ਜਗਦ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਾਗਾਰਗਰ੍ਧੇਨ ਨਸ਼੍ਯਥ । ਸੁਖਰੂਪਾਣਿ ਦੁẖਖਾਨਿ ਸ਼ਾਸਨਾਯੈਵ ਪਸ਼੍ਯਥ
ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭ੍ਰਮ-ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੰਦਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਸੁਖਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖਾਂ ਵਾਂਗ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋ।
ਜਗਤ੍ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ਮਾ ਮਹਾਮ੍ਬਰਮਧ੍ਯਗਮ੍ । ਅਵਲੋਕਯਤਾਭ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਜੋ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਗੇਂਦੇ ਵਾਂਗ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਮਾਨਵਾ ਵਾਤਲੋਲੋਚ੍ਚਪਤ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਾਨ੍ਤਾਮ੍ਬੁਭਙ੍ਗੁਰਾਃ । ਮਾ ਨਵਾਸੁ ਨਵਾਸ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਧਗਰ੍ਭਸ਼ਯ੍ਯਾਸੁ ਸ਼ਯ੍ਯਤਾਮ੍
ਇਨਸਾਨ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਪੱਤੇ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਕਿੰਨੇ ਨਾਜੁਕ ਹਨ; ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੁਣ।
ਅਵਿਰਾਮਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸ੍ਵਭਾਵੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਸ੍ਯਤਾਮ੍ । ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯਦਸ਼ਾਦੋषਾਦ੍ ਅਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ਵਿਰਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਰਹੋ; ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਭੁੱਲ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ।
ਅਜ੍ਞਾਵਬੁਦ੍ਧਸ੍ ਸਂਸਾਰਸ੍ ਸਾਹਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ । ਅਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਤੁ ਯਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਨਾਮ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਕੇਵਲ ਅਜਾਣ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਸਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਰੋਟਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤृष੍ਣਾਯਸ਼੍ਸ਼ृਙ੍ਖਲਾਵਲਿਤਂ ਬਲਾਤ੍ । ਸਂਸਾਰਪਞ੍ਜਰਂ ਤਿष੍ਠ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵੇ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍
ਤੂੰ ਲਾਲਚ ਦੀ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੋੜ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਟਿਕਾ ਰਹਿ।
ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮੀਯਗ੍ਰਹਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਤਾ । ਯਥਾਤਥਾਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸਾ ਸ੍ਵਸਤ੍ਤੈਵ ਯੋਗਿਨਃ
ਮੁਕਤੀ ਤਾਂ ਉਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਵਾਲੀ ਭੁਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਹਸਤੀ ਇਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਤਾਵਾਸਨਤਾ ਪਰੋਪਸ਼ਮਤਾ ਜ੍ਞਤਾ । ਸਂਸਾਰਾਧ੍ਵਨਿ ਖਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਾ ਵਿਸ਼੍ਰਮਭੂਮਯਃ
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਲੈਣਾ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਚੁਪਚਾਪੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਠੰਢੀ ਥਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਤਜ੍ਜ੍ਞਜ੍ਞਾਤੋ ਨ ਮੂਰ੍ਖਾਣਾਂ ਮੂਰ੍ਖਜ੍ਞਾਤੋ ਨ ਤਦ੍ਵਿਦਾਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਜਗਦਰ੍ਥੋ ऽਸਾਵ੍ ਅਵਾਚ੍ਯੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ ਤਯੋਰ੍ ਮਿਥਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮੂਰਖ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅਸਲ ਭੇਦ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ।
ਵਿਸ਼੍ਵਤਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਸਂਸ੍ਥਿਤੈਵ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ । ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਮ੍ਬੁਵਲਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਿਕੇਵ ਪਯੋਮਯੀ
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਭੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਫੜੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ—ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਣੀ ਕੁੜੀ ਤਰਦੀ ਹੋਵੇ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਿਰ੍ਵਾਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਤਾ । ਯਥਾ ਸ੍ਥਿਤੈਵ ਗਲਿਤਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਚ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਭਟਕਾਵਾ ਠੰਢਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਨਿਵ੍ਰਿਤ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਜਿਵੇਂ-ਕਿਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਮੰਝ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਜਿਵੇਂ-ਕਿਵੇਂ ਵਜੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਤृਣਭਸ੍ਮਾਲੀ ਕ੍ਵਾਪਿ ਯਾਤਿ ਯਥਾਨਿਲੈਃ । ਸਤਾਂ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਸ਼੍ਰਾਮੈẖ ਕ੍ਵਾਪਿ ਯਾਤਿ ਤਥਾ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੜੀ ਹੋਈ ਘਾਸ ਦੀ ਰਾਖ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵਕ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਕਿਤੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਗਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਦਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸ੍ ਸ ਤੂਤ੍ਤਮਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਰੂਪਾਤ੍ਮਾ ਨ ਜਗਚ੍ਛਬ੍ਦਕਾਰ੍ਥਭਾਕ੍
ਸੰਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ 'ਬ੍ਰਹਮ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ 'ਸੰਸਾਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲੀ।
ਨਵਜਾਤਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥਾ ਯਾਦृਸ਼ਾ ਇਮੇ । ਵਿਦੁषਸ੍ ਤਾਦृਸ਼ਾ ਏਵ ਤਿष੍ਠਤẖ ਕ੍ਸ਼ੀਣਵਾਸਨਮ੍
ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ-ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾ ਨਿਸ਼ਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਸਂਯਮੀ । ਯਸ੍ਯਾਂ ਜਾਗ੍ਰਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਸਾ ਰਾਤ੍ਰਿḫ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮੁਨੇਃ
ਜਿਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸੁੱਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੰਯਮੀ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੀਵ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਤ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਲਈ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਏਵ ਵਿਰਾਮਾਯ ਜਾਗ੍ਰਜ੍ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਸੁषੁਪ੍ਤਵਤ੍ । ਚਿਤ੍ਰਾਵਲੋਕਿਨ ਇਵ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਰਸੈषਣਾਃ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਲਈ ਹੈ; ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰੰਗੀਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਵੇਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਰਸਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ।
ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਧਰੂਪਾਨੁਭਵਸਮਂ ਭੁਵਨਵੇਦਨਮ੍ । ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਪ੍ਰਾਯਮ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪਂ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਭਾਤਿ ਨ ਭਾਤਿ ਚ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਲਈ ਇਹ ਦਿਖਾਈ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਦਿੰਦੀ, ਵਧੇਰੇ ਇਹ ਝੂਠੀ ਤੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲੀ ਲਗਦੀ ਹੈ।
ਵਿਮੂਢਬੁਦ੍ਧਂ ਤ੍ਰਿਜਗਦ੍ ਵਿਬੁਦ੍ਧਵਿषਯਂ ਨ ਸਤ੍ । ਵਿਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਂ ਤ੍ਰਿਜਗਦ੍ ਵਿਮੂਢਵਿषਯਂ ਨ ਸਤ੍
ਜੋ ਮੂਰਖ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਗਰਤ ਲਈ ਸਚ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਜਾਗਰਤ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਲਈ ਸਚ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਤਯਾ ਜ੍ਞਾਤੇ ਰੂਪਾਲੋਕਮਨẖਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਨ ਸ੍ਵਦਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਤਦ੍ਵਜ੍ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੁ ਮਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਰੂਪ, ਚਾਨਣ ਤੇ ਕਰਤਬ ਸਿਰਫ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਣ ਜਾਂ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਆਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਆਵੇ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਨਹੀਂ.
ਨਿਰ੍ਵਿਭਾਗਸ੍ ਸਮਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧਂ ਪਰਮ੍ ਆਗਤਃ । ਆਸ਼ੀਤਲਾਨ੍ਤẖਕਰਣੋ ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ਜ੍ਞੋ ऽਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਟੱਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰੋਕ ਲੈ ਚੁਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯਾਕ੍ਲਿष੍ਟਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਵਿਨਾ ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਨਿਮ੍ਨਂ ਵਿਨੇਵ ਤੋਯਸ੍ਯ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਕਾਚਨ
ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਔਖਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਢਲਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ.
ਅਰ੍ਥ ਏਵ ਮਨਸ੍ਕਾਰੋ ਮਨ ਏਵਾਰ੍ਥਰਞ੍ਜਨਮ੍ । ਏਕ ਏਵੈष ਆਭਾਸਸ੍ ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਕਃ
ਵਸਤੂ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੀ ਧਿਆਨ ਹੈ; ਮਨ ਸਿਰਫ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਰੰਗਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੈ ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ.
ਆਸਮੁਦ੍ਰਂ ਨਦੀਵਾਹਸ਼ਤਸਙ੍ਗਮਯਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਯਥੈਕਸ਼੍ਲੇषਪਿਣ੍ਡਾਤ੍ਮ ਨਯਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਤਰਙ੍ਗਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕਠਾ ਹੋ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਅਨੁਭਵ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਇਕ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਕਾਰਮ੍ ਅਰ੍ਥਾਨਰ੍ਥਮਯਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਮਨ ਏਵ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਨਿਰ੍ਭਾਸਂ ਵ੍ਯਾਤਤਂ ਤਥਾ
ਮਨ ਹੀ, ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਵਸਤੂਆਂ ਤੇ ਗੈਰ-ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਮਨਸੋਰ੍ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਜਲਤਰਙ੍ਗਯੋਃ । ਏਕਾਭਾਵੇ ਦ੍ਵਯੋਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿḫ ਪਵਨਸ੍ਪਨ੍ਦਯੋਰ੍ ਇਵ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਤੇ ਵਸਤੂ ਵਿਚ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ। ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਹੋਣ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰੁਕ ਜਾਣ ਤੇ ਚੁੱਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੂਨਮ੍ ਏਕੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈਵ ਨਿਸ੍ਸਾਰੇ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ । ਏਕਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਰ੍ਥਮਨਸੀ ਸਮਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਃ
ਅਸਲ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੂਲ ਵਿਚ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਤੇ ਵਸਤੂ ਇਕੱਠੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਇਕ ਹਨ।
ਅਰ੍ਥਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਰੂਪਾਤ੍ਮਾ ਨੇਹਿਤਵ੍ਯੋ ਵਿਜਾਨਤਾ । ਮਨਸ਼੍ ਚ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਏਵਂ ਭਵੇਤ੍ ਤਯੋਃ
ਜੋ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਬਣਤ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਵੇ। ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਨष੍ਟੇ ਨਸ਼੍ਯਤਸ਼੍ ਚੈਵ ਜ੍ਞਸ੍ਯਾਰ੍ਥਮਨਸੀ ਸ੍ਵਤਃ । ਮृਣ੍ਮਯੇ ਦ੍ਵਿषਤਿ ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਦ੍ਵਿषਦ੍ਭਾਵਭਯੇ ਯਥਾ
ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਮਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਸੱਪ ਸਮਝਣ ਦਾ ਡਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਸਂਸ੍ਥਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਏਵ ਜ੍ਞਸ੍ਯਾਰ੍ਥਮਨਸੀ ਸਦਾ । ਕਿਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਨ੍ਯਤ੍ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ऽਭਾਵਰੂਪਿਣੀ
ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਨਾਹ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼, ਜੋ ਅਣਹੋਣੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਞ੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਜਗਜ੍ਜਾਲੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞੋ ਜ੍ਞਵਿषਯੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸਨ੍ । ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸੁਪ੍ਤਨਰਸ੍ਵਪ੍ਨ ਇਵ ਕ੍ਸ਼ੀਵਾਗ੍ਰਯਕ੍ਸ਼ਵਤ੍
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਝੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਜਾਣੇ ਲਈ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸੁੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।