ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਨਦੀਪੂਰੋ ਯਸ੍ ਸਮਾਧਿਰ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤਃ । ਬਲਾਦ੍ ਏਵ ਤਮ੍ ਆਯਾਤਂ ਭੂਯਸ਼੍ ਚਲਤਿ ਨੋ ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਦਰਿਆ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਸਮਾਧੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਉਸ ਵਿਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਆ ਕੇ ਮੁੜ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ।
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸ਼ੀਤਲਤ੍ਵੇਨ ਬਲਾਦ੍ ਧ੍ਯਾਨਂ ਯਦ੍ ਆਗਤਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਵਿषਯਵੈਰਸ੍ਯਂ ਸ ਸਮਾਧਿਰ੍ ਹਿ ਨੇਤਰਃ
ਜੋ ਧਿਆਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸਮਾਧੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਦृਢਂ ਵਿषਯਵੈਰਸ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਧ੍ਯਾਨਮ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍ । ਤਦ੍ ਏਵ ਪਰਿਪਾਕੇਨ ਵਜ੍ਰਸਾਰਂ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਵੈਰਾਗ, ਇਹੀ ਧਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਜਰ ਵਾਂਗੂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਕਾਫੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਏਤਦ੍ ਭੋਗਵੈਤृष੍ਣ੍ਯਂ ਧ੍ਯਾਨਮ੍ ਅਙ੍ਕੁਰਿਤਂ ਹਿ ਤਤ੍ । ਤਦ੍ ਏਵ ਪੀਠਬਨ੍ਧੇਨ ਭਵਤਿ ਸ੍ਕਨ੍ਧਬਨ੍ਧੁਰਮ੍
ਭੋਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੋਭ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਧਿਆਨ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਧਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੂਨਂ ਯਦੈਵੋਜ੍ਝਿਤਵਾਸਨਮ੍ । ਧ੍ਯਾਨਂ ਭਵਤਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਆਨਨ੍ਦਾਤ੍ ਪਰਮ੍ ਆਗਤਮ੍
ਜਦ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਭਰ ਆਵੇ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਮੁਕਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤਿ ਚੇਦ੍ ਭੋਗਵੈਤृष੍ਣ੍ਯਂ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਧ੍ਯਾਨਦੁਰ੍ਧਿਯਾ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਚੇਦ੍ ਭੋਗਵੈਤृष੍ਣ੍ਯਂ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਧ੍ਯਾਨਦੁਰ੍ਧਿਯਾ
ਜੇ ਭੋਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੈਰਾਗ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜੇ ਭੋਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੈਰਾਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਦृਸ਼੍ਯਸ੍ਵਦਨਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਵਤੋ ਮੁਨੇਃ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਂ ਸਮਾਧਾਨਮ੍ ਅਵਿਰਾਮਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਿਸ ਮुनਿ ਨੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਹੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਫ਼ਰਕ ਦੇ ਗਹਿਰੀ ਲਗਨ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮੈ ਨ ਸ੍ਵਦਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਸ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ । ਨ ਸ੍ਵਦਨ੍ਤੇ ਯਦਾ ਭੋਗਾਸ੍ ਸਮ੍ਯਗ੍ਬੋਧਸ੍ ਤਦੋਦਿਤਃ
ਜਿਸ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਗਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵਿਅੰਜਨ ਤੇ ਭੋਗ ਆਕਰਸ਼ਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਹੀ ਸੱਚੀ ਜਾਗਰਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿẖ ਕਥਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਭੋਗਿਤਾ । ਅਸ੍ਵਭਾਵੋ ਹਿ ਭੋਗਿਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਕੁਤਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਭੋਗ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਭੋਗਣਾ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸਵਭਾਵ ਨਹੀਂ; ਜਦੋਂ ਭੋਗਣ ਦੀ ਲਗਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੁਤਿਪਾਠਜਪਾਨ੍ਤੇषੁ ਸਮਾਧਿਨਿਰਤੋ ਭਵੇਤ੍ । ਸਮਾਧਿਵਿਰਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੁਤਿਪਾਠਜਪਾਞ੍ ਸ਼੍ਰਯੇਤ੍
ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਪਾਠ ਤੇ ਜਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਲਗਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਪਾਠ ਤੇ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਆਸੀਤ ਨਿਰਸ੍ਤਖੇਦਂ ਸਮਸ੍ਤਸ਼ਙ੍ਕਾਸ੍ਤਮਯਾਭਿਰਾਮਮ੍ । ਸੁषੁਪ੍ਤਸੋਮ੍ਯਂ ਸਮਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਰਦ੍ਘਨਾਭੋਗਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ
ਮੁਕਤੀ ਐਸੇ ਟਿਕੀ ਹੋਵੇ—ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਇਕ ਸ਼ੰਕਾ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਸੁਪਨ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਰਗਾ ਸੁਖ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਮਤ ਹੋਵੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲ।
ਸਂਸਾਰਭਾਰਸੁਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਙ੍ਕਟੇषੁ ਲੁਠਤ੍ਤਨੁਃ । ਯੋ ऽਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਰਮਮ੍ ਇਮਂ ਸ਼ृਣੁ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਤੋਂ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਸੁਣ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਵੇਕਕਣਿਕਾ ਯਦਾਸ੍ਯ ਹृਦਿ ਜਾਯਤੇ । ਸਂਸਾਰਨਿਰ੍ਵੇਦਮਯੀ ਕਾਰਣਾਦ੍ ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਕਾਰਣਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਬ ਕੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਦੇ—
ਤਦਾਸ਼੍ਰਯਤਿ ਸਚ੍ਛਾਯਾਨ੍ ਸਾਧੂਨ੍ ਉਨ੍ਨਤਿਸ਼ਾਲਿਨਃ । ਅਧ੍ਵਸ਼੍ਰਮਹਰਾਂਸ੍ ਤਾਪਤਪ੍ਤੋ ਮਾਰ੍ਗਤਰੂਨ੍ ਇਵ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਚੰਗੇ, ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਤਪਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦੂਰੇ ਪਰਿਹਰਤ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞਾਨ੍ ਯਜ੍ਞਯੂਪਾਨ੍ ਇਵਾਧ੍ਵਗਃ । ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਤਪੋਯਜ੍ਞਾਨ੍ ਕਰੋਤਿ ਵਿਬੁਧਾਨੁਗਃ
ਉਹ ਅਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੇਸ਼ਲਂ ਚਾਨੁਰੂਪਂ ਚ ਵ੍ਯਵਹਾਰਮ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ । ਲੋਕ੍ਯਮ੍ ਆਹ੍ਲਾਦਨਂ ਧਤ੍ਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬਮ੍ ਇਵਾਮृਤਮ੍
ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਿਵਹਾਰ ਨਰਮ, ਢੁਕਵਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਦ ਦੀ ਚਕਤੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ।
ਪਰਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨੁਗੋ ਭਾਵḫ ਪਰਾਰ੍ਥਪਰਿਪੂਰਕਃ । ਪਵਿਤ੍ਰਕਰ੍ਮਰਸਿਕẖ ਕੋ ऽਪਿ ਸੋਮ੍ਯḫ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਇੰਝ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਨਵਨੀਤਸ੍ਥਲੀਵਾਚ੍ਛਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਮृਦ੍ਵੀ ਮਨੋਹਰਾ । ਜਨਂ ਸੁਖਯਤਿ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵੀ ਤਦੀਯਾ ਨਵਸਙ੍ਗਤਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸੰਗਤ ਘੀ ਵਾਂਗ ਸਾਫ, ਨਰਮ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੀਤਲਾਨਿ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਚਰਿਤਾਨਿ ਵਿਵੇਕਿਨਃ । ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਇਵਾਂਸ਼ੁਜਾਲਾਨਿ ਜਨਂ ਸ਼ੀਤਲਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਸੂਝਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਠੰਢੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤਥੋਦ੍ਯਾਨषਣ੍ਡੇषੁ ਪੁष੍ਪਪ੍ਰਕਰਹਾਰਿषੁ । ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯਤੇ ਵੀਤਭਯਂ ਯਥਾ ਸਾਧੁਸਮਾਗਮੇ
ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੰਨੀ ਨਿਡਰਤਾ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀਪਯਾਂਸੀਵ ਸਙ੍ਗਤਾਨਿ ਵਿਵੇਕਿਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਯਨ੍ਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਤਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਝਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਵੇਕਿषੁ ਵਿਰਕ੍ਤੇषੁ ਸਂਸਾਰੋਤ੍ਤਰਣਾਰ੍ਥਿषੁ । ਜਨਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਹਿਮਹਾਰਗृਹੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਸੂਝਵਾਨ, ਵਿਰਕਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਠੰਢਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਹਿਮ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਨਨੁ ਨਾਗਰਤੋਦਾਰਾ ਯਾ ਵਿਵੇਕਿਨਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਸੁਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਨ੍ਯਾਸੁ ਸਾ ਨਵਾਸੁ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਸੱਚਮੁਚ, ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਦੇਸੀ ਦੇਵੀਆਂ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਸਾਦਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਉਚਿਤਕਰ੍ਮਣਃ । ਅਨ੍ਤẖ ਕਰੋਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਮਕੁਰਭੂਰ੍ ਇਵ
ਸਹੀ ਕੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸਮਝ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵਜੋਂ ਦਰਪਣ ਵਾਂਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਪ੍ਰਜ੍ਞੋਨ੍ਨਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਰਸਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਵਿਵੇਕਿਨੀ ਵਿਲਾਸੇਨ ਕਦਲੀਵ ਮਹਾਵਨੇ
ਅਸਲ ਸਮਝ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਵਹਤਿ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਿਤਾਨ੍ । ਆਦਰ੍ਸ਼ਵਦ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਨੈਰ੍ਮਲ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ, ਦਰਪਣ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਕਸ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪਰਿਮਾਰ੍ਜਿਤਃ । ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਭਾਤ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਧृਤਂ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ ਅਗ੍ਨਿਸ਼ੌਚਮ੍ ਇਵਾਂਸ਼ੁਕਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਨਿਖਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਕਪੜਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਚਤ੍ਕਾਞ੍ਚਨਕਾਨ੍ਤੇਨ ਵਿਮਲਾਲੋਕਕਾਰਿਣਾ । ਭੁਵਨਂ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣੇਵ ਭਾਤਿ ਸਾਧੁਸ੍ ਸ੍ਵਚੇਤਸਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਨਣ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਾਧੁਸਮਾਗਮੌ । ਯਥਾਤ੍ਯਨ੍ਤਾਨੁषਙ੍ਗੇਣ ਤਾਵ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਸਜ੍ਜਨਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਭਰਭਾਵਿਤਃ । ਭਾਤਿ ਭੋਗਾਨ੍ ਅਧẖ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਪਞ੍ਜਰਾਦ੍ ਇਵ ਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਕਦਮ-ਕਦਮ ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਪੰਛੀ।