ਘੁਣਕ੍ਸ਼ੁਣ੍ਣਾਙ੍ਗਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਬਿਮ੍ਬੋਦਰਮਨੋਹਰਾ । ਕਲ੍ਹਾਰਕੁਨ੍ਦਮਨ੍ਦਾਰਪੁष੍ਪਸ਼੍ਰੀਕੋਸ਼ਸ਼ੋਭਿਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਆਕਾਰੀ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਚੌਂਦ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਅੰਗ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਕਲਹਾਰ, ਚੰਬੇ ਅਤੇ ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਮਗ੍ਰਭੂਤਾਗਮ੍ਯਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯ ਚੇਤਸਾ । ਅਗਮ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮ੍ ਅਹਮ੍ ਆਸਂ ਤਦਾ ਤਤਃ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਤੇ ਇਸ ਅਣਪਹੁੰਚ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ।
ਬਦ੍ਧਪਦ੍ਮਾਸਨਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਨਾḫ ਪਰਮਮੌਨਵਾਨ੍ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਾਨ੍ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਣੀਯੋਤ੍ਥਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਮੈਂ ਪਦਮ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੁਪ ਵਿਚ ਰਿਹਾ। ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਉਠਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਿਸ੍ਥੋ ਨਿਦ੍ਰਾਮੁਦ੍ਰਾਮ੍ ਇਵਾਗਤਃ । ਸਮਸ੍ ਸੋਮ੍ਯੋ ਨਭਸ੍ਸ੍ਵਚ੍ਛਸ੍ ਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣ ਇਵਾਮ੍ਬਰਾਤ੍
ਮੈਂ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਮੋਹਰ ਵਰਗਾ ਹਾਲਤ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਨਰਮ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੋਵਾਂ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਯਦ੍ ਅਨੁਸਨ੍ਧਤ੍ਤੇ ਚੇਤḫ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਚਿਰੇਣ ਵਾ ਸ਼ਾਪਵਰਵ੍ਯਕ੍ਤਿਵਦ੍ ਵਿਤਤਂ ਯਦਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਚੱਜਾ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਪ ਜਾਂ ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਦਾ ਵਰ੍षਸ਼ਤੇਨਾਤ੍ਰ ਬੋਧਬੀਜਂ ਧृਤਾਙ੍ਕੁਰਮ੍ । ਆਸੀਨ੍ ਮੇ ਹृਦਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਕਾਲਸੇਕਵਿਕਾਸਤਃ
ਫਿਰ, ਇੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਗਣ ਦਾ ਬੀਜ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਅੰਕੁਰ ਪਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਿਆ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਭਵਨ੍ ਮੇ ऽਥ ਜੀਵੋ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਵੇਦਨਃ । ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਕ੍ਸ਼ੀਣਗਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਧਾਵ੍ ਇਵ ਰਸਸ੍ ਤਰੋਃ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਜਾਗ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਅਲੱਗ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬੋਧ ਹੋਇਆ—ਜਿਵੇਂ ਠੰਢ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਦੇ ਡੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਤਚ੍ ਛਤਂ ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਨਿਮੇष ਇਵ ਮੇ ਗਤਮ੍ । ਬਹ੍ਵ੍ਯੋ ऽਪਿ ਕਾਲਗਤਯੋ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਕਧਿਯਾਂ ਮਨਾਕ੍
ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੌ ਸਾਲ ਇਕ ਪਲ ਵਾਂਗ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਇਕ-ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਈ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ।
ਵਿਕਾਸਮ੍ ਆਗਤੋ ਬਾਹ੍ਯਂ ਤਤੋ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕ੍ਰਮਃ । ਵਾਸਨ੍ਤḫ ਪੁष੍ਪਰੂਪੇਣ ਦ੍ਰੁਮਸ੍ਯੇਵ ਰਸੋ ਮਮ
ਫਿਰ ਬਾਹਰਲੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਖੁਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਦਾ ਰਸ ਫੁੱਲਾਂ ਵਜੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਣਪੂਰਿਤਮ੍ ਉਪਾਗਤਸਂਵਿਦਂਸ਼ਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸृਤḫ ਪਿਸ਼ਾਚਃ । ਇਚ੍ਛਾਙ੍ਗਨਾਵਿਵਲਿਤੋ ऽਥ ਕੁਤੋ ऽਪਿ ਸਦ੍ਮ ਪ੍ਰੋਨ੍ਨਾਮਸਨ੍ਨਮਨਵਾਯੁਰ੍ ਇਵਾਗ੍ਰਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍
ਜਦ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਭੂਤ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਇਹ ਇੱਛਾ ਦੀ ਕੁੜੀ ਵਲੋਂ ਝੂਲਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉਠੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਝਟਕਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਦਿਤਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਪਿਸ਼ਾਚਕਃ । ਬਾਧਤੇ ਕਿਮ੍ ਇਤਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੁਨੇ ਮਨ੍ਮੋਹਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ
ਮੁਨੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਾਵ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੱਸੋ—ਨਿਰਵਾਣਾ ਮਿਲ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਭੂਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਅਹਮ੍ਭਾਵਂ ਵਿਨਾ ਦੇਹਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਜ੍ਞਯੋਰ੍ ਇਹ । ਆਧੇਯਸ੍ਯ ਨਿਰਾਧਾਰਾ ਨ ਸਂਸ੍ਥੇਵੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਚਾਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਆਧਾਰ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।
ਅਯਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ੇषਸ੍ ਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਸਃ । ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਯੇਨਾਹਮ੍ਭਾਵਪਿਸ਼ਾਚਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏਤਿ ਤੇ
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਗੱਲ ਹੈ—ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਭੂਤ ਵੀ ਚੈਨ ਪਾ ਲਵੇਗਾ।
ਅਹਮ੍ਭਾਵਪਿਸ਼ਾਚੋ ऽਯਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਸ਼ਿਸ਼ੁਨਾਮੁਨਾ । ਅਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਏਵਾਨ੍ਤẖ ਕਲ੍ਪਿਤਸ੍ ਤੇਨ ਸੂਤ੍ਥਿਤਃ
ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਭੂਤ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਲੋਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਸੋਚ ਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਪਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਯਨ੍ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ । ਵਿਚਾਰਿਣਾ ਦੀਪਵਤਾ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤਮਸੋ ਯਥਾ
ਅਗਿਆਨ ਵੀ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਜਿੱਥੇ ਵੇਖਣ ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗੂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਯਥਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਇਹਾਜ੍ਞਤਾਪਿਸ਼ਾਚਿਕਾ ਤਥਾਵਿਚਾਰਿਤਾ ਸਤੀ
ਜਿੰਨਾ ਵਧ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਇਹ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਭੂਤ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਲਸਨ੍ਤ੍ਯਾਮ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਯਾਮ੍ ਅਜ੍ਞਤੋਦੇਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ । ਬੁਦ੍ਧਿਮੋਹਾਤ੍ਮਿਕਾ ਯਕ੍ਸ਼ੀ ਨਿਰ੍ਦੇਹੈਵ ਯਥਾ ਨਿਸ਼ਿ
ਜਦੋਂ ਅਗਿਆਨ ਚਲ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਟਕਾਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬੁਧੀ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਯਕਸ਼ੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਤਿ ਸਰ੍ਗੇ ਤ੍ਵ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਯਾਸ੍ ਸਮ੍ਭਵੋ ਨਾਸਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਸਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼ਸ਼ਿਨਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸ਼ਸ਼ਃ
ਅਗਿਆਨ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ; ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਅਗਿਆਨ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਚੰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਦੂਜਾ ਖਰਗੋਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਯਮ੍ ਅਜਾਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਜ੍ਞਜ੍ਞਾਤੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਨ ਜਾਤẖ ਕਾਰਣਾਭਾਵਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਖਵृਕ੍ਸ਼ਵਤ੍
ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜਨਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਬਣੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।
ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਾਨ੍ਤਰ੍ ਆਦਿਸਰ੍ਗੇ ਨਿਰਾਮਯੇ । ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦੇਰ੍ ਉਪਲਮ੍ਭਸ੍ਯ ਭਵੇਤ੍ ਕਿਮ੍ ਇਵ ਕਾਰਣਮ੍
ਸਰਵੋਚ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਬੀਜਾਤ੍ ਕਾਰਣਤẖ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਅਙ੍ਕੁਰẖ ਕਿਲ ਜਾਯਤੇ । ਨ ਬੀਜਮ੍ ਅਪਿ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਙ੍ਕੁਰẖ ਕੁਤਃ
ਬੀਜ ਤੋਂ ਹੀ ਅੰਕੁਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਅੰਕੁਰ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦਾ?
