ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਾਹਂ ਜਗਚ੍ ਚਾਤ੍ਰ ਕੁਤੋ ਨਾਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵੌ । ਅਤੋ ਹਰ੍षਵਿषਾਦਾਨਾਂ ਕਿਂ ਕ੍ਵੇਵ ਕਥਮ੍ ਆਸ੍ਪਦਮ੍
ਮੈਂ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ ਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ; ਫਿਰ ਉਤਪੱਤੀ ਜਾਂ ਨਾਸ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਤ੍ਵਾਦ੍ ਈਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਭਾਤੀਦਂ ਪ੍ਰਚੇਤਿਤਮ੍ । ਅਚੇਤਿਤਂ ਚ ਨੋ ਭਾਤਿ ਤੇਨਾਚੇਤਿਤਮ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਅਚੇਤਨ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ—ਇਸ ਲਈ ਅਚੇਤਨ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਰਹੇ।
ਕਾਕਤਾਲੀਯਵਚ੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਜ੍ ਜਗਦ੍ਵਦ੍ ਭਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਮ੍ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰਵਤ੍ ਤਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਜਗਤ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਚਿੱਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਪਨੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਬਣਾਏ ਰੂਪ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਹ ਸਭ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਯਥੋਰ੍ਮ੍ਯਾਦਿ ਜਲੇ ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਵਾ ਯਥਾ ਸਾਲਭਞ੍ਜਿਕਾ । ਯਥਾ ਘਟਾਦਯੋ ਭੂਮੌ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸਰ੍ਗਤਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਦਰੱਖਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਆਕਾਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੜੇ ਆਦਿ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਕृਤਾਵ੍ ਅਸਂਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਚ੍ਛੇ ਯਦ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ । ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਏਵਾਤ ਉਦਿਤਂ ਕਿਂ ਨਾਮਾਹਂ ਜਗਨ੍ਤਿ ਕਿਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਰੂਪ, ਬਿਨਾ ਥਾਂ, ਸਾਫ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਹੀ 'ਮੈਂ', 'ਜਗਤ' ਅਤੇ 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?' ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਰੁਤਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਸਤ੍ਤਯੈਵ ਯਥਾ ਤਥਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨਿਸ੍ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਜਗਦਾਦ੍ਯ੍ ਅਹਮਾਦਿ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿਲਚਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ ਤੋਂ ਜਗਤ, 'ਮੈਂ' ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਭ੍ਰੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਗਜਵਾਜਿਮृਗਾਦਿਤਾ । ਅਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਕृਤਿਨਿ ਸਰ੍ਗਾਹਨ੍ਤ੍ਵੇ ਤਥਾ ਪਰੇ
ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਿਰਣ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਅਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਵਸਥਾ ਜਾਂ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਬ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗੋ ऽਵਯਵਵਦ੍ ਭਾਤਿ ਪਰੇ ऽਨਵਯਵੇ ਸ਼ਿਵੇ । ਏਵਂ ਤਦੁਪਮਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਵਦ੍ ਯਥਾ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਜਿਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਖੰਡ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਗੱਲ ਕਾਰਨ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਾਂਗ ਸਮਝੋ।
ਅਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਯਾਸਂ ਨਿਰੁਪਾਧਿ ਗਤਭ੍ਰਮਮ੍ । ਜਗਤੋ ऽਸਮ੍ਭਵਾਦ੍ ਏਵ ਵ੍ਯੋਮਵਤ੍ ਸਮਮ੍ ਆਸ੍ਯਤਾਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ, ਆਸਾਨ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਪਾਬੰਦੀ ਤੇ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰੱਖੋ; ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਰਹੋ।
ਨ ਭਵਨ੍ਤੋ ਨ ਚ ਵਯਂ ਨ ਜਗਨ੍ਤਿ ਨ ਖਾਦਯਃ । ਸਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਦਂ ਨਿਰ੍ਭਰਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਨਾ ਤੁਸੀਂ, ਨਾ ਅਸੀਂ, ਨਾ ਸੰਸਾਰ, ਨਾ ਤੱਤ, ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਬਚਦਾ ਨਹੀਂ।
