ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਕਾਸ਼ਰੂਪਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਨੁਭਵਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਤਨੁਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮੋਹਾਨਾਂ ਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਪਵਰੋਕ੍ਤਯਃ
ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਅਨੁਭਵ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸੁਖਮ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਭੁਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਵਰਦਾਨ ਸਚਮੁਚ ਅਸਲ ਹਨ।
ਨ ਜ੍ਞਾਨਵਾਦਿਤਾ ਸਤ੍ਯਾ ਨ ਚ ਬਾਹ੍ਯਾਰ੍ਥਵਾਦਿਤਾ । ਯਥਾਵੇਦਨਮ੍ ਏਤਾਨਿ ਵੇਦਨਾਨਿ ਫਲਨ੍ਤਿ ਵਃ
ਨਾ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਬਾਹਰਲੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਲ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਚਿਤਿ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਭਾਤਿ ਤਤ੍ । ਭੇਦੋ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਪਯਸੋਰ੍ ਇਵ ਨਾਤ੍ਰੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਮਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਰਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਕਾਲੋ ਜਗਨ੍ਤਿ ਭੁਵਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਵਰ੍ਗਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏਤਾਨਿ ਤਤ੍ਰ ਚ ਤਥੇਤਿ ਚ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਕਮ੍ । ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਜਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ਮ ਰਾਗਾਦਯẖ ਖਲੁ ਨ ਕੇਚਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ
ਕਾਲ, ਸੰਸਾਰ, ਲੋਕ, ਮੈਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਤੇ 'ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ' ਦੀ ਸੋਚ, ਸਭ ਇੱਕ ਹੀ ਹਨ। ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਕਾਸ਼, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ, ਅਜਨਮਾ, ਅਟੱਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਰਾਗ ਆਦਿਕ ਕੁਝ ਵੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਚਿਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਜਗਨ੍ ਮਿਥ੍ਯਾ ਸ੍ਵਵੇਦਨਵਿਬੋਧਿਤਾ । ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਮਾਯਾਞ੍ਜਨਾਸਿਕ੍ਤਾ ਦृਗ੍ ਇਵਾਚਲਨਰ੍ਤਨਮ੍
ਚਿੱਤ ਆਪਣੇ ਜਾਗਣ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਝੂਠੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਅੰਜਨ ਨਾਲ ਪਤਥਰਾਂ ਦੀ ਨੱਚਣ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਰ੍ਗਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਸਰ੍ਗੋ ਦ੍ਵਾਵ੍ ਏਤੌ ਸਦृਸ਼ੌ ਮਤੌ । ਪਰਮਾਰ੍ਥਸ੍ਵਰੂਪਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਦੈਵ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਦਾ ਅਸਲ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਤਯਾਬਾਹ੍ਯਂ ਬਾਹ੍ਯਂ ਚਾਨੁਭਵਾਤ੍ ਤਥਾ । ਸਤ੍ਯਰੂਪਮ੍ ਅਤਸ੍ ਸਤ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਬਾਹ੍ਯਾਰ੍ਥਰੂਪਤਾਮ੍
ਜਾਣਨ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਦੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅਸਲ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਣੋ।
ਬਾਹ੍ਯਾਰ੍ਥਵਾਦਵਿਜ੍ਞਾਨਵਾਦਯੋਰ੍ ਐਕ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਨਃ । ਵੇਦਨੈਕਾਤ੍ਮਰੂਪਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਦਸਤ੍ਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਸਾਡੇ ਲਈ, ਬਾਹਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਤ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਤ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਅਨੁਭਵ—ਸੱਚਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠਾ—ਸਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਚਿੱਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾ ਖਾਨਿਲਾਲੋਕਜਲਭੂਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਤਤਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਮਹਾਰਮ੍ਭਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤੈਵ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਜੋ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਖਾਲੀ, ਹਵਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਤੇ ਸੁੰਨੀ ਹੈ; ਹਰ ਥਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹੀ ਸੱਤਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚ ਤਤ੍ । ਤਚ੍ ਚ ਸਰ੍ਵਮਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ—ਉਸ ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਚਿਨ੍ਮਯਤ੍ਵਾਦ੍ ਯਦਾ ਚੇਤ੍ਯਮ੍ ਏਤਿ ਦ੍ਰष੍ਟृਚਿਤੈਕਤਾਮ੍ । ਤਦਾ ਦृਸ਼੍ਯਾਙ੍ਗਯੈਵੈਤਚ੍ ਚੇਤ੍ਯਤੇ ਨਾਨ੍ਯਯਾ ਚਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਵਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵਸਤੂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖੀ ਗਈ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਯਦਾ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵੇਯਂ ਦ੍ਰष੍ਟृਦਰ੍ਸ਼ਨਦृਸ਼੍ਯਦृਕ੍ । ਤਦਾਨੁਭਵਨਂ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਫਲਿਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਖਣਾ ਤੇ ਵੇਖੀ ਵਸਤੂ—ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯੇ ਨ ਯਦ੍ਯ੍ ਏਕਮ੍ ਅਭਵਿष੍ਯਚ੍ ਚਿਦਾਤ੍ਮਕੇ । ਤਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯਾਸ੍ਵਾਦਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਸ੍ਯਨ੍ ਨ ਦ੍ਰष੍ਟੇਕ੍ਸ਼ੋਰ੍ ਇਵੋਪਲਃ
ਜੇ ਦਰਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਥਰ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਚਿਨ੍ਮਯਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਿਤੌ ਚੇਤ੍ਯਂ ਜਲਮ੍ ਅਪ੍ਸ੍ਵ੍ ਇਵ ਮਜ੍ਜਤਿ । ਤੇਨਾਨੁਭੂਤਿਰ੍ ਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਕਾष੍ਠਯੋਰ੍ ਇਵ
ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਭਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਦੋ ਲੱਕੜਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਸਜਾਤੀਯੈਕਤਾਭਾਵਾਦ੍ ਯਥਾ ਕਾष੍ਠਂ ਨ ਚੇਤਤਿ । ਦਾਰੁ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਅਪਿ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਨਾਜ੍ਞਾਸ੍ਯਦ੍ ਆਜਡਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਾਤ ਦੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਦਰਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ।
ਯਾਦृਕ੍ਸਤ੍ਤਾਨਿ ਕਾष੍ਠਾਨਿ ਤਾਦृਗ੍ਰੂਪਂ ਸ੍ਵਚੇਤਨਮ੍ । ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਨੇਤਰਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯਚਿਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਚੇਤਨਮ੍
ਲੱਕੜ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਾਤ ਦੀ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਚਿਦਾਤ੍ਮਤੈਵਾਸ੍ਤਿ ਜਲਾਨਿਲਧਰਾਸ਼੍ਮਨਾਮ੍ । ਨੈਤੇषੁ ਸ੍ਪਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿ ਪ੍ਰਾਣਜੀਵਾਦ੍ਯਭਾਵਤਃ
ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਥਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹੀ ਸਾਰ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਹਿਲਚਲ, ਨਾ ਬੁੱਧੀ, ਨਾ ਜੀਵਨ-ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਜੀਵ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਤਾਕਤ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਣਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਯਸ੍ ਸਤ੍ਤਾਂ ਭਾਵਨਾਵਸ਼ਤੋ ਗਤਾਃ । ਭਾਵਨਾ ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕਾਰਸ੍ ਸ ਯਥੇਚ੍ਛਮ੍ ਉਦੇਤਿ ਚ
ਜੀਵਨ-ਤਾਕਤ, ਬੁੱਧੀ ਆਦਿ ਸਿਰਫ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਲਪਨਾ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਜੋਬਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਗਤ੍ਤਯਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਤਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤਾਵਤਿष੍ਠਤੇ । ਪੁਂਸ੍ਤਯਾਗਤਯੇਵਾਤ੍ਮਾ ਰੇਤੋਵਟਕਣੀਕਯੋਃ
ਸੰਸਾਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਵੀ ਰੇਤ ਤੇ ਵਟ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਾਣੁਮਯਂ ਵੀਰ੍ਯਂ ਯੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਙ੍ਗਤੋ ऽਣੁਕਃ । ਸ ਸ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਂ ਵੀਰ੍ਯਂ ਚ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜੋ ਵੀਰਿਆ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਸ ਅੰਗ ਜਾਂ ਕਣ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵੀਰਿਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵਪਰਾਣ੍ਵਾਤ੍ਮ ਯੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਰ੍ਥਤੋ ऽਣੁਕਃ । ਸ ਸ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਭਵੇਦ੍ ਵਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਹਰ ਕਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੋ ਹੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਬ੍ਰਹਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਯਥਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਅਧਸ੍ ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯੇਨ ਤੇਨ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਪਦਾਰਥ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਉਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਪਦਾਰਥ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ।
ਹੇਮਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਹੇਮ੍ਨੋ ਰੂਪਸ਼ਤੇ ਯਥਾ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਗਾਹਨ੍ਤ੍ਵਗਣੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਸੌ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਨਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਗਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਹਜਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਵਪ੍ਨਮੇਘੋਰ੍ਜਾ ਯਥਾ ਤਵ ਨ ਕਾਸ਼੍ਚਨ । ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਲਯਸਂਰਮ੍ਭਾਸ੍ ਤਥਾ ਖਾਤ੍ਮਾਨ ਏਵ ਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਬੱਦਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਗਤ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਿਟਣ ਦੀ ਹਲਚਲ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਅਕਾਸ਼-ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।
ਪਙ੍ਕਤਾਕਲ੍ਪਿਤਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋ ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਕਪਤਾਕਿਨੀ । ਸਾ ਯਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਤਾਮਾਤ੍ਰਂ ਖਮ੍ ਏਵੇਦਂ ਤਥਾ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੱਚੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਚਿੜੀ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਮਾਨ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਹੀ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਭ੍ਰਮ ਏਵਾਨ੍ਤḫ ਪੁष੍ਟੀਭੂਯ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਜਲਾਵਨਿਤਲਕ੍ਲਿਨ੍ਨਬੀਜਂ ਕਲ੍ਪ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੇ ਭ੍ਰਮ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਬੀਜ ਵਾਂਗੋਂ ਰੁੱਖ ਉੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਨਹਨ੍ਤਾਤ੍ਮਨੋ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਸਤ ਏਵ ਤ੍ਵ੍ ਇਵਾਸਤਃ । ਜਰਤ੍ਤृਣਲਵਾਯਨ੍ਤੇ ਨਨੁ ਰਾਮਾਣਿਮਾਦਯਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਰਾਮਾ, ਅਣੂਪਨ ਅਤੇ ਹੋਰ—ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਅਰਥਹੀਣ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਤਨ੍ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषੇ । ਏਕਰੋਮਾਂਸ਼ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਯਲ੍ ਲੋਭਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ—ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ—ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼, ਇੱਕ ਰੋਮ ਦੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ।
ਯਥਾਤਥਾਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਗਤਸ੍ਯ ਚ । ਦ੍ਵੈਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸਨ੍ਦੇਹਾ ਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਧਿਗਤਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਰਹੇ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਪਣ ਜਾਂ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ਏਵ ਨਭੋ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਕੁਤẖ ਕਸ੍ਯ ਕਥਂ ਤਸ੍ਯ ਭਵਤ੍ਵ੍ ਇਚ੍ਛਾ ਨਿਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਖਾਲੀ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁੰਨ ਹੈ; ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ, ਕਿਸ ਲਈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?