ਉਪਾਯਂ ਕਲ੍ਪਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਨੁਪਾਯਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਬੁਧਾਃ । ਦੁẖਖਦਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਿਮੇषੇਣ ਭਾਵਾਭਾਵੈषਣਭ੍ਰਮੈਃ
ਸਿਆਣੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਤਰੀਕੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਅਜੀਵਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਭਟਕਣ ਨਾਲ।
ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਯਦ੍ ਅਵਾਸਨਮ੍ ਆਸਿਤਮ੍ । ਵਿਰਸਾਸ਼ੇषਵਿषਯਂ ਤਦ੍ ਧਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਗਤ ਦੀ ਭਟਕਾਵੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਲਗAttachment ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਸਮਝ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੁਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਖ੍ਯਾਯਿਕਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤਿਭਾਨਰੂਪਮ੍ ਅਚੇਤ੍ਯਚਿਦ੍ਵਾਰਿਭਰਦ੍ਰਵਾਤ੍ਮਾ । ਅਵੇਦ੍ਯਵਿਦ੍ਰੂਪਮ੍ ਅਸ਼ੇषਮ੍ ਅਚ੍ਛਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਵਾਮਿ ਜਗਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਇਕਸਾਰ—ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੂਲ ਸਰੂਪ, ਜਾਣੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਂਗ—ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਧਰੂਪਾਨੁਭਵਾਨੁਰੂਪਂ ਯਦ੍ ਆਗਮੈਰ੍ ਬੁਦ੍ਧਮ੍ ਅਬੋਧਰੂਪਮ੍ । ਅਧਸ੍ਪਦੀਕृਤ੍ਯ ਤਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਬੋਧੇ ਨਿਪਤ੍ਯਾਨੁਭਵੇ ਭਵਾਭੂਃ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸਮਝ, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਦੀ ਤਜਰਬੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅੰਦਰਲੀ ਸਿੱਧੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦਾ ਚੱਕਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਨ੍ਤਾਦਿ ਜਗਚ੍ ਚੇਦਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਅਸਤ੍ਯਤਾਮ੍ । ਯਾਤਿ ਸਾਨੁਭਵੇ ਮੋਹਾਤ੍ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਾਨ੍ਯਥਾਧਿਯਾਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਹੀ ਸਮਝ ਰਾਹੀਂ ਝੂਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੱਚਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਜ੍ਵਰਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਬੋਧਸ਼ੀਤਲਿਤਾਤ੍ਮਨਃ । ਏਤਦ੍ ਏਵ ਭਵੇਚ੍ ਚਿਹ੍ਨਂ ਯਦ੍ ਭੋਗਾਮ੍ਬੁ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਬੁਖਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭੋਗਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀਆਂ।
ਅਲਮ੍ ਅਨ੍ਯੈḫ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨੈਰ੍ ਵਾਚ੍ਯਵਾਚਕਵਿਭ੍ਰਮੈਃ । ਅਨਹਂਵੇਦਨਾਮਾਤ੍ਰਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਤਦ੍ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤਾਮ੍
ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ-ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਹੁਣ ਕਾਫੀ ਹੋਈ; ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਅਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਚੇਤਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਨੁਭਵ ਕਰੋ।
ਅਭਿਜ੍ਞਾਤਾ ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪਦਾਰ੍ਥਾ ਰਮਯਨ੍ਤਿ ਨੋ । ਨ ਚ ਸਨ੍ਤਿ ਤਥੈਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਹਂ ਜਗਦ੍ ਇਤਿ ਭ੍ਰਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੇ ਹੋਏ ਵਸਤੂਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਭ੍ਰਮ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਤੇ 'ਸੰਸਾਰ ਹੈ' ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਭਾਵਨਾਦ੍ ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਤਰੌ ਸਸ੍ਵਜਨਂ ਪੁਰਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵੈਵਂ ਜੀਵḫ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸਂਸृਤਿਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਯਕਸ਼ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਸੋਚ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਝੂਠ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਵਿਭ੍ਰਮਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਯਕ੍ਸ਼ਾਲੋਕਸ਼੍ ਚ ਤੌ ਮਿਥਃ । ਸਦ੍ਰੂਪੌ ਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ਮਿਥ੍ਯਾ ਤਥਾਹਨ੍ਤ੍ਵਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮੌ
ਜਿਵੇਂ ਯਕਸ਼ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦੋਵੇਂ ਭ੍ਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਝੂਠੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਸੰਸਾਰ' ਦੇ ਭ੍ਰਮ ਵੀ ਝੂਠੇ ਹਨ।
ਅਨਾਵਰਣਤੋ ऽਰਣ੍ਯੇ ਯਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਵਿਭ੍ਰਮਰੂਪਿਣਃ । ਯਥਾ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਤਥੇਮਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਯਕਸ਼ਾ, ਜੋ ਖੁਦ ਹੀ ਛੁਪਿਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਭਟਕਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਟਕਾਵੀ ਤੋਂ ਕਈ ਜੀਵ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕ ਵੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਭ੍ਰਮਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਹਂ ਮਿਥ੍ਯੈਵੇਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਭਾਵਯਨ੍ । ਯਕ੍ਸ਼ੋ ऽਯਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਾਚਿਤ੍ਤਤਾਮ੍ ਇਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਮਝ ਕੇ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ' ਸਿਰਫ ਭਟਕਾਵਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਯਕਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਯਕਸ਼ਾ ਹੋਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਮਨ ਵੀ ਮਨ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਨਿਰਸ੍ਤਸਕਲਾਸ਼ਙ੍ਕਂ ਤ੍ਯਾਗਗ੍ਰਹਣਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਅਵਿਸਾਰਿਸਮਸ੍ਤੇਚ੍ਛਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਸ੍ਸ੍ਵ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਸਭ ਸ਼ੱਕਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲੈਣ-ਛੱਡਣ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੋ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਸਮ੍ਭਵਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਂ ਦ੍ਰष੍ਟ੍ਰਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਇਦਂ ਤਤਮ੍ । ਅਥ ਵਾ ਨੈਵ ਦ੍ਰष੍ਟ੍ਰਾਤ੍ਮ ਸਵਾਚ੍ਯਂ ਕਿਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਤੇ ਸਿਰਫ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜਾਂ ਫਿਰ, ਇਹ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਵਸਨ੍ਤਰਸਪੂਰਸ੍ਯ ਯਥਾ ਵਿਟਪਗੁਲ੍ਮਤਾ । ਸ੍ਵਰੂਪਮਾਤ੍ਰਭਰਤਸ੍ ਸਂਵਿਦਸ੍ ਸਰ੍ਗਤਾ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਤੇ ਬੂਟੇ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਇਦਂ ਜਗਦਾਭਾਸਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵੇਦਨਮ੍ । ਕਾਤ੍ਰੈਕਤਾ ਦ੍ਵਿਤਾ ਕਾ ਵਾ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਅਲਮ੍ ਆਸ੍ਯਤਾਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਇਕਤਾ ਜਾਂ ਦੋਤਾ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ? ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਵਸੇ।
ਭੂਯਤਾਂ ਚਿਨ੍ਮਯਵ੍ਯੋਮ੍ਨਾ ਪੀਯਤਾਂ ਪਰਮੋ ਰਸਃ । ਸ੍ਥੀਯਤਾਂ ਵਿਗਤਾਸ਼ਙ੍ਕਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਾਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨੇ
ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਬਣੋ, ਸਰਵੋਤਮ ਰਸ ਪੀਓ, ਤੇ ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।
ਕਿਮ੍ ਏਤਾਸ੍ਵ੍ ਅਤਿਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸੁ ਸਂਸਾਰਾਰਣ੍ਯਭੂਮਿषੁ । ਮਾਨਵਾ ਵਾਤਹਰਿਣਾ ਭ੍ਰਮਥੋਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਖਾਲੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ, ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡਦੇ ਹਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦੀ ਹੋਈ, ਕਿਉਂ ਭਟਕਦੇ ਹਨ?
ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮਰੀਚ੍ਯਮ੍ਬੁਵਿਪ੍ਰਲਬ੍ਧਾਨ੍ਧਬੁਦ੍ਧਯਃ । ਮਾ ਧਾਵਤ ਘਨਵ੍ਯਗ੍ਰਮ੍ ਆਸ਼ਯੋਪਹਤਾਸ਼ਯਾਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਆਸਾਂ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕੋ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਰੋਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬੇਚੈਨ ਨਾ ਭਟਕੋ।
ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਬੁਪਾਯਿਨਃ । ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮਾ ਯੂਯਮ੍ ਆਯੂਂषਿ ਨਰਾẖ ਕ੍ਸ਼ਪਯਤੈਣਕਾਃ
ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਰੂਪ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਪਿਆਸੇ ਹਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਗਵਾ ਲਓ।
ਜਗਦ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਾਗਾਰਗਰ੍ਧੇਨ ਨਸ਼੍ਯਥ । ਸੁਖਰੂਪਾਣਿ ਦੁẖਖਾਨਿ ਸ਼ਾਸਨਾਯੈਵ ਪਸ਼੍ਯਥ
ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭ੍ਰਮ-ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੰਦਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਸੁਖਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖਾਂ ਵਾਂਗ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋ।
ਜਗਤ੍ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ਮਾ ਮਹਾਮ੍ਬਰਮਧ੍ਯਗਮ੍ । ਅਵਲੋਕਯਤਾਭ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਜੋ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਗੇਂਦੇ ਵਾਂਗ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਮਾਨਵਾ ਵਾਤਲੋਲੋਚ੍ਚਪਤ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਾਨ੍ਤਾਮ੍ਬੁਭਙ੍ਗੁਰਾਃ । ਮਾ ਨਵਾਸੁ ਨਵਾਸ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਧਗਰ੍ਭਸ਼ਯ੍ਯਾਸੁ ਸ਼ਯ੍ਯਤਾਮ੍
ਇਨਸਾਨ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਪੱਤੇ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਕਿੰਨੇ ਨਾਜੁਕ ਹਨ; ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੁਣ।
ਅਵਿਰਾਮਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸ੍ਵਭਾਵੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਸ੍ਯਤਾਮ੍ । ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯਦਸ਼ਾਦੋषਾਦ੍ ਅਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ਵਿਰਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਰਹੋ; ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਭੁੱਲ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ।
ਅਜ੍ਞਾਵਬੁਦ੍ਧਸ੍ ਸਂਸਾਰਸ੍ ਸਾਹਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ । ਅਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਤੁ ਯਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਨਾਮ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਕੇਵਲ ਅਜਾਣ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਸਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਰੋਟਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤृष੍ਣਾਯਸ਼੍ਸ਼ृਙ੍ਖਲਾਵਲਿਤਂ ਬਲਾਤ੍ । ਸਂਸਾਰਪਞ੍ਜਰਂ ਤਿष੍ਠ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵੇ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍
ਤੂੰ ਲਾਲਚ ਦੀ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੋੜ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਟਿਕਾ ਰਹਿ।
ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮੀਯਗ੍ਰਹਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਤਾ । ਯਥਾਤਥਾਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸਾ ਸ੍ਵਸਤ੍ਤੈਵ ਯੋਗਿਨਃ
ਮੁਕਤੀ ਤਾਂ ਉਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਵਾਲੀ ਭੁਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਹਸਤੀ ਇਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਤਾਵਾਸਨਤਾ ਪਰੋਪਸ਼ਮਤਾ ਜ੍ਞਤਾ । ਸਂਸਾਰਾਧ੍ਵਨਿ ਖਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਾ ਵਿਸ਼੍ਰਮਭੂਮਯਃ
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਲੈਣਾ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਚੁਪਚਾਪੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਠੰਢੀ ਥਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਤਜ੍ਜ੍ਞਜ੍ਞਾਤੋ ਨ ਮੂਰ੍ਖਾਣਾਂ ਮੂਰ੍ਖਜ੍ਞਾਤੋ ਨ ਤਦ੍ਵਿਦਾਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਜਗਦਰ੍ਥੋ ऽਸਾਵ੍ ਅਵਾਚ੍ਯੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ ਤਯੋਰ੍ ਮਿਥਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮੂਰਖ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅਸਲ ਭੇਦ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ।
ਵਿਸ਼੍ਵਤਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਸਂਸ੍ਥਿਤੈਵ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ । ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਮ੍ਬੁਵਲਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਿਕੇਵ ਪਯੋਮਯੀ
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਭੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਫੜੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ—ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਣੀ ਕੁੜੀ ਤਰਦੀ ਹੋਵੇ।