ਤ੍ਵਂ ਮਨਸ੍ਕਾਰਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਸਂਸृਤੌ ਵਿਭ੍ਰਮਾਯਸੇ । ਸ੍ਵਭਾਵੈਕਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ ਨਾਸਿ ਨਾਪਿ ਭ੍ਰਮਾਯਸੇ
ਤੂੰ ਮਨ ਦੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈਂ, ਜਗਤ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈਂ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਪਹਚਾਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਤੂੰ ਅਜਿਹਾ ਹੈਂ ਤੇ ਨਾ ਭਟਕਦਾ ਹੈਂ।
ਮਨਸ੍ਤੈਵ ਹਿ ਸਂਸਾਰ ਆਤ੍ਮਬੋਧੇਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਰੁਪ੍ਯਭ੍ਰਮਾਕਾਰੋ ਜਨੋ ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਤਾਮ੍ਯਤਿ
ਸੰਸਾਰ ਮਨ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਮੋਤੀ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭਰਮ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਭਾਵਭਾਵਸ੍ ਤੁ ਪਰਂ ਬੋਧਰੂਪਮ੍ ਅਸਂਸृਤਿਃ । ਨਿਰ੍ਵਾਣਾਦ੍ ਇਤਰਾ ਸਤ੍ਤਾ ਦੁẖਖਾਯਾਹਮ੍ ਇਤਿ ਭ੍ਰਮਃ
ਅਸਲ ਅਸਤੀ ਅਤੇ ਨਾਸਤੀ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਰੂਪ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹਾਲਤ ਦੁਖ ਹੈ, ਜੋ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਦੇ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਬੁਰੂਪੋ ऽਹਮ੍ ਅਸਚ੍ ਛੂਨ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਕਃ । ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਮੈਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਸਰੂਪਤਾ ਝੂਠੀ ਤੇ ਖਾਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪਹਚਾਣ ਨਾਲ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਲਦੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਰ੍ਥਤਾਮ੍ । ਗਤਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਅਤ੍ਯਜਦ੍ ਰੂਪਂ ਤਰਙ੍ਗਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਪਯਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਾਰੇ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਲਹਿਰ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲਸ਼ਾਖਾਗ੍ਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਵਿਟਪਿਨੋ ਯਥਾ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਾਮਲਾ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਜ੍ਞੇਯਾਨ੍ਤੈਕੈਵ ਭਾਸਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੀ ਮੂਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਟਾਹਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਕੋ ਹੀ ਅਸਤਿਤਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵੀ ਸਾਰੇ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਕੋ ਹੀ ਸੱਚਾਈ ਵਜੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਯੋਜਨਲਕ੍ਸ਼ਾਭਮ੍ ਏਕਮ੍ ਏਵਾਮਲਂ ਨਭਃ । ਏਕਮ੍ ਏਵ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਾਨ੍ਤਂ ਭਾਤ੍ਯ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਮਲ ਅਸਮਾਨ, ਸੈਂਕੜੇ ਕੋਸਾਂ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਕ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਵੀ ਇਕ ਹੈ, ਅਖੰਡ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਾਦ੍ ਏਕਮ੍ ਅਮਲਂ ਯਥਾ ਸਰ੍ਵਗਮ੍ ਏਵ ਖਮ੍ । ਤਥੈਕਮ੍ ਅਮਲਂ ਜ੍ਞਤ੍ਵਾਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਦਸ਼ਾਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਕ ਹੈ, ਨਿਰਮਲ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਵੀ ਇਕ ਹੈ, ਨਿਰਮਲ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹੋ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਘृਤੇਨਾਤ੍ਮਾ ਘਨੀਭੂਯ ਪਾषਾਣੀਕ੍ਰਿਯਤੇ ਯਥਾ । ਚਿਤਾ ਚੇਤ੍ਯਤਯਾਤ੍ਮੈਵ ਸ੍ਵਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤੀਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਗਾੜਾ ਹੋ ਕੇ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਆ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਮਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਂ ਵਿਨੈਵਾਤ੍ਮਾ ਬੋਧਾਦ੍ ਬੋਧੇਨ ਚਿਤ੍ਤਤਾਮ੍ । ਅਬੁਦ੍ਧੋ ਨੀਯਤੇ ਨ੍ਯਾਯ ਏਵਮ੍ ਏਵੈष ਸੁਸ੍ਥਿਤਃ
