ਸ੍ਤਮ੍ਭਮ੍ ਏਵਾਥ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਨਾਮ ਸਮੁਨ੍ਨਤਮ੍ । ਸਨ੍ਤੋषਤ੍ਵਗ੍ਵਿਵਲਿਤਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਰਸਰਞ੍ਜਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਢੰਢਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਟਲਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਰਸ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ।
ਵੈਰਾਗ੍ਯਰਸਪੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪ੍ਰਾਵृषਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਸ੍ਵਲ੍ਪੇਨੈਵ ਸ ਕਾਲੇਨ ਪਰਾਮ੍ ਏਤਿ ਸਮੁਨ੍ਨਤਿਮ੍
ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਰਸ ਨਾਲ ਪਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉਡਾਣ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਾਧੁਸਮ੍ਪਰ੍ਕਵੈਰਾਗ੍ਯਰਸਪੀਵਰਃ । ਰਾਗਦ੍ਵੇषਕਪਿਕ੍ਸ਼ੋਭੈਰ੍ ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਕਮ੍ਪਤੇ
ਜੋ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਰਸ ਨਾਲ ਪਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਗ ਤੇ ਦੁਵੈਸ਼ ਦੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦਾ।
ਅਥ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਯਨ੍ਤੇ ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਲਙ੍ਕृਤਾਕृਤੇਃ । ਲਤਾ ਰਸਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯ ਇਮਾ ਵਿਤਤਦੇਸ਼ਗਾਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਕਰਤੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਹ ਲਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਰਸ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਫੁਟਤਾ ਸਤ੍ਯਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਧੀਰਤਾ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਤਾ । ਸਮਤਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਤਾ ਮੈਤ੍ਰੀ ਕਰੁਣਾ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਰ੍ਯਤਾ
ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਸਚਾਈ, ਅਸਲ ਹੋਣਾ, ਹੌਸਲਾ, ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਹੋਣਾ, ਬਰਾਬਰੀ, ਠੰਢ-ਚਿੱਤ, ਮਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਤੇ ਉੱਚਾ ਚਲਣ — ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲਤਾਭਿਰ੍ ਗੁਣਪਤ੍ਤ੍ਰਾਭਿਸ੍ ਸ ਧ੍ਯਾਨਤਰੁਰ੍ ਊਰ੍ਜਿਤਃ । ਯਸ਼ḫਪੁष੍ਪਾਭਿਰ੍ ਏਤਾਭਿḫ ਪਾਰਿਜਾਤਾਯਤੇ ਯਤੇਃ
ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਦਾ ਰੁੱਖ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਯਸ਼ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਪਾਰਿਜਾਤਾ ਵਰਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਜ੍ਞਾਨਵਿਟਪੀ ਲਤਾਪਲ੍ਲਵਪੁष੍ਪਵਾਨ੍ । ਭਵਿष੍ਯਦ੍ਧ੍ਯਾਨਫਲਦੋ ਦਿਨਾਨੁਦਿਨਮ੍ ਉਨ੍ਨਮਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਰੁੱਖ, ਲਤਾਂ, ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼ẖਕੁਸੁਮਗੁਚ੍ਛਾਢ੍ਯੋ ਗੁਣਪਲ੍ਲਵਲਾਸ੍ਯਵਾਨ੍ । ਵੈਰਾਗ੍ਯਰਸਵਿਸ੍ਤਾਰੀ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਮਞ੍ਜਰਿਤਾਕृਤਿਃ
ਯਸ਼ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਰਸ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਰੁੱਖ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਯਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ਾḫ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਪਯੋਧਰਃ । ਭਵਾਤਪਂ ਸ਼ਮਯਤਿ ਸੂਰ੍ਯਤਾਪਮ੍ ਇਵੋਡੁਪਃ
ਉਹ ਸਭ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਠੰਢ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਨੋਤਿ ਸ਼ਮਚ੍ਛਾਯਾਂ ਛਾਯਾਮ੍ ਇਵ ਘਨਾਗਮਃ । ਨਿਰੋਧਮ੍ ਆਸ੍ਫਾਲਯਤਿ ਸਮੋ ऽਨਿਲ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਆਪਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਛਾਂ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸੰਯਮ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਬਧ੍ਨਾਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ ਪੀਠਂ ਕੁਲਾਚਲ ਇਵ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ । ਫਲਸ੍ਯ ਰਚਯਤ੍ਯ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵੇ ਘਟਿਕਾਂ ਮਙ੍ਗਲਾਚਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪਹਾੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਲ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਘੜੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਫਲਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਵਰ੍ਧਮਾਨੇ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ । ਛਾਯਾਵਿਤਾਨਵਲਿਤੇ ਪੁਂਸੋ ਹृਦਯਕਾਨਨੇ
ਜਦੋਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਫਲ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਸ਼ੀਤਲਤਾ ਤਲਤਾਪਾਪਹਾਰਿਣੀ । ਅਤ੍ਯੁਲ੍ਲਸਨ੍ਮਤਿਲਤਾਤੁषਾਰੋਦਰਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਛਾਂ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੋਹਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਮ੍ ਅਵਾਨ੍ਤਰਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ੍ਯਤਿ ਮਨੋਮृਗਃ । ਆਜਨ੍ਮਜੀਰ੍ਣਪਥਿਕḫ ਪਥਿ ਕੋਲਾਹਲਾਕੁਲਃ
ਉਸ ਛਾਂ ਵਿੱਚ, ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ-ਹਿਰਨ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਰੌਲੇ-ਮੌਲੇ ਵਾਲੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਸ਼ਾਰੀਰਸ਼ਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ऽਰਿਭਿਃ । ਨਾਨਾਤਾਸਾਰਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਗੋਪਯਨ੍ ਕੁਞ੍ਜਕੋਨ੍ਮੁਖਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨ ਹੈ, ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਹੀਂ, ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਾਰਣ੍ਯਵਿਸਰਦ੍ਵਾਸਨਾਪਵਨੇਰਿਤਃ । ਅਹਨ੍ਤਾਤਾਪਸਰਿਤਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵਿਪ੍ਰਲਮ੍ਭਿਤਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਾਲੀ ਦਰਿਆ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਾਰਦੀਰ੍ਘਦਰੀਦੂਰਚਿਰਸਞ੍ਚਾਰਜਰ੍ਜਰਃ । ਪੁਤ੍ਰਪਤ੍ਤ੍ਰਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਪ੍ਰਪਾਤਾਤ੍ ਪਤਿਤੋ ऽਵਟੇ
ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਧਨ ਲਈ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਥਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਪੀੜਾ ਦੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਲਤਾਵਿਲੁਠਨਾਤ੍ ਸਙ੍ਕਟੇ ਕੁਟ੍ਟਿਤਾਙ੍ਗਕਃ । ਤृष੍ਣਾਸ਼੍ਰੀਸਰਿਤਂ ਗृਹ੍ਣਨ੍ ਕਲ੍ਲੋਲੈਰ੍ ਦੂਰਮ੍ ਆਹृਤਃ
ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਲਤਾ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੰਗ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਜਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਵ੍ਯਾਧਿਦੁਰ੍ਵ੍ਯਾਧਵੈਧੁਰ੍ਯਪਲਾਯਨਪਰਾਯਣਃ । ਅਸ਼ਙ੍ਕਿਤਵਿਧਿਵ੍ਯਾਧਪਾਤਾਤਿਚਕਿਤਾਕृਤਿਃ
ਬਿਮਾਰੀ, ਦੁਖ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਰੋਗ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਝਟਕਿਆਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗੇਯਾਸ੍ਵਾਦਸਮਾਪਾਤਦੁẖਖਸਾਯਕਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ । ਵੈਰਿਵਿਦ੍ਰਾਵਣਵ੍ਯਗ੍ਰੋ ਦृषਦਾਹਨਨਾਙ੍ਕਿਤਃ
ਸੁਖ ਦੇ ਰਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਸਖਤ ਆਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਨ੍ਨਤਾਨਤਸਮ੍ਪਾਤਨਿਪਾਤਾਨਤਿਘੂਰ੍ਣਿਤਃ । ਨ੍ਯਕ੍ਕਾਰੋਪਲਨਿਰ੍ਘਾਤੈḫ ਪਾਰਮ੍ਪਰ੍ਯੇਣ ਚੂਰ੍ਣਿਤਃ
