ਭੋਗਾਭਿਗਮਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਂ ਦਿਨਾਨੁਦਿਨਮ੍ ਉਜ੍ਝਤਾ । ਤੇਨ ਤਤ੍ ਕੁਲਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਤਾਰਾਚਕ੍ਰਮ੍ ਇਵੇਨ੍ਦੁਨਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਨਸੀਬ ਦੀ ਬੇਰੁਖੀ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਗੁੱਝਾ ਨਿਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਭੋਗਕृਪਣਾ ਕਾਪਿ ਨਵੈਵਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਮੁਖੇ ਕਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਅਪੂਰ੍ਵੈਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਰਾਹੌ ਮृਤੇ ਯਥਾ
ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ 'ਤੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਤੇ ਅਜੋਹੀ ਚਮਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ 'ਤੇ ਰਾਹੂ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਤृਣੀਕृਤਤ੍ਰਿਜਗਤਾਂ ਮਹਤਾਮ੍ ਅਭਿਧੇਯਤਾਮ੍ । ਸ ਯਾਤਿ ਕਲ੍ਪਵਿਟਪੀ ਨਭਸੀਵ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਉਹ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਉਹੋ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਾਸ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋਵੇ।
ਭੋਗਾਨਾਂ ਦ੍ਵੇषਣੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਲਜ੍ਜਮਾਨੋ ਮਨਸ੍ਵ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਭੋਗਾਨਾਮ੍ ਅਨ੍ਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਂ ਪਰਿਤੁष੍ਯਤਿ
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਨੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਲੱਜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸੁਖ-ਸਮਪਤੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਤੋਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾ ਏਵੋਪਹਸਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤਰਣੀ ਤਰਲਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਖੇਦਸ੍ਮੇਰਮੁਖੋ ਜਾਤੀਰ੍ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰ ਇਵਾਧਮਾਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਛਣਕਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਚੁਪਚਾਪ ਠਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਕੋਈ ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਤਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਸੌਹਾਰ੍ਦੇਨੈਵ ਸਾਧਵਃ । ਭੂਮਾਵ੍ ਇਵੋਦਿਤਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਾਃ
ਫਿਰ ਨੇਕ ਲੋਕ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ।
ਨਿਤ੍ਯਾਨਾਦृਤਭੋਗੋ ऽਸੌ ਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਚਿਤਯਾ ਧਿਯਾ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਚਿਤਾਰਮ੍ਭਂ ਭੋਗਂ ਨ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁਖ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਂਸृਤਿਵੈਰਸ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਏਵੋਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ । ਜਾਯਤੇ ਜੀਰ੍ਣਜਾਡ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਕਾਦ੍ ਇਵ ਸ਼ਰਤ੍ਤਰੋਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਬਾਉ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੁਸਤਤਾ ਪੱਕ ਕੇ ਪੱਤਝੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਝੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ ਸਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਰ੍ਕਮ੍ ਉਦਰ੍ਕਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਤਾਗृਧ੍ਨੁਰ੍ ਭਿषਗਾਸ਼੍ਰਯਣਂ ਯਥਾ
ਫਿਰ, ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਖੋਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਿਹਤ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨੋਦਾਰਮਤਿਰ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇषੁ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ । ਮਹਾਨ੍ ਮਹਾਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇषੁ ਸਰਸ੍ਸ੍ਵ੍ ਇਵ ਮਹਾਗਜਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਸਾਫ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ।