ਆਤਮਾ, ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਜਾਂ ਅਜਾਗਰੂਕਤਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਜਾਗਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹੀ ਢੰਗ ਸਥਿਰ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਯਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਬੋਧਾਦੇਸ੍ ਸਮ੍ਭਵੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ । ਤਥਾਪਿ ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ ऽਤ੍ਰੈਵਂ ਬੋਧਨਾਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਇਥੇ, ਭਾਵੇਂ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਅਸਲ ਉਤਪੱਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਨੁਭਾਵਾ ਵਿਗਤਾਭਿਮਾਨਾ ਵਿਮੂਢਭਾਵੋਪਸ਼ਮੇ ਲਗਨ੍ਤਿ । ਨਿਰ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਯੋ ऽਨਨ੍ਤਤਯੈਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮਾਧਾਨਮਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ
ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੱਕੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਭੁੱਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਆਪਣੀ ਅੰਤਹੀਨਤਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਸਮਾਧਾਨਤਰੋਰ੍ ਆਜੀਵਂ ਫਲਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍ । ਸਲਤਾਕੁਸੁਮਾਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਤ੍ਤਾਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਦਾਂ ਮੁਨੇ
ਕ੍ਰਮ-ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਵਜੂਦ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਨੌਣੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਮুনি।
ਆਜੀਵਮ੍ ਉਦ੍ਯਦੁਤ੍ਸੇਧਂ ਵਿਵੇਕਿਜਨਕਾਨਨੇ । ਪੁष੍ਪਪਤ੍ਤ੍ਰਫਲੋਪੇਤਂ ਸਮਾਧਾਨਤਰੁਂ ਸ਼ृਣੁ
ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫਲ-ਫੁੱਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥਾ ਕਥਞ੍ਚਿਦ੍ ਉਦਿਤਂ ਦੁẖਖੇਨ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਸਂਸਾਰਨਵਨਿਰ੍ਵੇਦਂ ਬੀਜਮ੍ ਅਸ੍ਯ ਵਿਦੁਰ੍ ਬੁਧਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਇਹ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ—ਚਾਹੇ ਕਠਨਾਈ ਨਾਲ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ—ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਬਾ ਆ ਜਾਣਾ ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭਜਾਲਹਲਾਕृष੍ਟਂ ਰਸਾਸਿਕ੍ਤਮ੍ ਅਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ । ਪ੍ਰਵਹਚ੍ਛ੍ਵਸਨਾਕੁਲ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮ੍ ਅਸ੍ਯ ਮਨੋ ਵਿਦੁਃ
ਇਸ ਦਾ ਮਨ ਖੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤਾਂ ਦੀ ਹਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਸ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਭਿੱਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਧਿਬੀਜਂ ਸਂਸਾਰਨਿਰ੍ਵੇਦḫ ਪਤਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਚਿਤ੍ਤਭੂਮੌ ਵਿਵਿਕ੍ਤਾਯਾਂ ਵਿਵੇਕਿਜਨਕਾਨਨੇ
ਸਮਾਧੀ ਦਾ ਬੀਜ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਬਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਨ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਲੱਗ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਿਆਕਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤਭੂਮੌ ਪਤਿਤਂ ਧ੍ਯਾਨਬੀਜਂ ਮਹਾਧਿਯਾ । ਸੇਕੈਰ੍ ਅਮੀਭਿਰ੍ ਯਤ੍ਨੇਨ ਸਂਸੇਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਖਿਨ੍ਦਤਾ
ਧਿਆਨ ਦਾ ਬੀਜ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਸ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈḫ ਪਵਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ ਚ ਮਧੁਰੈਰ੍ ਆਤ੍ਮਨੇਹਿਤੈਃ । ਸਤ੍ਸਙ੍ਗਮਨਵਕ੍ਸ਼ੀਰੈਰ੍ ਐਨ੍ਦਵੈਰ੍ ਅਮृਤੈਰ੍ ਇਵ
ਸਾਫ, ਮਿੱਠੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਰਮ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਰਗੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰੀਏ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੈਤ੍ਯਪ੍ਰਦੈḫ ਪੂਰ੍ਣੈਸ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛੈਰ੍ ਅਮृਤਸ਼ੀਤਲੈਃ । ਵਿਸृਤੈਰ੍ ਮਤਿਕੁਲ੍ਯਾਸੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਵਰਵਾਰਿਭਿਃ
ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਢੇ, ਪੂਰੇ, ਸਾਫ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਮਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਹੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦੇਣ।
ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤਭੂਮੌ ਪਤਿਤਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਮਹਾਧਿਯਾ । ਬੀਜਂ ਸਂਸਾਰਨਿਰ੍ਵੇਦੋ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਧ੍ਯਾਨਸ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਬਾ ਦਾ ਬੀਜ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਧਿਆਨ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੇ।
ਤਪḫਪ੍ਰਾਕਾਰਦਾਨੇਨ ਪਰਾਰ੍ਥਘਟਨੋਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ । ਤੀਰ੍ਥਾਯਤਨਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਧृਤਿਵਿਸ੍ਤਾਰਕਲ੍ਪਨੈਃ
ਤਪ ਦੇ ਕਿਲੇ ਬਣਾਉਣ, ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਛਿੜਕਾਅ, ਤੇ ਤੀਰਥ-ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਕੇ ਧੀਰਜ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ऽਙ੍ਕੁਰਿਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾਸ਼ਯਃ । ਸਨ੍ਤੋषਨਾਮਾ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੁਦਿਤਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਅੰਕੁਰ ਫੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰੀ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਚਿਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ।
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤਾਸ਼ਾਵਿਹਗਾਨ੍ ਪਰਪ੍ਰਣਯਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਪਤਤẖ ਕਾਮਗਰ੍ਵਗृਧ੍ਰਾਨ੍ ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਸਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਦੀਆਂ ਪੰਛੀਆਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਗਿਦੜਾਂ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖੋ।
ਮृਦੁਭਿਸ੍ ਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਕੂਰ੍ਚੈਰ੍ ਵਿਵੇਕਾਰ੍ਕਾਤਪੈਰ੍ ਇਵ । ਔਚਿਤ੍ਯਾਲੋਕਦੈਰ੍ ਅਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਾਰ੍ਜਿਤਵ੍ਯਂ ਰਜਸ੍ ਤਮਃ
ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਧੂੜ ਸਾਨੂੰ ਨਰਮ ਸਤਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਢੰਗ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਸਾਫ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪਦḫ ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼੍ ਚੈਵ ਤਰਙ੍ਗਾ ਭੋਗਭਙ੍ਗੁਰਾਃ । ਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ਼ਨਯਸ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੁष੍ਕृਤਾਭ੍ਰਸਮੀਰਿਤਾਃ
ਧਨ ਤੇ ਰਸ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰ ਨਾਜੁਕ ਹਨ; ਭੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਮੰਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧੈਰ੍ਯੌਦਾਰ੍ਯਦਯਾਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ ਜਪਸ੍ਨਾਨਤਪੋਦਮੈਃ । ਵਿਨਿਵਾਰਯਿਤਵ੍ਯਾਸ੍ ਤਾḫ ਪ੍ਰਣਵਾਰ੍ਥਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਿਨਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲੇ, ਵਡਿਆਈ ਤੇ ਦਇਆ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਪ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਓਂਕਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਨਾਲ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਧ੍ਯਾਨਬੀਜਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਆਭਿਜਾਤ੍ਯੋਨ੍ਨਤਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਿਵੇਕਾਖ੍ਯੋ ਨਵਾਙ੍ਕੁਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲੀ ਹੋਈ ਬੀਜ ਤੋਂ, ਨਵਾਂ ਅੰਕੁਰ ਉਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਭੂਰ੍ ਭਾਤਿ ਸਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨੀ । ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਲੋਕਰਮ੍ਯਾ ਚ ਖਂ ਯਥਾਭਿਨਵੇਨ੍ਦੁਨਾ
ਉਸ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਭੂਮੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਰੌਸ਼ਨ ਤੇ ਕਦੇ ਬਿਨਾ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਙ੍ਕੁਰਤḫ ਪਤ੍ਤ੍ਰੇ ਉਭੇ ਵਿਕਸਤਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਏਕਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਭਿਗਮਨਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਃ
ਉਸ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਦੋ ਪੱਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖੁਲਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣਾ, ਦੂਜਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ।