ਯਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਵਰਣਤਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸਨ੍ਦੇਹਤੋਦਿਤਾ । ਪਰਮਾਮृਤਪੂਰ੍ਣਾਤ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਯੈਵ ਸ ਰਾਜਤੇ
ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਢਕਣੀਆਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਉੱਚੀ ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਦੇਹਦੁẖਖਾਨ੍ਤਮਿਹਿਕਾਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਾ । ਭਾਤਿ ਭਾਸ੍ਵਦ੍ਧਿਯਾ ਦੇਸ਼ਸ੍ ਤੇਨ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਨੇਵ ਖਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਤੇ ਦੁੱਖ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਧੁੰਦ ਹਵਾ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਚੰਦ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸਂਸृਤਿਰ੍ ਅਸਨ੍ਦੇਹੋ ਲਬ੍ਧਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ ਨਿਰਾਵृਤਿਃ । ਸ਼ਰਦਾਕਾਸ਼ਵਿਸ਼ਦੋ ਜ੍ਞੇਨੈਵ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਬੁਧਃ
ਜੋ ਮਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅੰਦਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮਿਲਣੀ, ਤੇ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਣੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ autumn ਦੇ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਨਿਰਾਧਾਰਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾਮ੍ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤਲ ਆਧਤ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਦ੍ ਇਵਾਨਿਲਃ
ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਢਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ।
ਅਸਦ੍ਰੂਪੋਪਲਮ੍ਭਾਨਾਮ੍ ਇਯਂ ਵਸ੍ਤੁਸ੍ਵਭਾਵਤਾ । ਯਤ੍ ਸਰ੍ਗਵੇਦਨਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਨ੍ਧ੍ਯਾਪੁਤ੍ਰੋਪਲਮ੍ਭਵਤ੍
ਇਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਹੈ: ਜੋ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ—ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ—ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਬਾਂਝ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਵਿਦ੍ਯਮਾਨਮ੍ ਏਵੇਦਂ ਜਗਦ੍ ਯਦ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ । ਅਸਦ੍ਰੂਪੋਪਲਮ੍ਭਸ੍ਯ ਸੈषਾ ਵਸ੍ਤੁਸ੍ਵਭਾਵਤਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ; ਇਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਹੈ—ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ।
ਅਸਤ੍ਯੇष੍ਵ੍ ਏਵ ਸਂਸਾਰੇष੍ਵ੍ ਆਸ੍ਤਾਮ੍ ਅਰ੍ਥḫ ਕੁਤੋ ਭਵੇਤ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਯੋਸ਼੍ ਸ਼ਬ੍ਦਾਵ੍ ਏਵ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਸੁਤੋਪਮੌ
ਇਹ ਝੂਠੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਹੋਵੇ, ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਝ ਮਹਿਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤ।
ਜਗਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਯਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਅਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ ਅਭਾਵਿਤਮ੍ । ਅਨਿष੍ਠਿਤਂ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਨਾਹਂ ਨਾਵਗਤਂ ਚ ਤਤ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ: ਨਾ ਬਣਿਆ, ਨਾ ਸੋਚਿਆ, ਨਾ ਟਿਕਿਆ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਆਤ੍ਮਸ੍ਵਭਾਵਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇਰ੍ ਇਯਂ ਵਸ੍ਤੁਸ੍ਵਭਾਵਤਾ । ਯਦ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਦਿਸਰ੍ਗਾਦਿਦृਸ਼੍ਯਾਦ੍ਯਨੁਪਲਮ੍ਭਤਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਆਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਅਸਲ ਸੁਭਾਵ ਹੈ: ਅਹੰਕਾਰ, ਰਚਨਾ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਯੋਜਨਲਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਤਃ । ਚੇਤਨੇ ਤਸ੍ਯ ਯਦ੍ ਰੂਪਂ ਮਾਰ੍ਗਮਧ੍ਯੇ ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ, ਲੱਖਾਂ ਕੋਸ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਵਾਤਸਦृਸ਼ਂ ਖਕੋਸ਼ਾਭਾਚ੍ਛਚਿਨ੍ਮਯਮ੍ । ਅਚੇਤ੍ਯਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਉਦਿਤਂ ਲਤਾਵਿਕਸਨੋਪਮਮ੍
ਇਹ ਹਵਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਾਸ਼, ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਤੇ ਲਤਾ ਦੇ ਖਿੜਨ ਵਾਂਗ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਜਾਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਬੁਧਾਃ । ਸਰ੍ਵੋਪਲਮ੍ਭੋ ਗਲਤਿ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਯ ਵਿਵੇਕਿਨਃ
ਸਿਆਣੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜਾ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਉਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਾਰੀ ਧਾਰਨਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁषੁਪ੍ਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਧੀਰ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੁषੁਪ੍ਤਧੀਃ । ਸਰ੍ਗਨਿਰ੍ਵਾਣਯੋਰ੍ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੀ ਸੁषੁਪ੍ਤਸ੍ਵਪ੍ਨਯੋਰ੍ ਇਵ
ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੀ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਾਲੀ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਵੀ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਵਸ੍ਤੁਸ੍ਵਭਾਵੋ ऽਸੌ ਨ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਨ ਸੁषੁਪ੍ਤਤਾ । ਨ ਸਰ੍ਗੋ ਨ ਚ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਸਤ੍ਯਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषਤਃ
ਇਹ ਭੁਲਾਵਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਨਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ, ਨਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਨਾ ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ। ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮਯੀ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਚੇਨ੍ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ । ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਰੁਪ੍ਯਮ੍ ਇਵਾਸਤ੍ਯਂ ਕਿਲ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍
ਜੇ ਇਹ ਭਟਕਣਾ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਨਾ-ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਸਿਪ ਦੀ ਚਿੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਜਿਹੀ ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਯਨ੍ ਨ ਲਬ੍ਧਂ ਚ ਤਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤੇਨ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੇਰ੍ ਨ ਸਮ੍ਭਵਃ । ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ਉਪਲਮ੍ਭੋ ऽਨ੍ਯੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਭਟਕਣ ਦਾ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ੍ਵਭਾਵ ਏਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮੈ ਸ੍ਵਦਤੇ ਕਿਲ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਅਨਾਨੈਵ ਹਿ ਨਾਨੇਵ ਕਿਂ ਵਾਦੈਸ੍ ਸ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤਾਮ੍
ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਹਰ ਸਮੇਂ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?
ਅਸ੍ਵਭਾਵੇ ਮਹਦ੍ ਦੁẖਖਂ ਸ੍ਵਭਾਵੇ ਕੇਵਲਂ ਸ਼ਮਃ । ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਯਦ੍ ਇष੍ਟਂ ਤਦ੍ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰ ਲਓ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਬੀਜੇ ऽਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਗਸ੍ ਸ੍ਥੂਲੋ ਦृष੍ਟਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਪਪਦ੍ਯਤੇ । ਸ਼ਿਵੇ ऽਮੂਰ੍ਤੇ ਜਗਨ੍ ਮੂਰ੍ਤਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਤ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਤਮਸਙ੍ਕਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੋ ਕਿ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰਬੁਦ੍ਧ੍ਯਹਨ੍ਤਾਦਯḫ ਪਰੇ । ਸ੍ਵਰੂਪਭੂਤਾਸ੍ ਸਲਿਲੇ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਮ੍ ਇਵ ਖਾਤ੍ਮਕਾਃ
ਰੂਪ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਭ ਖਾਲੀ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਮੂਰ੍ਤੋ ਯਥਾ ਸ੍ਵਸਦृਸ਼ੈẖ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਵਯਵੈẖ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਆਤ੍ਮਭੂਤੈਸ੍ ਤਥਾ ਭੂਤੈਸ਼੍ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਕਰ੍ਤृ ਸਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ ਦਾ ਆਕਾਸ਼, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਤੱਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਸ੍ਥਾਦ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯਾਦਿਰ੍ ਅਸ੍ਮਦਾਦੇਰ੍ ਅਸਂਸृਤੇਃ । ਸ਼ਬ੍ਦੋ ऽਰ੍ਥਭਾਵਮੁਕ੍ਤੋ ऽਯਂ ਪਟਹਾਦ੍ ਇਵ ਜਾਯਤੇ
ਆਤਮ ਤੋਂ 'ਮੈਂ' ਆਦਿ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਸਲ ਅਰਥ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਡੌਲ ਤੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਨ੍ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਜਗਦ੍ਰੂਪਮ੍ ਅਰੂਪਾਤ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜੋ ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸਦਾ ਹੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਰੂਪ-ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ।
ਯੇषਾਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ ਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰੁषਾ ਮਿਥਃ । ਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਮਿਥ੍ਯਾਙ੍ਗਾ ਨਾਸ੍ਮਾਸ੍ਵ੍ ਅਮ੍ਬਰਪੁष੍ਪਵਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ-ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਆਤਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਝੂਠੇ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਮਯਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਕਰੂਪਂ ਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਵਤ੍ । ਵਾਯੌ ਸ੍ਪਨ੍ਦੈਰ੍ ਇਵਾਭਿਨ੍ਨੈਰ੍ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸ਼੍ ਚ ਤੈਰ੍ ਮਯਿ
ਮੇਰੇ ਲਈ, ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਾਸ਼। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹਾਰ ਇਕਜੋੜੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਖੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਅਹਂ ਤੁ ਸਨ੍ਮਯਸ੍ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਤਾਮ੍ ਇਵ । ਤੇ ਤੁ ਨੂਨਮ੍ ਅਸਨ੍ਤੋ ਮੇ ਸੁषੁਪ੍ਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਕਾ ਇਵ
ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਅਸਲੀਅਤ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੁਪਨਾ। ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਤੈਸ੍ ਤੁ ਯੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰੋ ਮੇ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤੇ ਯਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ ਤੈਰ੍ ਅਲਮ੍ ਅਲਂ ਮਮ
ਉਹ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਵੇਖਣ; ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ।
ਅਹਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਨੈਵਾਸ੍ਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤੇਯਮ੍ ਆਤਤਾ । ਤ੍ਵਦਰ੍ਥਂ ਸਮੁਦੇਤੀਵ ਤਥਾਰੂਪੈਵ ਵਾਗ੍ ਇਯਮ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵਜੂਦ ਰੱਖਦਾ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹਸਤੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਲਈ, ਇਹ ਵਜੂਦ ਉਭਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬੋਲ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਂਵਿਨ੍ਮਯਾਤ੍ਮਨਃ । ਨ ਭੋਗੇਚ੍ਛਾ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ੇਚ੍ਛਾ ਹृਦਿ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਤਦ੍ਵਿਦਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਪਰਲੇ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵਮਾਤ੍ਰਾਯਤ੍ਤੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਕ੍ਰਮੇ ਨृਣਾਮ੍ । ਕਦਰ੍ਥਨੇਤ੍ਯ੍ ਅਹੋ ਮੋਹਾਦ੍ ਗੋष੍ਪਦੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਉਦਧਿਭ੍ਰਮਃ
ਇਸ ਬੰਨ੍ਹ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਚਾਲ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ ਕਿ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਗੋ-ਪੈਰ ਦੀ ਛਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।