ਨਿਜਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਨਿਜਾਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਯੀ । ਦ੍ਵੈਤਾਦ੍ਵੈਤਵਿਕਾਰੋ ऽਯਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਗਰਂ ਯਥਾ
ਆਤਮਾ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਵੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੋਵਾਂ ਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਾਕਾਸ਼ਯੋਰ੍ ਭੇਦੋ ਯਾਦृਸ਼ੋ ऽਵਗਤਸ੍ ਤ੍ਵਯਾ । ਭੇਦਂ ਨਿਰਾਤ੍ਮਕਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਰ੍ਗਯੋਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਖਾਲੀਪਣ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਸਮਝਿਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਸਰੂਪ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਇਹ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੀ ਹੈ।
ਮਹਾਚਿਦ੍ਰੂਪਿਣੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣḫ ਪਰਾ । ਖਤਾ ਸੇਯਮ੍ ਅਹਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਮਾ ਨਰੋ ऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯ੍ ਅਧੋ ਵ੍ਰਜ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੀ ਸਰਵੋਚਤ ਅਸਤਿਤਵ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗੂ ਸੁਭਾਵ ਹੈ; 'ਮੈਂ', 'ਤੂੰ', 'ਉਹ', 'ਇਨਸਾਨ'—ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੇਠਲੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਦ੍ਰੂਪੇ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਜਾਯਤੇ । ਜਾਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਥ ਨष੍ਟਂ ਚ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁਵੀਚਿਵਤ੍
ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪ ਹੈ, ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਕੁਝ ਜਨਮ ਜਾਂ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਪਦਾਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਾਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਅਵਯਵੀਵਾਵਯਵੇ ਖੇ ਖਂ ਵਾਰੀਵ ਵਾਰਿਣਿ
ਵਸਤੂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਾਂਗ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰੇ ਵਿੱਚ।
ਨਿਮੇषਾਰ੍ਧਾਰ੍ਧਭਾਗੇਨ ਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤੌ । ਯਦ੍ ਰੂਪਂ ਸਂਵਿਦੋ ਮਧ੍ਯੇ ਸ ਸ੍ਵਭਾਵ ਉਪਾਸ੍ਯਤਾਮ੍
ਜੋ ਵੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਜਾਂ ਅਧੀ ਮੋਹਲੇ ਲਈ, ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਸੀ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮ੍ ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਰੂਪਂ ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਃ । ਸ਼੍ਰੇਯḫ ਪਰਂ ਯੇਨ ਸਮੀਹਸੇ ਤ੍ਵਂ ਤਦੇਕਨਿष੍ਠੋ ਭਵ ਮਾਮਤਿਰ੍ ਭੂਃ
ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਇਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਾਲੀ ਤੇ ਇਕ ਸ਼ਾਂਤ। ਤੂੰ ਜਿਸ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਉਸ 'ਤੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੋ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਦੇ ਡੋਲ ਨਾ ਜਾਵੇ।
ਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਦੂਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯਾਸ੍ ਸਂਵਿਦẖ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਯਦ੍ ਰੂਪਮ੍ ਅਮਲਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਇਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੂਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਹੈ।
ਗਚ੍ਛਞ੍ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਸ੍ਪृਸ਼ਞ੍ ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਨ੍ ਉਨ੍ਮਿषਨ੍ ਨਿਮਿषਨ੍ ਹਸਨ੍ । ਨੂਨਂ ਨਿਰਾਮਯਤ੍ਵਾਯ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਤਨ੍ਮਯੋ ਭਵ
ਚਲਦੇ, ਸੁਣਦੇ, ਛੂਹਦੇ, ਸੁੰਘਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲਦੇ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਦੇ, ਹੱਸਦੇ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ।
ਤਤ ਏਵ ਨਿਰਾਭਾਸਾਤ੍ ਸਤ੍ਯਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਵਾਸਨੈषਣਾਤ੍ । ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਂ ਯਥਾਚਾਰਂ ਮਾ ਚਲਾਮਰਸ਼ੈਲਵਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਡੋਲ ਰਹੋ, ਅਮਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ।
ਏਤਦ੍ ਰੂਪਮ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਯਾḫ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਯਨ੍ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ । ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਲਭ੍ਯਤੇ ਚੇਤ੍ ਸਾ ਤਦ੍ ਵਿਦ੍ਯੈਵ ਪਰਾ ਭਵੇਤ੍
ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ, ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾਸਮ੍ਭਵਾਚ੍ ਚੇਤ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵੇ ऽਸਮ੍ਭਵਤẖ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਚੇਤ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍ ਏਵਾਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਏਵ ਬਲੋਦਿਤਾ
ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਮਨ ਦੀ ਉਪਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਣਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਜਾਣਣਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਤਾਕਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਗਚ੍ ਚੈਕਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਏਕਮ੍ ਅਨੇਕਵਤ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਸਰ੍ਵਵਦ੍ ਭਾਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚਾਸ਼ੁਦ੍ਧਵਤ੍ ਤਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਹਨ, ਇਕ ਹੀ ਵਜੋਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਪਵਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਇਵ ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਚਾਸ਼ੂਨ੍ਯਵਤ੍ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਸ੍ਫਾਰਮ੍ ਅਸ੍ਫਾਰਮ੍ ਇਵ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਫਾਰਂ ਸ੍ਫਾਰਸਨ੍ਨਿਭਮ੍
ਇਹ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਖਾਲੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾ-ਖਾਲੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਨਾ-ਭਰਿਆ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਨਾ-ਭਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਕਾਰਂ ਵਿਕਾਰੀਵ ਸਮਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਸ਼ਾਨ੍ਤਵਤ੍ । ਸਦ੍ ਏਵਾਸਦ੍ ਇਵਾਦृਸ਼੍ਯਂ ਤਦ੍ ਏਵਾਤਦ੍ ਇਵੋਦਿਤਮ੍
ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ, ਪਰ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ; ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਪਰ ਅਸ਼ਾਂਤ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ; ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ; ਜੋ ਅਦਿੱਖ ਹੈ, ਪਰ ਦਿੱਖਦੇ ਹੋਏ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ।
ਅਵਿਭਾਗਂ ਵਿਭਾਗੀਵ ਨਿਰ੍ਜਾਡ੍ਯਂ ਜਡਵਦ੍ ਗਤਮ੍ । ਅਚੇਤ੍ਯਂ ਚੇਤ੍ਯਭਾਵੀਵ ਨਿਰਂਸ਼ਂ ਸਾਂਸ਼ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਜੋ ਕਦੇ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਸਤਤਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੁਸਤ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲਾ ਜਿਹਾ ਚਮਕਦਾ।
ਅਨਹਂ ਸਾਹਮ੍ ਇਵ ਤਦ੍ ਅਨਾਸ਼ਮ੍ ਅਪਿ ਨਾਸ਼ਵਤ੍ । ਅਕਲਙ੍ਕਂ ਕਲਙ੍ਕੀਵ ਨਿਰ੍ਵੇਦ੍ਯਂ ਵੇਦ੍ਯਵਾਹਿ ਤਤ੍
ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ; ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ; ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਦਾਗ ਵਾਲਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ; ਜੋ ਜਾਣਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ।
ਆਲੋਕਿ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਘਨਵਨ੍ ਨਵਵਚ੍ ਚ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਪਰਮਾਣੋਰ੍ ਅਪਿ ਤਨੁ ਗਰ੍ਭੀਕृਤਜਗਦ੍ਗਣਮ੍
ਉਹ ਚਾਨਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਘਣੀ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਮਿਲ ਜਾਵੇ; ਉਹ ਸਦਾ ਨਵਾਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਦੋਵੇਂ ਹੈ; ਪਰਮਾਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਰੀਕ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਏ ਹੋਏ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਅਪਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਦृष੍ਟਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਭੂਯਸਾ । ਅਜਾਲਮ੍ ਅਪਿ ਜਾਲਾਢ੍ਯਂ ਦਾਸ਼ੇਸ਼ਵਦ੍ ਅਨੇਕਧਾ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬੜੀ ਔਖੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਲੇ ਹੀ ਉਹ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਭ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਵੱਟਾਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ।
ਨਿਰ੍ਮਾਯਮ੍ ਅਪਿ ਮਾਯਾਂਸ਼ੁਮਣ੍ਡਲਾਮਲਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਿਦਾਂ ਨਾਥਮ੍ ਅਪਾਮ੍ ਇਵ ਮਹੋਦਧਿਮ੍
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਗੋਲ ਜਿਹਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਪਾਣੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਜਾਣੋ।
ਜਗਦ੍ਰਤ੍ਨਮਹਾਕੋਸ਼ਂ ਤੁਲਾਯਾਂ ਤੂਲਕਾਲ੍ ਲਘੁ । ਮਾਯਾਮਰੀਚਿਸ਼ਸ਼ਿਨਮ੍ ਅਪਿ ਨੇਕ੍ਸ਼ਣਗੋਚਰਮ੍
ਜਗਤ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖਜਾਨਾ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਰਾਜੂ 'ਤੇ ਰੂਈ ਦੇ ਗੋਲੇ ਵਾਂਗ ਹਲਕਾ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸਨਾ ਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਪਿ ਨਿष੍ਪਾਰਂ ਨ ਚ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਆਕਾਸ਼ੇ ਵਨਵਿਨ੍ਯਾਸਨਗਨਿਰ੍ਮਾਣਤਤ੍ਪਰਮ੍
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕੰਢਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਟਿਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ 'ਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਣੀਯਸਾਮ੍ ਅਣੀਯਸ੍ ਤਤ੍ ਸ੍ਥਵਿष੍ਠਂ ਚ ਸ੍ਥਵੀਯਸਾਮ੍ । ਗਰੀਯਸਾਂ ਗਰਿष੍ਠਂ ਚ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਚ ਸ਼੍ਰੇਯਸਾਮ੍ ਅਪਿ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ੁਕ ਨਜ਼ੁਕਾਂ ਵਿਚ ਨਜ਼ੁਕ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਭਾਰਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਅਕਰ੍ਤृਕਰ੍ਮਕਰਣਮ੍ ਅਕਾਰਣਮ੍ ਅਕਾਰਕਮ੍ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਯੈਵੈਤਚ੍ ਚਿਰਾਯ ਪਰਿਪੂਰਿਤਮ੍
ਇਹ ਨਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਰਮ ਹੈ, ਨਾ ਸਾਧਨ ਹੈ; ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ। ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਗਤ੍ਸਮੁਦ੍ਗਕਮ੍ ਅਪਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਅਰਣ੍ਯਵਤ੍ । ਅਨਨ੍ਤਸ਼ੈਲਕਠਿਨਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਕਾਸ਼ਲਵਾਨ੍ ਮृਦੁ
ਦੁਨੀਆ ਉਭਰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਅੰਤਹੀਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਕਠੋਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਾਯḫ ਪੁਰਾਣਂ ਪੇਲਵਂ ਨਵਮ੍ । ਆਲੋਕਮ੍ ਅਨ੍ਧਕਾਰਾਭਂ ਤਮਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਆਲੋਕਮ੍ ਆਤਤਮ੍
ਹਰ ਪਲ, ਹਰ ਦਿਨ, ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ, ਨਵਾਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ; ਚਾਨਣ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਅਪਿ ਦੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਅਪਿ ਚਾਗ੍ਰਗਮ੍ । ਚਿਦ੍ਰੂਪਮ੍ ਏਵ ਚ ਜਡਂ ਜਡਮ੍ ਏਵ ਚਿਦਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਪਛਾਣਨਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਲੁਕਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ। ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਮੂੜ੍ਹੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੂੜ੍ਹੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਅਹਮ੍ ਏਵਾਨਹਮ੍ਭਾਵਮ੍ ਅਨਹਂ ਚਾਹਮ੍ ਏਵ ਚ । ਅਨ੍ਯਦ੍ ਏਵ ਤਦ੍ ਏਵਾਹਮ੍ ਅਹਮ੍ ਏਵਾਨ੍ਯਦ੍ ਏਵ ਤਤ੍
ਮੈਂ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ' ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੀ ਹਾਂ, ਤੇ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ' ਵੀ ਮੇਰਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਹੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣਾਰ੍ਣਵਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਇਮੇ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੋਰ੍ਮਯਃ । ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤ ਇਵ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਭਾਵਦ੍ਰਵਤਾਤ੍ਮਕਾਃ
ਇਸ ਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀਆਂ ਤੇ ਪਿਘਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਸਰ੍ਗਮ੍ ਅਙ੍ਗਸ੍ਥਂ ਤੁषਾਰਮ੍ ਇਵ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤਾਮ੍ । ਭਾਤਿ ਸਰ੍ਗਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨੇਨੈਵ ਤੁषਾਰੇਣੇਵ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤਾ
ਇਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਲਾ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਇਸ ਹੀ ਚਿੱਟੇ ਪਾਲੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।