ਸੁਹृਤ੍ਕੇਲਿਵਿਲਾਸੇषੁ ਸਭੋਦ੍ਯਾਨਾਸ਼ਨਾਦਿषੁ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤਰ੍ਕਵਿਵਾਦੇषੁ ਨ ਤਥਾਸ੍ਥੀਯਤੇ ਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਖੇਡ-ਮਜ਼ੇ, ਸਭਾ, ਬਾਗ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਚ, ਇੰਨੀ ਪੱਕੀ ਲਗਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਦਾਨ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮੇਣ ਮੌਨਿਨਾ । ਜ੍ਞਤੈਵਾਨ੍ਵਿष੍ਯਤੇ ਜ੍ਞੇਨ ਵਿਜ੍ਞਾਨੈਕਾਨ੍ਤਵਾਦਿਨਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੁੱਪ, ਸ਼ਾਂਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਰੱਜਿਆ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਵਸ਼ਤḫ ਪਰੇ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯਤੇ ਪਦੇ । ਨਿਮ੍ਨੇ ऽਮ੍ਭਸੇਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਵਿਵੇਕਿਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਜ੍ਞਤੈਵਾਰ੍ਥਤਯੋਦਿਤਾ । ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਭਿਨ੍ਨੋ ऽਰ੍ਥ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ।
ਨਾਰ੍ਥੋਪਲਬ੍ਧਿਰ੍ ਨੋ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਬੋਧਾਤ੍ਮਤਾਂ ਵਿਨਾ । ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰਨੁਭੂਤਿਸ੍ਥਮ੍ ਆਹੁਸ੍ ਤਤ੍ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜਗਤ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਾਂ ਖਾਲੀਪਨ, ਜੇ ਤਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਨੁਭਵ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਬੋਧਬੋਧਬੋਧੇਨ ਦ੍ਵੈਤੈਕ੍ਯੋਪਸ਼ਮੇ ਸਤਿ । ਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਆਸਿਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਹੁਸ੍ ਸ੍ਵਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਦਵੈਤ ਤੇ ਏਕਤਾ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸਂਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਿਸ਼੍ਰਾਮਵਤਾਮ੍ ਅਮਨਸਾਂ ਸਤਾਮ੍ । ਨ ਸ੍ਵਦਨ੍ਤੇ ਹਿ ਵਿषਯਾḫ ਪਯਾਂਸਿ ਦृषਦਾਮ੍ ਇਵ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਰਸ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਨਿਰੋਧਪਦਮ੍ ਆਪਨ੍ਨੋ ਨਿਰ੍ਮਨਾ ਮੌਨਮਨ੍ਥਰਃ । ਸ੍ਵਭਾਵੇ ਸ੍ਥਿਤ ਏਵਾਸ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਰੇ ਕृਤ ਇਵਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਰੋਕ ਵਾਲਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਚੁੱਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮਾਲਕ।
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਰ੍ਥਰਹਿਤਂ ਮਹਦ੍ ਏਵ ਪਰਾਣੁਵਤ੍ । ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਤ੍ਮ ਹृਦਯਂ ਵੇਦ੍ਯਵੇਦਿਨਃ
ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰਿਕਤ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਕਿਸੇ ਮਕਸਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਰ ਹਰ ਮਤਲਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦਿਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਂਜਗਦੀਹਾਦਿ ਦਿਕ੍ਕਾਲਕਲਨਾਦਿ ਚ । ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਾਦਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਦਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਏਵ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ 'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮਾਂ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖਾਲੀਪਨ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜਾਪਦਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।
ਜ੍ਞੇਨਾਮਲਪਦਸ੍ਥੇਨ ਦੀਪੇਨੇਵ ਨ ਚੇਤ੍ਯਤੇ । ਤਮੋ ਹਾਰ੍ਦਂ ਯਥਾ ਬਾਹ੍ਯਂ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਭਯਾਦਿਵਤ੍
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਲ ਦੀ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਹਰਲਾ ਚਿਰਾਗ ਅੰਦਰਲੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਲਾਲਚ, ਵੈਰ ਜਾਂ ਡਰ ਨੂੰ।
ਰਜੋਰਹਿਤਸਰ੍ਵਾਸ਼ਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਰਮ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍ । ਅਸਮ੍ਭਵਤ੍ਤਮੋਰੂਪਂ ਪ੍ਰਣਮੇਤ੍ ਤਜ੍ਜ੍ਞਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਉਸ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਵ ਤੋਂ ਉਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਧੂੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਆ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਭੇਦਪ੍ਰਵਿਲਯੇ ਜਾਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਾਦृਸ਼੍ਯਤਾਂ ਗਤੇ । ਯਾ ਸ੍ਥਿਤਿḫ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਬੋਧਸ੍ਯ ਨ ਵਾਗ੍ਗੋਚਰਮ੍ ਏਤਿ ਸਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਫਰਕ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਨ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਗਰਤ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ।
ਦਦਾਤ੍ਯ੍ ਏਤਨ੍ਮਯਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਅਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਪਰਮਯਾ ਚਿਰਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਾਦਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਇਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਦਿਨ ਰਾਤ ਲੰਬੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਈਸ਼੍ਵਰẖ ਕੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਥਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯਤੇ । ਏਤਨ੍ ਮੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੌਣ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ।
ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਨ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਦੂਰੇ ਨ ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਃ । ਮਹਾਬੋਧਮਯੈਕਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮੈਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚ ਸਃ । ਸੋ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਮਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਸ ਸਭ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਇਮਾḫ ਪ੍ਰਤੀਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਲਯਵਿਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਅਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣਤੋ ਗਤਯḫ ਪਵਨਾਦ੍ ਇਵ
ਇਸ ਲਈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵਿਨਾਸ਼ ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀਆਂ ਇਹ ਹਾਲਤਾਂ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਲਾਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਿਲਚਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਿਸ਼ਂ ਪੂਜਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਨਂ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਾਃ । ਯਥਾਭਿਮਤਦਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਤੋ ਭੂਤਜਾਤਯਃ
ਸਭ ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਥਿਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਬਹੂਨ੍ਯ੍ ਏष ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਯਥਾਭਿਮਤਯੇਚ੍ਛਯਾ । ਯਦਾ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤਸ੍ ਤੇਨ ਪ੍ਰਸਾਦਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਚਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸ੍ ਸਨ੍ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਬੋਧਾਯ ਪ੍ਰੇਰਯਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਦੂਤਂ ਪੂਤਂ ਸ਼ੁਭੇਹਿਤੈਃ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਦੂਤ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਨਾ ਪਰਮੇਸ਼ੇਨ ਕੋ ਦੂਤḫ ਪ੍ਰੇਰ੍ਯਤੇ ਮੁਨੇ । ਸ ਦੂਤੋ ਬੋਧਨਂ ਚਾਪਿ ਕਰੋਤਿ ਵਦ ਮੇ ਕਥਮ੍
ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਵਲੋਂ ਕਿਹੜਾ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ? ਦੱਸੋ, ਉਹ ਦੂਤ ਕਿਵੇਂ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਆਤ੍ਮਸਮ੍ਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਦੂਤੋ ਵਿਵੇਕੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ । ਹृਦ੍ਗੁਹਾਯਾਂ ਸ ਵਰਦਸ੍ ਤਿष੍ਠਤੀਨ੍ਦੁਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰੇ
ਆਤਮਾ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਦੂਤ 'ਵਿਵੇਕ' ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਧੀਆ ਦਾਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਏष ਵਾਸਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਨ੍ਤੁਂ ਬੋਧਯਤਿ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਾਰਯਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਵੇਕਿਨਮ੍
ਇਹ ਵਿਵੇਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਕ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬੋਧਾਤ੍ਮੈषੋ ऽਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮੈਵ ਪਰਮḫ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਅਸ੍ਯੈਵ ਵਾਚਕੋ ਰਾਮ ਪ੍ਰਣਵੋ ਵੇਦਸਮ੍ਮਤਃ
ਇਹ ਅੰਦਰਲਾ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸਰਵੋਚਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਓਮ' ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਪਹੋਮਤਪੋਦਾਨਪਾਠਯਜ੍ਞਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮੈਃ । ਏष ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਰਨਾਗਸੁਰਾਸੁਰੈਃ
ਜਪ, ਹੋਮ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਸੱਪਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਯੌਰ੍ ਮੂਰ੍ਧਾ ਪृਥਿਵੀ ਪਾਦੌ ਤਾਰਕਾ ਰੋਮਰਾਜਯਃ । ਭੂਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਥੀਨਿ ਹृਦਯਂ ਵ੍ਯੋਮਾਸ੍ਯ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ
ਅਸਮਾਨ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਪੈਰ ਹਨ, ਤਾਰੇ ਇਸ ਦੇ ਵਾਲ ਹਨ; ਤੱਤ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਦਿਲ ਇਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਸਰਵੋਚਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈष ਚਿਦਾਤ੍ਮਤ੍ਵਾਦ੍ ਵਾਤਿ ਜਿਘ੍ਰਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਤੇਨੈष ਸਰ੍ਵਤੋਲਕ੍ਸ਼੍ਯਕਰਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸ਼ਿਪਾਦਭृਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਹ ਸੁੰਘਦਾ, ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਅੱਖਾਂ, ਕੰਨ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਦੂਤਮ੍ ਉਦ੍ਬੋਧ੍ਯ ਹਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਪਿਸ਼ਾਚਕਮ੍ । ਆਤ੍ਮਨਾ ਪਦਵੀਂ ਸ੍ਫਾਰਾਂ ਜੀਵẖ ਕਾਮ੍ ਅਪਿ ਨੀਯਤੇ
ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ, ਮਨ ਦੇ ਭੂਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਵਿਕਲ੍ਪੌਘਾਨ੍ ਵਿਧੂਯਾਨਰ੍ਥਸਙ੍ਕਟਮ੍ । ਪੌਰੁषੇਣਾਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯਤਾਮ੍
ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਰਾਜੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।