ਕਾਰਣੇਨ ਵਿਨਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਚ ਨਾਮੋਪਪਦ੍ਯਤੇ । ਕਦਾ ਕ ਇਵ ਖੇ ਕੇਨ ਦृष੍ਟੋ ਲਬ੍ਧਸ੍ ਸ੍ਫੁਟੋ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਤੀਜਾ ਤੇ ਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ; ਕਦੇ, ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਫ ਰੁੱਖ ਵੇਖਿਆ ਹੈ?
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨਾਮ੍ਬਰੇ ਯਦ੍ ਵਾ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਟਪਾਦਿਕਮ੍ । ਸ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਤਥਾਭੂਤੋ ਨ ਤ੍ਵ੍ ਅਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਪਦਾਰ੍ਥਤਾ
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਆਦਿ ਜੋ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਹਨ; ਉਹ ਭਾਵ ਤਾਂ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ।
ਯੋ ऽਯਮ੍ ਏਵਂ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ੇ ਸਰ੍ਗਾਦਾਵ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ । ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਕੂਪ ਇਵਾਕਾਸ਼ਸ੍ ਸਰ੍ਗਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਨਿਰਰ੍ਗਲਃ
ਜੋ ਚਿੱਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਲੀ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖਾਲੀਪਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮ ਏਵ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ẖ ਕਚਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਤਤ੍ਤਯਾ । ਸ੍ਵਭਾਵ ਏਵ ਸਰ੍ਗਾਖ੍ਯਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ ਚੈਤਨ੍ਯਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਃ
ਚਿੱਤ ਦਾ ਅਕਾਸ਼ ਇਕਸਾਰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੁਰਤ ਨੂੰ 'ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚਿੱਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਰ੍ਗੋ ऽਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤḫ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਯੋ ऽਨੁਭੂਯਤੇ । ਸ੍ਵਯਂ ਸਂਵੇਦਨਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਦ੍ਰਿਪੁਰਾਕृਤਿ
ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇੱਥੇ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਨੁਭਵ ਹੋਦੀ ਹੈ; ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਦੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨ ਆਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਗ ਇਵੇਹ ਵਃ । ਅਸਰ੍ਗੇ ਸਰ੍ਗਵਦ੍ ਭਾਤਸ੍ ਤਥਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਹਾਮ੍ਬਰੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸੁਰਤ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਦ ਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਰਗਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਅਵੇਦ੍ਯਂ ਵੇਦਨਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮ੍ ਏਵ ਭਾਤ੍ਯ੍ ਅਜਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍ । ਸਰ੍ਗਾਦੌ ਯਦ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸਰ੍ਗਸ੍ ਸ ਏਵ ਵਃ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ 'ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਉਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨੇਹ ਸਰ੍ਗੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨੈਵਾਯਂ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਗਣਗੋਲਕਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਲਮ੍ਬਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਦੇ ਗੋਲ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਨਹੀਂ। ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਥਾ ਕਚਤਿ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍ । ਰੂਪਮ੍ ਅਤ੍ਯਜਦ੍ ਏਵਾਚ੍ਛਂ ਤਥਾ ਭਵਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।