ਸਜ੍ਜਨੋ ਹਿ ਸਮੁਤ੍ਤਾਰ੍ਯ ਵਿਪਦ੍ਭ੍ਯੋ ਨਿਕਟਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਨਿਯੋਜਯਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਸੁ ਸ੍ਵਾਲੋਕੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ, ਕਿਸੇ ਨੇੜਲੇ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਵਾਦਾਨਵਿਰਤਿḫ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਵਿਵੇਕਿਨੋ ਨਿਜਾਰ੍ਥੇषੁ ਸਨ੍ਤੋषਸ਼੍ ਚੋਪਜਾਯਤੇ
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਵਾਦਾਨਵਿਰਤਸ੍ ਸਨ੍ਤੋषਾਮृਤਨਿਰ੍ਭਰਃ । ਵਿਵੇਕੀ ਕ੍ਰਮਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਦਾਤਿ ਕਣਪਿਣ੍ਯਾਕਸ਼ਾਕਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਹਿ ਯਾਚਤੇ । ਤੇਨੈਵਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਸ੍ਵਮਾਂਸਾਨਿ ਦਦਾਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਉਹ ਮੰਗਣ 'ਤੇ ਦਾਣੇ, ਆਟਾ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੂਨਂ ਵਿਰਲਚਿਨ੍ਤਾਨਾਂ ਵਿਵੇਕਮ੍ ਅਨੁਧਾਵਤਾਮ੍ । ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਂ ਲਘੁਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਧਾਵਤਾਮ੍ ਇਵ ਗੋष੍ਪਦਮ੍
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖਤਾ ਅਤੇ ਉੱਪਰ-ਉੱਪਰ ਦੀ ਸੋਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੌੜ ਕੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਰ੍ਥਾਦਾਨਵਿਰਤਿਂ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਅਭ੍ਯਸ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਆਹਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵਿਵੇਕੇਨ ਤਤਸ੍ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥੇष੍ਵ੍ ਅਰਕ੍ਤਤਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਈਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲਤਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਲਾਭਾਂ ਲਈ ਵੀ ਰੁਚੀ ਖਤਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਭੋਗਨਿਰਾਸੇਨ ਸਹ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਨਿਰਾਕृਤਿਃ । ਪਰਮਾਯੈ ਸ੍ਵਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕृਤਿਭਿẖ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਫਿਰ, ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਲਾਭ-ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਦੁẖਖਂ ਨਰਕਕੋਟਿषੁ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਯਾਵਦਾਯੁष੍ਕਮ੍ ਅਰ੍ਥੋਪਾਰ੍ਜਨਸ਼ਾਸਨਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਦੌਲਤ ਜੋੜਨ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਝੰਝਟ ਹੈ।
ਆਸਨੇ ਸ਼ਯਨੇ ਯਾਨੇ ਗਮਨੇ ਰਮਣੇ ऽਰ੍ਜਨੇ । ਆਢ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾ ਏਵ ਨ ਤੁ ਮੂਢਾ ਵਿਦਨ੍ਤਿ ਤਾਮ੍
ਚਾਹੇ ਬੈਠਣ, ਲੈਟਣ, ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ, ਚਲਣ, ਰਸ ਭੋਗਣ ਜਾਂ ਕਮਾਈ ਕਰਨ—ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਿਰਫ ਮੂਰਖ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਨਨ੍ਵ੍ ਅਰ੍ਥਾ ਵਿਤਤਾਨਰ੍ਥਾਸ੍ ਸਮ੍ਪਦਸ੍ ਸਨ੍ਤਤਾਪਦਃ । ਭੋਗਾ ਭਵਮਹਾਰੋਗਾ ਵਿਪਰੀਤੇਨ ਭਾਵਿਤਾਃ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਹੀ ਬੇਅੰਤ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀ ਜੜ ਹੈ, ਸਮਪਤੀ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਸ-ਸੁਖ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ-ਦਿਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਵਨ੍ ਨਾਯਾਤਿ ਵੈਵਸ਼੍ਯਂ ਚਿਨ੍ਤਾਵਿषਵਿਜृਮ੍ਭਣੈਃ । ਯਾਵਦ੍ ਅਰ੍ਥਮਹਾਨਰ੍ਥੋ ਨ ਕਦਰ੍ਥਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਰ੍ਥ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਥੋੜੀ ਲਾਭ ਲਈ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਅਨੁਤ੍ਤਮਸੁਖਂ ਯਸ੍ਮੈ ਚਿਰਾਯ ਪਰਿਰੋਚਤੇ । ਜਰਤ੍ਤृਣਸ਼ਿਖਾਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਸੋ ऽਰ੍ਥਂ ਪਸ਼੍ਯਤੁ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤੁ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਸੁੱਕੀ ਘਾਸ ਵਾਂਗ ਦੇਖੇ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਏ।
ਭੂਰਿਭਾਵਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਜਰਾਮਰਣਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਦੈਨ੍ਯਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਦਾਹਾਨਾਮ੍ ਅਰ੍ਥਸ੍ ਸਾਰ੍ਥਪਤਿਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਕੰਮਾਂ, ਤੇ ਦੁਖ ਤੇ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਦੀ ਅੱਗ ਲਈ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਕਾਫਲੇ ਦਾ ਮੁਖੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਤਿ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਜਰਾਮਰਣਸ਼ਾਲਿਨਾਮ੍ । ਅਜਰਾਮਰਤਾਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਨ੍ਤੋषੋ ऽਸ੍ਤਿ ਰਸਾਯਨਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਤੋਖ ਉਹ ਰਸ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਸਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਨੋਦ੍ਯਾਨਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਰ੍ ਅਪ੍ਸਰਸਸ੍ ਸ੍ਮਰਃ । ਇਤ੍ਯ੍ ਏਕਤਸ੍ ਸਮੁਦਿਤਂ ਸਨ੍ਤੋषਾਮृਤਮ੍ ਏਕਤਃ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਸੰਤ, ਨੰਦਨ ਬਾਗ, ਚੰਦ, ਅਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੰਤੋਖ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਸਰਸḫ ਪ੍ਰਾਵृषੇਵਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਨ੍ਤੋषੇਣੈਤਿ ਪੂਰ੍ਣਤਾਮ੍ । ਗਮ੍ਭੀਰਾਂ ਸ਼ੀਤਲਾਂ ਹृਦ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਂ ਰਸਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਵਧੀ ਹੋਈ ਬਰਸਾਤ ਝੀਲ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੰਤੋਖ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਡੂੰਘਾ, ਠੰਢਾ, ਮਨਭਾਵਨ ਤੇ ਸੁਆਦ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧੁਰ੍ ਓਜਸ੍ਵਿਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਸਨ੍ਤੋषੇਣ ਵਿਰਾਜਤੇ । ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਵਰਾਕਾਰੋ ਵਸਨ੍ਤੇਨੇਵ ਪਾਦਪਃ
ਜੋ ਨੇਕ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਪਾ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਪੂਰੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਦਪਾਤਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਪਿष੍ਟਕੀਟਵਦ੍ ਈਹਤੇ । ਦੀਨਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ ਅਰ੍ਥਾਰ੍ਥੀ ਦੁẖਖਾਦ੍ ਦੁẖਖਾਨ੍ਤਰਂ ਵ੍ਰਜਨ੍
ਜਿਸਦੀ ਸੁਭਾਵ ਉਦਾਸ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਲਾਭ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੈਰ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਕੀੜਾ ਵਾਂਗ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਲ੍ਲੋਲਵਿਕਲਾẖ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਸਮੁਦ੍ਰਪਤਿਤਾ ਇਵ । ਨਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਂ ਵਿਕृਤਾਕृਤਯੋ ऽਰ੍ਥਿਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੂਫਾਨੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਟੁੱਟੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਠੀਕ ਤੇ ਸਥਿਰ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਸਮ੍ਪਦḫ ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼੍ ਚੈਵ ਤਰਙ੍ਗੋਤ੍ਸਙ੍ਗਭਙ੍ਗੁਰਾਃ । ਕਸ੍ ਤਾਸ੍ਵ੍ ਅਹਿਫਣਚ੍ਛਤ੍ਤ੍ਰਚ੍ਛਾਯਾਸੁ ਰਮਤੇ ਬੁਧਃ
ਧਨ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚੰਚਲ ਤੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹਨ; ਸੱਣਪ ਦੇ ਫਣ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸਮਝਦਾਰ ਆਦਮੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?