ਉਹ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ, ਅਚਾਨਕ ਲਾਭ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਤਾਣ-ਮਾਣ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤृष੍ਣਾਸ਼ਰਲਤਾਜਾਲਪ੍ਰਵੇਸ਼ਵਸ਼ਵਿਕ੍ਸ਼ਤਃ । ਸ੍ਵਪ੍ਰਜ੍ਞਾਰਚਿਤਾਚਾਰḫ ਪਰਮਾਯਾਸ੍ਵ੍ ਅਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਉਹ ਇੱਛਾ ਦੀ ਬੇਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਜਖਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੀਮਤ ਸਮਝ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਣਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਮਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਪ੍ਰਪਲਾਯਨਤਤ੍ਪਰਃ । ਸੁਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰੋਗ੍ਰਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਨਵਿਮਰ੍ਦਿਤਃ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਕੜਣ ਵਿੱਚ ਔਖੇ ਗਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿषਯਾਜਗਰੋਦ੍ਗਾਰਵਿषਫੂਤ੍ਕਾਰਮੂਰ੍ਛਿਤਃ । ਕਾਮਕੌਲੇਯਕੈਰ੍ ਭੂਮੌ ਰਸਾਰ੍ਦ੍ਰਾਯਾਂ ਵਿਪੋਥਿਤਃ
ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੱਪ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਫੁਕ ਨਾਲ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਨਮੀ ਭਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੋਪਦਾਵਾਨਲਪ੍ਲੁष੍ਟਸ੍ਪष੍ਟਵਿਸ੍ਫੋਟਦਾਹਵਾਨ੍ । ਸਦਾਗਤਾਗਤਾਨੇਕਦੀਰ੍ਘਦੁẖਖਪ੍ਰਵਾਹਵਾਨ੍
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਦੇ ਛਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੰਮੇ ਤੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਲਗ੍ਨਾਭਿਲਾषਾਂਸ਼ਦਂਸ਼ਦੋषੈਰ੍ ਉਪਦ੍ਰੁਤਃ । ਭੋਗਲੋਭਲਸਨ੍ਮੇਦਸ੍ਸृਗਾਲਚਿਰਵਿਦ੍ਰੁਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚਿਪਕੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਆਦ ਲੈਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਤੇ ਭਟਕਣ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਭੱਜਦੇ ਸਿਆਲ ਵਾਂਗ, ਤੁਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਕਨ੍ਦਰੋਦ੍ਵਾਨ੍ਤਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਦ੍ਵੀਪ੍ਯਨੁਦ੍ਰੁਤਃ । ਵ੍ਯਾਮੋਹਮਿਹਿਕਾਨ੍ਧਤ੍ਵਕੂਟਾਵਟਲੁਠਤ੍ਤਨੁਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਖੋਹ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਟਕਣ ਦੀ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅੰਧੇਰੇ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਖਾਈ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਲੁੱਟਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਸਿਂਹਸਮੁਲ੍ਲਾਸਹृਦਯੋਤ੍ਕਮ੍ਪਨਾਤੁਰਃ । ਮਰਣੇਨਾਰਣੇਯੇਨ ਬੁਕਪੁष੍ਪਮ੍ ਇਵੇਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕੰਬਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੌਤ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਤੱਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗਰ੍ਧਾਨ੍ ਨਿਗਰਣਾਯਾਸ਼ੁ ਦੂਰਤੋ ਜਨਸੇਵਿਤਃ । ਕਾਮੈਸ੍ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਦਤ੍ਤਚਿਨ੍ਤਾਨਿਚਯਵਾਗੁਰਃ
ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਔਖਾ ਸਮਝ ਕੇ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਲਦੀ ਨਿਗਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰੁਣ੍ਯਨਾਮ੍ਨਾ ਸੁਹृਦਾ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਲਿਙ੍ਗ੍ਯ ਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਦੁਸ੍ਸਞ੍ਚਾਰੇषੁ ਪਵਨੈẖ ਕੁਪਿਤੈਰ੍ ਇਵ ਤਰ੍ਜਿਤਃ
ਜਵਾਨੀ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਜ਼ ਤੇ ਔਖੇ ਰਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਡਾਂਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।