਘੇਰੇ, ਪਾਗਲ ਤਬਾਹੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗੁੰਬਦ, ਜਿਹੜੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੀਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਵਲਤ੍ਕਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਵਿਸ੍ਫੋਟਸ੍ਫੁਟਦੈਡਬਿਡਾਸ੍ਪਦਾਨ੍ । ਪ੍ਰਤਪਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕਾਰਕਟੁਮਾਰ੍ਤਾਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗ ਦੇ ਧਮਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਲਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਤੀਖੇ ਗੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲੁਠਤ੍ਸੁਰਪੁਰਵ੍ਰਾਤਵਿਤਤਾਕ੍ਰਨ੍ਦਘਰ੍ਘਰਾਨ੍ । ਰਣਨ੍ਮੇਰ੍ਵਾਦਿਕਟਕਸ਼੍ਰੇਣੀਨਿਗਰਣੋਦ੍ਭਟਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਦੀ ਚੀਕਾਂ ਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਚਹੁੰਫੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਰੂ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਡਰਾਉਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਗਲ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਕਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਜ੍ਵਲਨੋਲ੍ਲਾਸਪਟਤ੍ਪਟਪਟਾਰਵਾਨ੍ । ਆਤ੍ਮਭ੍ਰਂਸ਼ਬृਹਤ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਮ੍ਬਰਮਹਾਰ੍ਣਵਾਨ੍
ਜਗਤ-ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਲਪਾਹਟ ਤੇ ਟਪਟਪਾਹਟ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਨਾਸ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—
ਦੇਵਾਸੁਰਨਰਾਗਾਰਘਰ੍ਘਰਾਕ੍ਰਨ੍ਦਕਰ੍ਕਸ਼ਾਨ੍ । ਸਪ੍ਤਾਰ੍ਣਵਮਹਾਪੂਰਪੂਰਿਤਾਰ੍ਕੇਨ੍ਦੁਮਨ੍ਦਿਰਾਨ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਤੇ ਕਰਕਸ਼ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੇ ਮੰਦਰ ਸੱਤ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਨ ਵਿਚੇਤਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯ੍ ਏਵ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਏਕਮਨ੍ਦਿਰਸਂਸੁਪ੍ਤਾਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਰਣਰਯਾਨ੍ ਇਵ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਜਗਤ-ਚੱਕਰ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਲੜਾਕੂ ਜੰਗ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ।
ਤਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਦृष੍ਟਾਨਿ ਵਿष੍ਣੁਲਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਕਲ੍ਪਵृਨ੍ਦਾਨ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਮਯਾ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਦਰ, ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਣਗਿਣਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੇਖੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਅਨਾਦਿਤ੍ਯੇ ਨਿਰਹੋਰਾਤ੍ਰਭੂਤਲੇ । ਅਕਲ੍ਪਯੁਗਵਰ੍षਾਨ੍ਤੇ ਜਗਦ੍ਵ੍ਯੂਹੈẖ ਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯਃ
ਉਥੇ ਕੁਝ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਨਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਯੁਗਾਂ ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਉਤ्थਾਨ ਤੇ ਪਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚ ਚਿਤ੍ । ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਵੈਕਾਤ੍ਮਿਕੇਤ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਤਤ੍ਰ ਮਯਾਖਿਲਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ; ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮਨ ਹੈ; ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ; ਹਰ ਚੀਜ਼ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਉਥੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਕਾ ਚਿਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਦ੍ ਵਕ੍ਸ਼ਿ ਤਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਇਵਾਙ੍ਗ ਚਿਤ੍ । ਸਾ ਹਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਮਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋ ਨ ਚ ਨਾਮ ਨਕਿਞ੍ਚਨ
ਜੇ ਤੂੰ ਕਹੇਂ, 'ਤੂੰ ਕੁਝ ਹੈਂ', ਪਿਆਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਨਾ ਕੋਈ ਨਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਚੀਜ਼।
ਤਦ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਇਦਂ ਭਾਤਿ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਸ਼ਬ੍ਦਿਤਮ੍ । ਤੇਨੈਵ ਸ਼ਬ੍ਦਨਭਸਾ ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਪਰਮਂ ਨਭਃ
ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਸੇ ਸ਼ਬਦ-ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਸਾਰੀ ਸਚਾਈ ਪਰਮ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਦृष੍ਟਿਰ੍ ਇਯਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਤਰੁਮਞ੍ਜਰੀ । ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਾਙ੍ਗਕਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਤਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਅਨੁਭੂਤਵਾਨ੍
ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭ੍ਰਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼-ਵਿਰਖ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗੁੱਛੀ; ਇਹ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ-ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੈਂ ਉਥੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਕਾਸ਼ੈਕਰੂਪੇਣ ਵ੍ਯਾਪਿਨਾ ਬੋਧਰੂਪਿਣਾ । ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਤੇ ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮ੍ ਅਨੁਭੂਤਮ੍ ਇਦਂ ਮਯਾ
ਬੁੱਧੀ-ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੂਪ, ਸਭ ਵੱਲ ਫੈਲਿਆ ਗਿਆ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਰਾਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਇਹ ਅਨੰਤ, ਵਿਚਾਰ-ਰਹਿਤ ਹਾਲਤ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵ੍ਯੋਮ ਜਗਜ੍ਜਾਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵ੍ਯੋਮ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਵ੍ਯੋਮ ਕਲਾਕਾਲਦੇਸ਼ਦ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਦਿਕਮ੍
ਬ੍ਰਹਮ-ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ-ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਹਨ; ਸਮਾਂ, ਹਿੱਸੇ, ਥਾਂ, ਪਦਾਰਥ, ਕਰਤਬ—all ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ-ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਇਵ ਸਂਸਾਰਸ਼ਤੇ ਸਾਰ੍ਧੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਦृष੍ਟਾ ਵਸਿष੍ਠਨਾਮਾਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਾ ਮਦੁਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਥੇ ਮੈਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚਕਰਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਮ ਦੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦ੍ਵਾਸਪ੍ਤਤੇਸ੍ ਤ੍ਰੇਤਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਾ ਏਵ ਸਰਾਘਵਾਃ । ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਂ ਕृਤਸ਼ਤਂ ਦ੍ਵਾਪਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਂ ਤਥਾ
ਉਥੇ ਬਹੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ, ਅਤੇ ਡਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਵੀ ਸੌ ਵੇਖੇ ਹਨ।
ਭੇਦੋਦਯੇਨ ਚੇਦ੍ ਦृष੍ਟਾਸ੍ ਤਾਸ੍ ਤਾਸ੍ ਸਰ੍ਗਦਸ਼ਾਸ੍ ਤਥਾ । ਬੋਧੇਨ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਅਤ੍ਯਚ੍ਛਮ੍ ਏਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਭਸ੍ ਤਤਮ੍
ਜੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਰਚਨਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਤਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇੱਕ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਭੇਦਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਨਾਮਾਸ੍ਤਿ ਜਗਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਅਥ ਤ੍ਵ੍ ਇਦਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਾਜਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਨ੍ਮਦਾਦਿਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਵੱਖਰੇਪਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅਸਲ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਅਜਨਮਾ, ਸ਼ੁਰੂ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ—ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤੇਰੇ ਤਕ।