ਅਰ੍ਥੋਪਾਰ੍ਜਨਰਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਜਾਨਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਕਦਰ੍ਥਨਾਮ੍ । ਯẖ ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਪृਹਾਂ ਮੂਢੋ ਨृਪਸ਼ੁਸ੍ ਤਂ ਨ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍
ਜੋ ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ-ਪਸ਼ੂ ਹੈ; ਸਮਝਦਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨਾ ਕਰੇ।
ਮਨਸੋ ਬਾਹ੍ਯਮ੍ ਆਰਮ੍ਭਮ੍ ਆਨ੍ਤਰਂ ਚ ਲੁਨਾਤਿ ਯਃ । ਸਮਂ ਵੈਤृष੍ਣ੍ਯਦਾਤ੍ਰੇਣ ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਦਾਤ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਜਗਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਜ੍ਞਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਜ੍ਞੋ ਵਿਦਨ੍ਨ੍ ਅਸਦ੍ ਏਵ ਯਤ੍ । ਸਤੀਵ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਤਦ੍ ਅਨਭ੍ਯਾਸਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਚਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛਾਇਆ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਕਤੀਕਤਾ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ ਉਭਰਦੀ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਨਿਰ੍ਵੇਦਵਸ਼ਾਦ੍ ਉਪੇਤ੍ਯ ਸਤ੍ਸਙ੍ਗਮਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਉਪੇਤ੍ਯ ਤੇਨ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਭਾਵੇਨ ਨਿਰਸ੍ਯ ਭੋਗਾਨ੍ ਵੈਤृष੍ਣ੍ਯਦਾਰ੍ਢ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਮਾਰ੍ਥਮ੍ ਏਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਬਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਰਸ-ਸੁਖਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰੂਢੇ ਸਂਸਾਰਨਿਰ੍ਵੇਦੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਸਾਧੁਸਮਾਗਮੇ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਭਾਵਿਤੇ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਭੋਗਵੈਤृष੍ਣ੍ਯ ਆਗਤੇ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਬਾ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਮਨ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਸ-ਸੁਖਾਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਜਾਤੇ ਵਿषਯਵੈਰਸ੍ਯੇ ਸਜ੍ਜਨਤ੍ਵੇ ਤਥੋਦਿਤੇ । ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਹृਦਯੇ ਕਲਿਤੋਦਯੇ
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਚਾਨਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਉਗਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਧਨਾਨਿ ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਮਾਂਸੀਵ ਵਿਵੇਕਿਨਾ । ਤ੍ਯਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਸਂਸ਼ੁष੍ਕਾਮੇਧ੍ਯਪਰ੍ਣਵਤ੍
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿਹੜਾ ਧਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੁੰਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਤੇ ਗੰਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨੀਰਾਗਪਾਨ੍ਥਦृष੍ਟ੍ਯੈਵ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦਾਰਬਨ੍ਧਵਃ । ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥਾਕਾਲਮ੍ ਉਪਚਰ੍ਯਨ੍ਤ ਏਵ ਚ
ਪਤਨੀ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਪਰਵਾਹ ਯਾਤਰੀ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇ, ਉਤਨੀ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ ਸਂਲਗ੍ਨਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾḫ ਪੁਨḫ ਪੁਨਃ । ਨ ਭੋਗਾ ਅਨੁਭੂਯਨ੍ਤੇ ਨੂਨਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਨਸ੍ਤਯਾ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ।
ਏਕਾਨ੍ਤੇषੁ ਦਿਗਨ੍ਤੇषੁ ਸਰਸ੍ਸੁ ਵਿਪਿਨੇषੁ ਚ । ਉष੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੁਣ੍ਯਦੇਸ਼ੇषੁ ਨਿਜੇष੍ਵ੍ ਏਵ ਗृਹੇषੁ ਵਾ
ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਥਾਵਾਂ 'ਚ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ, ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ 'ਚ ਰਹਿ ਕੇ—
ਸੁਹृਤ੍ਕੇਲਿਵਿਲਾਸੇषੁ ਸਭੋਦ੍ਯਾਨਾਸ਼ਨਾਦਿषੁ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤਰ੍ਕਵਿਵਾਦੇषੁ ਨ ਤਥਾਸ੍ਥੀਯਤੇ ਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਖੇਡ-ਮਜ਼ੇ, ਸਭਾ, ਬਾਗ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਚ, ਇੰਨੀ ਪੱਕੀ ਲਗਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਦਾਨ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮੇਣ ਮੌਨਿਨਾ । ਜ੍ਞਤੈਵਾਨ੍ਵਿष੍ਯਤੇ ਜ੍ਞੇਨ ਵਿਜ੍ਞਾਨੈਕਾਨ੍ਤਵਾਦਿਨਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੁੱਪ, ਸ਼ਾਂਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਰੱਜਿਆ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਵਸ਼ਤḫ ਪਰੇ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯਤੇ ਪਦੇ । ਨਿਮ੍ਨੇ ऽਮ੍ਭਸੇਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਵਿਵੇਕਿਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਜ੍ਞਤੈਵਾਰ੍ਥਤਯੋਦਿਤਾ । ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਭਿਨ੍ਨੋ ऽਰ੍ਥ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ।
ਨਾਰ੍ਥੋਪਲਬ੍ਧਿਰ੍ ਨੋ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਬੋਧਾਤ੍ਮਤਾਂ ਵਿਨਾ । ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰਨੁਭੂਤਿਸ੍ਥਮ੍ ਆਹੁਸ੍ ਤਤ੍ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜਗਤ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਾਂ ਖਾਲੀਪਨ, ਜੇ ਤਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਨੁਭਵ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਬੋਧਬੋਧਬੋਧੇਨ ਦ੍ਵੈਤੈਕ੍ਯੋਪਸ਼ਮੇ ਸਤਿ । ਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਆਸਿਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਹੁਸ੍ ਸ੍ਵਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਦਵੈਤ ਤੇ ਏਕਤਾ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸਂਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਿਸ਼੍ਰਾਮਵਤਾਮ੍ ਅਮਨਸਾਂ ਸਤਾਮ੍ । ਨ ਸ੍ਵਦਨ੍ਤੇ ਹਿ ਵਿषਯਾḫ ਪਯਾਂਸਿ ਦृषਦਾਮ੍ ਇਵ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਰਸ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਨਿਰੋਧਪਦਮ੍ ਆਪਨ੍ਨੋ ਨਿਰ੍ਮਨਾ ਮੌਨਮਨ੍ਥਰਃ । ਸ੍ਵਭਾਵੇ ਸ੍ਥਿਤ ਏਵਾਸ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਰੇ ਕृਤ ਇਵਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਰੋਕ ਵਾਲਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਚੁੱਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮਾਲਕ।
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਰ੍ਥਰਹਿਤਂ ਮਹਦ੍ ਏਵ ਪਰਾਣੁਵਤ੍ । ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਤ੍ਮ ਹृਦਯਂ ਵੇਦ੍ਯਵੇਦਿਨਃ
ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰਿਕਤ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਕਿਸੇ ਮਕਸਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਰ ਹਰ ਮਤਲਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦਿਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਂਜਗਦੀਹਾਦਿ ਦਿਕ੍ਕਾਲਕਲਨਾਦਿ ਚ । ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਾਦਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਦਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਏਵ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ 'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮਾਂ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖਾਲੀਪਨ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜਾਪਦਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।
ਜ੍ਞੇਨਾਮਲਪਦਸ੍ਥੇਨ ਦੀਪੇਨੇਵ ਨ ਚੇਤ੍ਯਤੇ । ਤਮੋ ਹਾਰ੍ਦਂ ਯਥਾ ਬਾਹ੍ਯਂ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਭਯਾਦਿਵਤ੍
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਲ ਦੀ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਹਰਲਾ ਚਿਰਾਗ ਅੰਦਰਲੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਲਾਲਚ, ਵੈਰ ਜਾਂ ਡਰ ਨੂੰ।
ਰਜੋਰਹਿਤਸਰ੍ਵਾਸ਼ਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਰਮ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍ । ਅਸਮ੍ਭਵਤ੍ਤਮੋਰੂਪਂ ਪ੍ਰਣਮੇਤ੍ ਤਜ੍ਜ੍ਞਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਉਸ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਵ ਤੋਂ ਉਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਧੂੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਆ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਭੇਦਪ੍ਰਵਿਲਯੇ ਜਾਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਾਦृਸ਼੍ਯਤਾਂ ਗਤੇ । ਯਾ ਸ੍ਥਿਤਿḫ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਬੋਧਸ੍ਯ ਨ ਵਾਗ੍ਗੋਚਰਮ੍ ਏਤਿ ਸਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਫਰਕ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਨ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਗਰਤ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ।
ਦਦਾਤ੍ਯ੍ ਏਤਨ੍ਮਯਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਅਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਪਰਮਯਾ ਚਿਰਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਾਦਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਇਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਦਿਨ ਰਾਤ ਲੰਬੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਈਸ਼੍ਵਰẖ ਕੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਥਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯਤੇ । ਏਤਨ੍ ਮੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੌਣ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ।
ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਨ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਦੂਰੇ ਨ ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਃ । ਮਹਾਬੋਧਮਯੈਕਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮੈਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚ ਸਃ । ਸੋ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਮਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਸ ਸਭ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਇਮਾḫ ਪ੍ਰਤੀਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਲਯਵਿਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਅਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣਤੋ ਗਤਯḫ ਪਵਨਾਦ੍ ਇਵ
ਇਸ ਲਈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵਿਨਾਸ਼ ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀਆਂ ਇਹ ਹਾਲਤਾਂ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਲਾਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਿਲਚਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਿਸ਼ਂ ਪੂਜਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਨਂ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਾਃ । ਯਥਾਭਿਮਤਦਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਤੋ ਭੂਤਜਾਤਯਃ
ਸਭ ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਥਿਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਬਹੂਨ੍ਯ੍ ਏष ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਯਥਾਭਿਮਤਯੇਚ੍ਛਯਾ । ਯਦਾ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤਸ੍ ਤੇਨ ਪ੍ਰਸਾਦਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਚਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।