ਅਸ਼ੇषੇष੍ਵ੍ ਅਵਿਸ਼ੇषੇषੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ਼ੇषਵਿਸ਼ੇषਤਾ । ਸਤ੍ਯਾ ਸੈਵਾਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਭਾਵ੍ਯਤਾਮ੍
ਸਾਰੇ ਵੱਖਰੇ ਅਤੇ ਨਾ-ਵੱਖਰੇ ਵਿਚ, ਸੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਅਸਲ ਵੱਖਰਾ ਪਹਚਾਨ ਹੈ। 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਵਿਚਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਕਰੋ।
ਵੇਦਨਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਅਵੇਦਨਮ੍ । ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਂ ਯਥਾਚਾਰਂ ਭਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਵੇਦਨਮ੍
ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਤੇ ਚਲਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੋ।
ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤਾਂ ਯਾਤਿ ਚਿਤਿਰ੍ ਨਾਯਾਤਿ ਚੇਤ੍ਯਤਾਮ੍ । ਚੇਤ੍ਯਾਭਾਵਾਦ੍ ਅਜਗਤਿ ਕẖ ਕਿਂ ਚੇਤਯਤਾਂ ਕਥਮ੍
ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ; ਚਿੱਤ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਜਦੋਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ, ਜਗਤ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਕੌਣ ਕੀ ਜਾਣੇ ਤੇ ਕਿਵੇਂ?
ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯਦਸ਼ਾਭਾਵਾਜ੍ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸੁषੁਪ੍ਤਵਤ੍ । ਸ਼ਰਦਾਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਾਭਮ੍ ਅਸਤ੍ਤੋਪਮਮ੍ ਆਸ੍ਯਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਜਾਗਣ ਵਿਚ ਵੀ ਸੁੱਤੇ ਵਰਗਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹੋ। ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਅਸਤਿਤਵ ਰਹਿਤ ਬਣ ਕੇ ਬੈਠੋ।
ਤਥੈਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਿਦ੍ਰੂਪੇ ਪਵਨਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨੇ ਯਥਾ । ਅਤ੍ਰ ਚਿਦ੍ਬੋਧਤਾ ਸਰ੍ਗੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਕਬੋਧਤਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਉਹ ਸਮਝ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਰੁਤੋ ਯਸ੍ ਸ ਸਰ੍ਗ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ । ਨਾਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਂ ਯਤ੍ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਤਦ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਕੋਈ ਲਹਿਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੀਜਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯਥਾ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸ੍ਵਂ ਰੂਪਂ ਪਲ੍ਲਵਾਦਿਕਮ੍ । ਤਥਾ ਮਹਾਚਿਦ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਂ ਸ੍ਵਂ ਰੂਪਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸਰ੍ਗਤਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਅੰਕੁਰ ਆਦਿ ਦਾ ਰੂਪ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਕੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।
ਪਤ੍ਤ੍ਰਾਦਿਵੇਦਨਾਦ੍ ਬੀਜਂ ਯਥਾ ਪਤ੍ਤ੍ਰਾਦਿ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਪਰਾ ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਗਸਂਵਿਤ੍ਤੇਸ੍ ਤਥਾ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਗਭਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਬੀਜ ਪੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਭਾਵਵਿਕਾਰਾਭਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ ਪਰਾ ਸਰ੍ਗਭਾਸ੍ ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵੇ ਬੀਜਾਦਿਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਾਸ੍ ਤਦ੍ਰੂਪਾ ਏਵ ਤਨ੍ਮਯਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੀਜ ਆਦਿ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਦਾਹਰਣ ਵੀ ਉਸੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਜਗਤ੍ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਿਰਾਮਯਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਪਰਮ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੈ; ਇਹ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਤੇ ਹਰ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਨਿਜਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਨਿਜਾਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਯੀ । ਦ੍ਵੈਤਾਦ੍ਵੈਤਵਿਕਾਰੋ ऽਯਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਗਰਂ ਯਥਾ
ਆਤਮਾ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਵੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੋਵਾਂ ਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਾਕਾਸ਼ਯੋਰ੍ ਭੇਦੋ ਯਾਦृਸ਼ੋ ऽਵਗਤਸ੍ ਤ੍ਵਯਾ । ਭੇਦਂ ਨਿਰਾਤ੍ਮਕਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਰ੍ਗਯੋਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਖਾਲੀਪਣ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਸਮਝਿਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਸਰੂਪ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਇਹ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੀ ਹੈ।
ਮਹਾਚਿਦ੍ਰੂਪਿਣੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣḫ ਪਰਾ । ਖਤਾ ਸੇਯਮ੍ ਅਹਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਮਾ ਨਰੋ ऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯ੍ ਅਧੋ ਵ੍ਰਜ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੀ ਸਰਵੋਚਤ ਅਸਤਿਤਵ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗੂ ਸੁਭਾਵ ਹੈ; 'ਮੈਂ', 'ਤੂੰ', 'ਉਹ', 'ਇਨਸਾਨ'—ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੇਠਲੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਦ੍ਰੂਪੇ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਜਾਯਤੇ । ਜਾਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਥ ਨष੍ਟਂ ਚ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁਵੀਚਿਵਤ੍
ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪ ਹੈ, ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਕੁਝ ਜਨਮ ਜਾਂ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਪਦਾਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਾਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਅਵਯਵੀਵਾਵਯਵੇ ਖੇ ਖਂ ਵਾਰੀਵ ਵਾਰਿਣਿ
ਵਸਤੂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਾਂਗ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰੇ ਵਿੱਚ।
ਨਿਮੇषਾਰ੍ਧਾਰ੍ਧਭਾਗੇਨ ਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤੌ । ਯਦ੍ ਰੂਪਂ ਸਂਵਿਦੋ ਮਧ੍ਯੇ ਸ ਸ੍ਵਭਾਵ ਉਪਾਸ੍ਯਤਾਮ੍
ਜੋ ਵੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਜਾਂ ਅਧੀ ਮੋਹਲੇ ਲਈ, ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਸੀ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮ੍ ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਰੂਪਂ ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਃ । ਸ਼੍ਰੇਯḫ ਪਰਂ ਯੇਨ ਸਮੀਹਸੇ ਤ੍ਵਂ ਤਦੇਕਨਿष੍ਠੋ ਭਵ ਮਾਮਤਿਰ੍ ਭੂਃ
ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਇਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਾਲੀ ਤੇ ਇਕ ਸ਼ਾਂਤ। ਤੂੰ ਜਿਸ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਉਸ 'ਤੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੋ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਦੇ ਡੋਲ ਨਾ ਜਾਵੇ।
ਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਦੂਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯਾਸ੍ ਸਂਵਿਦẖ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਯਦ੍ ਰੂਪਮ੍ ਅਮਲਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਇਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੂਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਹੈ।
ਗਚ੍ਛਞ੍ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਸ੍ਪृਸ਼ਞ੍ ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਨ੍ ਉਨ੍ਮਿषਨ੍ ਨਿਮਿषਨ੍ ਹਸਨ੍ । ਨੂਨਂ ਨਿਰਾਮਯਤ੍ਵਾਯ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਤਨ੍ਮਯੋ ਭਵ
ਚਲਦੇ, ਸੁਣਦੇ, ਛੂਹਦੇ, ਸੁੰਘਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲਦੇ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਦੇ, ਹੱਸਦੇ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ।
ਤਤ ਏਵ ਨਿਰਾਭਾਸਾਤ੍ ਸਤ੍ਯਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਵਾਸਨੈषਣਾਤ੍ । ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਂ ਯਥਾਚਾਰਂ ਮਾ ਚਲਾਮਰਸ਼ੈਲਵਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਡੋਲ ਰਹੋ, ਅਮਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ।