ਅਦੇਸ਼ਕਾਲਾਵਯਵੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏष ਦੇਵੋ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ । ਅਸਜ੍ ਜਗਤ੍ ਤਨੋਤੀਵ ਯਥਾ ਵਾਰਿ ਤਰਙ੍ਗਕਮ੍
ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਦਿਨ ਰਾਤ, ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਝੂਠਾ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਕਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾ ਵਿਪੁਲਾਕਾਸ਼ਕਾਨਨੇ । ਜਗਜ੍ਜਰਢਮਞ੍ਜਰ੍ਯḫ ਪ੍ਰਸਰਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਰਪਞ੍ਚਕਾਃ
ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਕਾਸ਼-ਸਮਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜ ਵਧਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਏष ਸ੍ਵਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਸ੍ਯ ਸ੍ਵਯਮਾਲੋਕਨੇਚ੍ਛਯਾ । ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਨਿਰ੍ਮਲਾਕਾਰਸ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਮਕੁਰਤਾਂ ਗਤਃ
ਇਹ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਰਛਾਈ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਚਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪ ਹੀ ਆਇਨੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵ੍ਯੋਮਵृਕ੍ਸ਼ਫਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਧਯ ਉਜ੍ਜ੍ਵਲਾਃ । ਸਰ੍ਗੋਪਲਮ੍ਭਸੁਸ੍ਵਾਦ੍ਵ੍ਯਸ਼੍ ਚਮਤ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਂਵਿਦਿ
ਇਸ ਅਕਾਸ਼-ਵ੍ਰੱਖ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਫਲ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨਾਲ, ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਸਨਾ ਨਾਲ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵੇਨ ਬਹਿष੍ਟ੍ਵੇਨ ਨਾਨਾਨਾਨਾਤਯਾਤ੍ਮਨਿ । ਏष ਸੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਬਹਿਰ੍ ਭਾਤਿ ਭਾਵਾਭਾਵਵਿਭਾਵਯਾ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਹੀ ਇੱਕ ਹੀ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਰੂਪਾ ਪਦਾਰ੍ਥਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਤਦਿਚ੍ਛਯਾ । ਚਮਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਏਤਦਰ੍ਥਂ ਜਿਹ੍ਵੇਵ ਸ੍ਵਾਸ੍ਯਕੋਟਰੇ
ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਇਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਭ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸਵਾਦ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਮ੍ਭਸੋ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਇਦਂ ਜਗਦ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਵਾਦੂਪਲਮ੍ਭਾਙ੍ਗਂ ਭੁਵਨਾਵਰ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਮਤ੍
ਇਸ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਿਕੜਤ ਨੂੰ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਪਦਾਰ੍ਥਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸਰ੍ਵਾ ਯਾਮੇਵ ਭਾਸ੍ਵਤਿ । ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਵ ਚੋਦੇਤਿ ਸ੍ਵਾਲੋਕ ਇਵ ਤੇਜਸਃ
ਇਥੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਚਮਕ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਠੰਡੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਚਾਨਣ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਇਦਮ੍ ਏष ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤ੍ਵਂ ਤੁਹਿਨਂ ਯਥਾ । ਅਤ ਏਤਾḫ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵਿਦ ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਇਵਾਂਸ਼ਵਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਬਰਫ ਵਾਂਗ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਙ੍ਗਤੋ ਰਙ੍ਗਾਜ੍ ਜਗਚ੍ ਚਿਤ੍ਰਮ੍ ਇਦਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਵਿਦ੍ਧ੍ਯ੍ ਅਭਾਵਵਿਕਾਰਾਦਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਏਤਨ੍ਮਯਂ ਤਤਮ੍
ਇਸੇ ਦੇ ਅੰਗ ਤੋਂ, ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਤੋਂ, ਇਹ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ ਸੰਸਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਬਦਲਾਅ, ਜਿਵੇਂ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਠੰਢਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਰਤਰੋਰ੍ ਏਤਾਸ੍ ਸ੍ਵਾਰੂਢਾਦ੍ ਗਗਨਾਙ੍ਗਨੇ । ਦृਸ਼੍ਯਸ਼ਾਖਾḫ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਜਗਜ੍ਜਾਲਗੁਲੁਚ੍ਛਕਾਃ
ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤੋਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਉਚਾਈ 'ਚ ਪੂਰਾ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ 'ਚ ਦਿੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜਾਲੀ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵ੍ਯਯੋਦਯਵਤੀ ਨੂਨਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤਰਙ੍ਗਿਣੀ । ਨਾਨਾਤਾਨਨ੍ਤਕੁਸੁਮਾ ਵਹਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਚਲਾਚਲੇ
ਇਥੇ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਖਣ ਵਾਲੀ ਦਰਿਆ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਉਤਾਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਅਨੰਤ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਅਡੋਲ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਵਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਕੇ ਰਙ੍ਗੇ ਭੁਵਨਾਭਿਨਯਭ੍ਰਮੈਃ । ਨृਤ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਰਤਾਰਮ੍ਭਂ ਚਾਰੈਰ੍ ਨਿਯਤਿਨਰ੍ਤਕੀ
ਇਸ ਅਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਮੰਚ ਉੱਤੇ, ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਨਰਤਕੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨੱਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਗਤ੍ਕ੍ਰੀਡੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪਕਲ੍ਪੋਨ੍ਮੇषਨਿਮੇषਣਃ । ਵਿਦਾਨੇਨਾਦ੍ਯਤੇ ਭੂਯੋ ਜਨ੍ਯਤੇ ਕਾਲਬਾਲਕਃ
ਜਗਤ ਦੀ ਖੇਡ, ਵੱਡੇ ਚਕਰਾਂ ਦੇ ਖੁਲਣ ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਵਿਨਾਸ਼ ਵਿਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਲੋਂ ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਦ੍ਯਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ ਜਗਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਏष ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠਤੇ । ਅਨਿਚ੍ਛ ਏਵ ਮਕੁਰḫ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਗਤੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਦੁਨੀਆਂ ਉਭਰਦੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਰਪਣ ਵਿਚ ਪਰਛਾਵੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤਾਨਾਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨਾਂ ਸਰ੍ਗਾਣਾਂ ਸ ਭਵਿष੍ਯਤਾਮ੍ । ਏषੋ ऽਕਾਰਣਕਂ ਬੀਜਮ੍ ਅਗਾਨਾਮ੍ ਇਵ ਕਾਨਨਮ੍
ਮੌਜੂਦ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਣ-ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤਾਂ ਲਈ ਜੰਗਲ।
ਅਸ੍ਯੋਨ੍ਮੇषੋ ਜਗਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਨਿਮੇषḫ ਪ੍ਰਲਯਾਗਮਃ । ਅਨੁਨ੍ਮੇषਨਿਮੇषੋ ऽਸਾਵ੍ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਇਸ ਦੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਹੋਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬੰਦ ਹੋਣੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਟ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁੱਖਮ ਖੁਲ੍ਹਣ ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਮੂਨਿ ਸੁਬਹੂਨਿ ਮਹਾਮਹਾਂਸਿ ਸਰ੍ਗਾਗਮਪ੍ਰਲਯਜਨ੍ਮਦਸ਼ਾਜਗਨ੍ਤਿ । ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍ ਅਪਾਰਖਰੂਪ ਏਵ ਪ੍ਰਸ੍ਪਨ੍ਦਨਾਨਿ ਮਰੁਦ੍ ਏਵ ਯਥਾਸ੍ਸ੍ਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍
ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਵੱਡੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਣਨ, ਟਿਕਣ ਤੇ ਮਿਟਣ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਭਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਸ ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਪਾਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿਚ ਹੀ ਝਟਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਮਤ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਥਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾ ਆਵਰ੍ਤਾ ਇਵ ਵਾਰਿਣਿ । ਏਤਚ੍ ਚ ਭਾਵਾਸ੍ ਸਕਲਾ ਯਥਾ ਵਾਰਿ ਤਰਙ੍ਗਕਾਃ
ਇਥੇ ਇਹ ਅਰਥ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਘੇਰੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਵਾਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਜ੍ਞਾਨਰੂਪਿਣੀ । ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਤਾ ਰੂਪਂ ਕਿਂ ਪਰੋਪਸ਼ਮਸ਼੍ਰਮਃ
ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਅਜਾਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸੁਰਤ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਕੋਈ ਠਹਿਰਾਉ ਜਾਂ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ।
ਬਾਲਚਿਨ੍ਤਾਪੁਰਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਮੇ ਯਥਾ । ਤਥੇਦਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਤ੍ਯਂ ਤੁ ਸ਼ਿਸ਼ੁਚੇਤਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਹੈ ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ।
ਅਰੂਪਾਲੋਕਮਨਨਂ ਸ਼ਿਲਾਪੁਤ੍ਰਕਸੈਨ੍ਯਵਤ੍ । ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰਾ ਭਾਨ੍ਤਿ ਕੇਵਾਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵਤਾ
ਜੋ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪੁੱਤਲੇ ਦੀ ਫੌਜ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਧਿਆਨ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਸਰਵਜਨਤਾ ਹੈ?
ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰਸਾਰੋ ਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਤਾਂ ਵਿਨਾ । ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ ਸਾ ਚ ਪਰਂ ਵ੍ਯੋਮੈਵਾਤ੍ਰ ਕ੍ਵ ਵਿਸ਼੍ਵਤਾ
ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਸਾਰਤਾ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਕਿੱਥੇ ਸਰਵਜਨਤਾ ਹੈ?
ਵਿਦੋ ਵਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਅਵਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਨ ਵਿਭ੍ਰਮਃ । ਵਿਤ੍ਤ੍ਵਾਵਿਤ੍ਤ੍ਵੇ ਤਦਾਯਤ੍ਤੇ ਚਿਨ੍ਤਾਚਿਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਤਵ
ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਅਜਾਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਾਣ ਹੋਣਾ ਭਟਕਣਾ ਨਹੀਂ। ਜਾਣਨਾ ਤੇ ਅਜਾਣ ਹੋਣਾ ਉਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਅਵਿਚਾਰ।
ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਰੂਪਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋ ਵਿਤਤਾਕृਤੇਃ । ਨ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਪਰ੍ਯਾਸẖ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਚੇਤਨਾ-ਅਕਾਸ਼ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਤਨ੍ਮਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਨ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਕਾਰਿਤਾ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾਪਿ ਕਿਮ੍ ਉ ਸਾਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਉਸੇ ਚੇਤਨਾ-ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਅਸਲਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਚਾਹੇ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਵੇਖੀਏ। ਫਿਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ ਚੈਵੇਦਂ ਨ ਸਤ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਵਿਕਾਰਾਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਨ ਜ੍ਞਪ੍ਤਾਵ੍ ਅਜ੍ਞਪ੍ਤਿਂ ਨ ਲਭੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਚੇਤਨਾ-ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ; 'ਤੂੰ', 'ਮੈਂ' ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਸਲਤਾ ਨਹੀਂ। ਬਦਲਾਅ ਆਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਤ੍ਵਮਹਨ੍ਤਾਦਿਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵ੍ਯੋਮਜਂ ਕਾਨਨਂ ਯਥਾ
ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸ਼ਾਂਤ, ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; 'ਤੂੰ', 'ਮੈਂ' ਆਦਿਕਾ ਭੁਲਾਵਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਜੰਗਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਸਂਵਿਦਾਕਾਸ਼ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਚੋ ਮਮ । ਇਦਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸਂਵਿਦਾਕਾਸ਼ੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਖਾਲੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪਰਮ੍ ਆਹੁḫ ਪਦਂ ਸਦ੍ ਯਦ੍ ਅਨਿਚ੍ਛੋਦਯਮ੍ ਆਸਿਤਮ੍ । ਪਾषਾਣਪੁਰੁषਸ੍ਯੇਵ ਚਿਤ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਯੇਵ ਵਾਸਨਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਜਾਂ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ।