ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀਪਯਾਂਸੀਵ ਸਙ੍ਗਤਾਨਿ ਵਿਵੇਕਿਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਯਨ੍ਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਤਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਝਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਵੇਕਿषੁ ਵਿਰਕ੍ਤੇषੁ ਸਂਸਾਰੋਤ੍ਤਰਣਾਰ੍ਥਿषੁ । ਜਨਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਹਿਮਹਾਰਗृਹੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਸੂਝਵਾਨ, ਵਿਰਕਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਠੰਢਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਹਿਮ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਨਨੁ ਨਾਗਰਤੋਦਾਰਾ ਯਾ ਵਿਵੇਕਿਨਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਸੁਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਨ੍ਯਾਸੁ ਸਾ ਨਵਾਸੁ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਸੱਚਮੁਚ, ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਦੇਸੀ ਦੇਵੀਆਂ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਸਾਦਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਉਚਿਤਕਰ੍ਮਣਃ । ਅਨ੍ਤẖ ਕਰੋਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਮਕੁਰਭੂਰ੍ ਇਵ
ਸਹੀ ਕੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸਮਝ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵਜੋਂ ਦਰਪਣ ਵਾਂਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਪ੍ਰਜ੍ਞੋਨ੍ਨਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਰਸਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਵਿਵੇਕਿਨੀ ਵਿਲਾਸੇਨ ਕਦਲੀਵ ਮਹਾਵਨੇ
ਅਸਲ ਸਮਝ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਵਹਤਿ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਿਤਾਨ੍ । ਆਦਰ੍ਸ਼ਵਦ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਨੈਰ੍ਮਲ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ, ਦਰਪਣ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਕਸ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪਰਿਮਾਰ੍ਜਿਤਃ । ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਭਾਤ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਧृਤਂ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ ਅਗ੍ਨਿਸ਼ੌਚਮ੍ ਇਵਾਂਸ਼ੁਕਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਨਿਖਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਕਪੜਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਚਤ੍ਕਾਞ੍ਚਨਕਾਨ੍ਤੇਨ ਵਿਮਲਾਲੋਕਕਾਰਿਣਾ । ਭੁਵਨਂ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣੇਵ ਭਾਤਿ ਸਾਧੁਸ੍ ਸ੍ਵਚੇਤਸਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਨਣ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਾਧੁਸਮਾਗਮੌ । ਯਥਾਤ੍ਯਨ੍ਤਾਨੁषਙ੍ਗੇਣ ਤਾਵ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਸਜ੍ਜਨਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਭਰਭਾਵਿਤਃ । ਭਾਤਿ ਭੋਗਾਨ੍ ਅਧẖ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਪਞ੍ਜਰਾਦ੍ ਇਵ ਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਕਦਮ-ਕਦਮ ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਪੰਛੀ।
ਭੋਗਾਭਿਗਮਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਂ ਦਿਨਾਨੁਦਿਨਮ੍ ਉਜ੍ਝਤਾ । ਤੇਨ ਤਤ੍ ਕੁਲਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਤਾਰਾਚਕ੍ਰਮ੍ ਇਵੇਨ੍ਦੁਨਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਨਸੀਬ ਦੀ ਬੇਰੁਖੀ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਗੁੱਝਾ ਨਿਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਭੋਗਕृਪਣਾ ਕਾਪਿ ਨਵੈਵਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਮੁਖੇ ਕਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਅਪੂਰ੍ਵੈਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਰਾਹੌ ਮृਤੇ ਯਥਾ
ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ 'ਤੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਤੇ ਅਜੋਹੀ ਚਮਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ 'ਤੇ ਰਾਹੂ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਤृਣੀਕृਤਤ੍ਰਿਜਗਤਾਂ ਮਹਤਾਮ੍ ਅਭਿਧੇਯਤਾਮ੍ । ਸ ਯਾਤਿ ਕਲ੍ਪਵਿਟਪੀ ਨਭਸੀਵ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਉਹ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਉਹੋ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਾਸ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋਵੇ।
ਭੋਗਾਨਾਂ ਦ੍ਵੇषਣੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਲਜ੍ਜਮਾਨੋ ਮਨਸ੍ਵ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਭੋਗਾਨਾਮ੍ ਅਨ੍ਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਂ ਪਰਿਤੁष੍ਯਤਿ
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਨੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਲੱਜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸੁਖ-ਸਮਪਤੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਤੋਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾ ਏਵੋਪਹਸਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤਰਣੀ ਤਰਲਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਖੇਦਸ੍ਮੇਰਮੁਖੋ ਜਾਤੀਰ੍ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰ ਇਵਾਧਮਾਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਛਣਕਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਚੁਪਚਾਪ ਠਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਕੋਈ ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਤਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਸੌਹਾਰ੍ਦੇਨੈਵ ਸਾਧਵਃ । ਭੂਮਾਵ੍ ਇਵੋਦਿਤਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਾਃ
ਫਿਰ ਨੇਕ ਲੋਕ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ।
ਨਿਤ੍ਯਾਨਾਦृਤਭੋਗੋ ऽਸੌ ਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਚਿਤਯਾ ਧਿਯਾ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਚਿਤਾਰਮ੍ਭਂ ਭੋਗਂ ਨ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁਖ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਂਸृਤਿਵੈਰਸ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਏਵੋਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ । ਜਾਯਤੇ ਜੀਰ੍ਣਜਾਡ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਕਾਦ੍ ਇਵ ਸ਼ਰਤ੍ਤਰੋਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਬਾਉ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੁਸਤਤਾ ਪੱਕ ਕੇ ਪੱਤਝੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਝੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ ਸਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਰ੍ਕਮ੍ ਉਦਰ੍ਕਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਤਾਗृਧ੍ਨੁਰ੍ ਭਿषਗਾਸ਼੍ਰਯਣਂ ਯਥਾ
ਫਿਰ, ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਖੋਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਿਹਤ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨੋਦਾਰਮਤਿਰ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇषੁ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ । ਮਹਾਨ੍ ਮਹਾਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇषੁ ਸਰਸ੍ਸ੍ਵ੍ ਇਵ ਮਹਾਗਜਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਸਾਫ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ।
ਸਜ੍ਜਨੋ ਹਿ ਸਮੁਤ੍ਤਾਰ੍ਯ ਵਿਪਦ੍ਭ੍ਯੋ ਨਿਕਟਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਨਿਯੋਜਯਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਸੁ ਸ੍ਵਾਲੋਕੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ, ਕਿਸੇ ਨੇੜਲੇ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਵਾਦਾਨਵਿਰਤਿḫ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਵਿਵੇਕਿਨੋ ਨਿਜਾਰ੍ਥੇषੁ ਸਨ੍ਤੋषਸ਼੍ ਚੋਪਜਾਯਤੇ
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਵਾਦਾਨਵਿਰਤਸ੍ ਸਨ੍ਤੋषਾਮृਤਨਿਰ੍ਭਰਃ । ਵਿਵੇਕੀ ਕ੍ਰਮਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਦਾਤਿ ਕਣਪਿਣ੍ਯਾਕਸ਼ਾਕਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਹਿ ਯਾਚਤੇ । ਤੇਨੈਵਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਸ੍ਵਮਾਂਸਾਨਿ ਦਦਾਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਉਹ ਮੰਗਣ 'ਤੇ ਦਾਣੇ, ਆਟਾ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੂਨਂ ਵਿਰਲਚਿਨ੍ਤਾਨਾਂ ਵਿਵੇਕਮ੍ ਅਨੁਧਾਵਤਾਮ੍ । ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਂ ਲਘੁਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਧਾਵਤਾਮ੍ ਇਵ ਗੋष੍ਪਦਮ੍
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖਤਾ ਅਤੇ ਉੱਪਰ-ਉੱਪਰ ਦੀ ਸੋਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੌੜ ਕੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਰ੍ਥਾਦਾਨਵਿਰਤਿਂ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਅਭ੍ਯਸ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਆਹਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵਿਵੇਕੇਨ ਤਤਸ੍ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥੇष੍ਵ੍ ਅਰਕ੍ਤਤਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਈਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲਤਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਲਾਭਾਂ ਲਈ ਵੀ ਰੁਚੀ ਖਤਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਭੋਗਨਿਰਾਸੇਨ ਸਹ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਨਿਰਾਕृਤਿਃ । ਪਰਮਾਯੈ ਸ੍ਵਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕृਤਿਭਿẖ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਫਿਰ, ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਲਾਭ-ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਦੁẖਖਂ ਨਰਕਕੋਟਿषੁ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਯਾਵਦਾਯੁष੍ਕਮ੍ ਅਰ੍ਥੋਪਾਰ੍ਜਨਸ਼ਾਸਨਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਦੌਲਤ ਜੋੜਨ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਝੰਝਟ ਹੈ।
ਆਸਨੇ ਸ਼ਯਨੇ ਯਾਨੇ ਗਮਨੇ ਰਮਣੇ ऽਰ੍ਜਨੇ । ਆਢ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾ ਏਵ ਨ ਤੁ ਮੂਢਾ ਵਿਦਨ੍ਤਿ ਤਾਮ੍
ਚਾਹੇ ਬੈਠਣ, ਲੈਟਣ, ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ, ਚਲਣ, ਰਸ ਭੋਗਣ ਜਾਂ ਕਮਾਈ ਕਰਨ—ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਿਰਫ ਮੂਰਖ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਨਨ੍ਵ੍ ਅਰ੍ਥਾ ਵਿਤਤਾਨਰ੍ਥਾਸ੍ ਸਮ੍ਪਦਸ੍ ਸਨ੍ਤਤਾਪਦਃ । ਭੋਗਾ ਭਵਮਹਾਰੋਗਾ ਵਿਪਰੀਤੇਨ ਭਾਵਿਤਾਃ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਹੀ ਬੇਅੰਤ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀ ਜੜ ਹੈ, ਸਮਪਤੀ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਸ-ਸੁਖ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ-ਦਿਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।