ਜ੍ਵਲਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਤੋ ऽਜਸ੍ਰਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥਾਲੀषੁ ਤਿष੍ਠਤਃ । ਯਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਦੀਪਸ੍ਯ ਭਾਸਾ ਭਾਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਜੋਤ ਮਨ ਦੇ ਪਾਤੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੀ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਂ ਵਿਨਾਰ੍ਕਾਦਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਸ੍ ਤਿਮਿਰੋਪਮਾਃ । ਸਤਿ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਜਗਨ੍ਮृਗਤृष੍ਣਿਕਾਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਚਾਹੇ ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਚਮਕਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਸ੍ਪਨ੍ਦੇ ਸਮੁਦੇਤੀਵ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇਵ ਚ । ਇਯਂ ਯਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਅਲਾਤ ਇਵ ਚਕ੍ਰਤਾ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹਿਲਚਲ ਹੋਣ ਤੇ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋਣ ਤੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮਦੇ ਅਲਾਤ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਚੱਕਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਜਗਨ੍ਨਿਰ੍ਮਾਣਵਿਲਯਵਿਲਾਸੋ ਵ੍ਯਾਪਕੋ ਮਹਾਨ੍ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ਮਕੋ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਨਿਰ੍ਮਲੋ ऽਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਟੱਲ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੇਡ ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਲੈ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਹਿਲਚਲ ਤੇ ਚੁੱਪ ਦੋਹਾਂ ਹੈ।
ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਪਨ੍ਦਮਯੀ ਯਸ੍ਯ ਪਵਨਸ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵਗਾ । ਸਤ੍ਤਾ ਨਾਮ੍ਨੈਵ ਭਿਨ੍ਨੇਵ ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਨ੍ ਨ ਵਸ੍ਤੁਤਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ, ਹਿਲਚਲ ਤੇ ਚੁੱਪ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਯਸ੍ ਸੁਪ੍ਤੋ ਯਸ੍ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਚ । ਨ ਸੁਪ੍ਤੋ ਨ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ ਚ ਯਸ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਸੁੱਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ।
ਯਦਸ੍ਪਨ੍ਦਸ਼੍ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਯਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਸ੍ ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਪਨ੍ਦਵਿਲਾਸਾਤ੍ਮਾ ਯ ਏਕੋ ਭਰਿਤਾਕृਤਿਃ
ਜੋ ਚੁੱਪ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ; ਜੋ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਜੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਹਿਲਦੇ ਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਮੋਦ ਇਵ ਪੁष੍ਪੇषੁ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਵਿਨਾਸ਼ਿषੁ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਥੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਥਾਗ੍ਰਾਹ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ੌਕ੍ਲ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਟੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੁੱਲ ਮੁੱਕ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਵਿਚ ਚਿੱਟਾ ਹੋਣਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ ਪਰ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਹੈ।
ਮੂਕੋਪਮੋ ऽਪਿ ਯੋ ਵਕ੍ਤਾ ਮਨ੍ਤਾ ਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਉਪਲੋਪਮਃ । ਯੋ ਭੋਕ੍ਤਾ ਨਿਤ੍ਯਤृਪ੍ਤੋ ऽਪਿ ਕਰ੍ਤਾ ਯਸ਼੍ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਅਕਿਞ੍ਚਨ
ਉਹ ਗੂੰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਰਸ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਦਾ ਰੱਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਯੋ ऽਨਙ੍ਗੋ ऽਪਿ ਸਮਸ੍ਤਾਙ੍ਗਸ੍ ਸਹਸ੍ਰਕਰਲੋਚਨਃ । ਨਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇਨਾਪਿ ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮ੍ ਇਦਂ ਜਗਤ੍
ਉਹ ਅੰਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਹੱਥ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਸ੍ਯਾਪਿ ਯਸ੍ਯਾਸ਼ੇषੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਯਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮਨਸੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏਤਾ ਮਨੋਨਿਰ੍ਮਾਣਰੀਤਯਃ
ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮਨ ਦੀਆਂ ਬਣਾਵਟਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੀ ਹਨ।
ਯਦਨਾਲੋਚਨਾਦ੍ ਭਾਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰੋਰਗਭੀਤਯਃ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦृष੍ਟੇ ਪਲਾਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਰ੍ਵਦੇਤਯਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਡਰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਲਾਇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਿ ਸ੍ਫਾਰ ਆਭਾਸੇ ਧ੍ਰੁਵੇ ਦੀਪ ਇਵ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਸਤਿ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਰੇਹਾਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਪੂਰ੍ਵਿਕਾਃ
ਜੋ ਸाक्षੀ ਹੈ, ਚੌੜਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਇੱਕ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਸਥਿਰ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਿਲ-ਚਲਾਂ, ਹਰਕਤਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਘਟਪਟਾਕਾਰਪਦਾਰ੍ਥਸ਼ਤਪਙ੍ਕ੍ਤਯਃ । ਤਰਙ੍ਗਕਣਕਲ੍ਲੋਲਵੀਚਯੋ ਵਾਰਿਧੇਰ੍ ਇਵ
ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਘੜੇ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਬੂੰਦਾਂ, ਉਤਲੀਆਂ ਤੇ ਛੱਲਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ ਏਵਾਨ੍ਯਤਯੋਦੇਤਿ ਯਃ ਪਦਾਰ੍ਥਸ਼ਤਭ੍ਰਮੈਃ । ਕਟਕਾਙ੍ਗਦਕੇਯੂਰਨੂਪੁਰੈਰ੍ ਇਵ ਕਾਞ੍ਚਨਮ੍
ਉਹੀ ਇੱਕ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਕੜੇ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਪੈਰ-ਬੰਦ ਬਣ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਕਾਵਭਾਸਾਤ੍ਮਾ ਯੋ ऽਹਮ੍ ਏਤੇ ਜਨਾਸ਼੍ ਚ ਯੇ । ਯਸ਼੍ ਚ ਨ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਬੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਨ੍ ਨਾਹਂ ਨੈਤੇ ਜਨਾਸ਼੍ ਚ ਯੇ
ਤੂੰ, ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਚਾਨਣ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਮੈਂ, ਇਹ ਲੋਕ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ — ਜਿਹੜਾ ਨਾ ਤੂੰ, ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਇਹ ਲੋਕ, ਆਤਮਕ ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇਵਾਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤੈਵ ਸੈਵਾਸੇਵ ਚ ਭਙ੍ਗੁਰਾ । ਪਯਸੀਵ ਤਰਙ੍ਗਾਲੀ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਭੂਃ
ਉਹੀ ਇੱਕ, ਵੱਖਰਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਵੀ, ਮੌਜੂਦ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ, ਨਾਸਵੰਤ ਵੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਜਾਗਦੀ ਹੈ।
ਯਤਃ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕਲਨਾ ਯਤੋ ਦृਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤਾ । ਮਾਨਸੀ ਕਲਨਾ ਯੇਨ ਯੇਨ ਭਾਸਾਂ ਵਿਭਾਸਨਮ੍
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦਿਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦਿਖਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ—
ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਰੂਪਂ ਰਸਂ ਗਨ੍ਧਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਚ ਚੇਤਨਮ੍ । ਯਦ੍ ਵੇਤ੍ਸਿ ਤਦ੍ ਅਸੌ ਦੇਵੋ ਯੇਨ ਵੇਤ੍ਸਿ ਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕਰਮ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ, ਸੁਗੰਧ, ਛੂਹ, ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।
ਦ੍ਰष੍ਟृਦਰ੍ਸ਼ਨਦृਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਯਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਾਧੋ ਤਦਵਧਾਨੇਨ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਵਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਜੋ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਆਪ ਪਛਾਣ ਲਵੇਂਗਾ।
ਅਜਮ੍ ਅਜਰਮ੍ ਅਜਾਡ੍ਯਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ਅਮਲਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਂ ਵਨ੍ਧ੍ਯਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਯਮ੍ । ਸਕਲਕਲਨਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣਾਨਾਮ੍ ਅਨੁਭਵਨਮ੍ ਅਵੇਦ੍ਯਂ ਵੇਦਨਂ ਵਿਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ
ਜੋ ਜਨਮ ਰਹਿਤ, ਮਰਣ ਰਹਿਤ, ਮਲ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮ, ਨਿਤ, ਮੰਗਲ, ਨਿਰਮਲ, ਆਰੰਭ ਰਹਿਤ, ਅਜਾਣਿਆ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਕੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸਭ ਬਣਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਅਣਜਾਣੀ ਅਨੁਭੂਤੀ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਮਹਾਪ੍ਰਲਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤੌ ਯਦ੍ ਏਤਦ੍ ਅਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਭਵਤ੍ਵ੍ ਏਤਦ੍ ਅਨਾਕਾਰਂ ਨਾਮ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਕਥਮ੍ ਏਤਤ੍ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ । ਕਥਂ ਵਾ ਨ ਤਮੋਰੂਪਂ ਕਥਂ ਵਾ ਨੈਵ ਖਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਕਥਂ ਵਾ ਨੈਵ ਚਿਦ੍ਰੂਪਂ ਜੀਵੋ ਵਾ ਨ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ । ਕਥਂ ਨ ਬੁਦ੍ਧਿਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਥਂ ਵਾ ਨ ਮਨੋ ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਤੱਤ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਕਥਂ ਵਾ ਨ ਨਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਥਂ ਵਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਅਨਯਾ ਚ ਵਚੋਭਙ੍ਗ੍ਯਾ ਮਮ ਮੋਹ ਇਵੋਦਿਤਃ
ਕਿਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਕਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਭਟਕਣ ਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਵਿषਮੋ ऽਯਮ੍ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਭਵਤਾ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ । ਭਿਨਦ੍ਮ੍ਯ੍ ਏਨਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਯਤ੍ਨੇਨ ਨੈਸ਼ਂ ਤਮ ਇਵਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍
ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤੌ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਸਦ੍ ਅਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਤਨ੍ ਨਾਮ ਨ ਯਥਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਇਦਂ ਕਥ੍ਯਤੇ ਸ਼ृਣੁ
ਵੱਡੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣਾ ਯਥਾ ਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਸਾਲਭਞ੍ਜਿਕਾ । ਤਥਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਤੇਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਨ ਤਤ੍ ਪਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਥੰਭ ਵਿੱਚ ਕੜੀ ਹੋਈ ਮੂਰਤੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਾਲਤ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਯਮ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਮਹਾਭੋਗੋ ਜਗਦਾਖ੍ਯੋ ऽਵਭਾਸਤੇ । ਸਤ੍ਯੋ ਭਵਤ੍ਵ੍ ਅਸਤ੍ਯੋ ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਵ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਨੁਭਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਫਿਰ ਖਾਲੀਪਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਯਥਾ ਨ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾਸ਼ੂਨ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ऽਨੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣਸਾਲਿਕਃ । ਤਥਾ ਤਾਤ ਜਗਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤੇਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਨ ਤਤ੍ ਪਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਥੰਭ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੜੀ ਹੋਈ ਮੂਰਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਥੰਭ ਮੂਰਤੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰੇ, ਸੰਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਾਲਤ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।