ਅਜਡਾਨਾਂ ਯਦ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਂ ਸ੍ਥਾਣੂਨਾਮ੍ ਇਵ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਾਮ੍ । ਤਮ੍ ਆਹੁਰ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮ੍ ਆਸਿਤਂ ਯਦ੍ ਅਪਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਜੋ ਅਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਡ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਘਟਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਜ੍ਞਤ੍ਵੇਨਾਜ੍ਞਤ੍ਵਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਮੁਨਿਰ੍ ਭਵਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਅਜ੍ਞਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਜ੍ਞਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪਸ਼ੁਵृਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਗਚ੍ ਚੇਦਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਮਯੋ ਭ੍ਰਮਃ । ਅਸਤ੍ਯḫ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਯਾ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਦੀਪੇਨੇਵ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ
‘ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸੱਚ ਹੈ’—ਇਹ ਭਰਮ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਭਰਮ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਲਾ ਕੇ ਹਨੇਰਾ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸਮਗ੍ਰਕਰਣਗ੍ਰਾਮੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਵਿਵੇਦਨਃ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨੁਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਬਾਹ੍ਯੇ ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਧੀਃ
ਜੇਕਰ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਸਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਭੇਦ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁषੁਪ੍ਤਤ੍ਵ ਇਵ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ ਸਮਾਧੌ ਪ੍ਰਵਿਲੀਯਤੇ । ਦृਸ਼੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜ੍ਞਬੋਧੇ ऽਨ੍ਤḫ ਪੁਨẖ ਖਾਤ੍ਮੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਿਸ਼ੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੇਵਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਆਪ ਹੀ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਲਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਤਥਾ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਤਾ ਸ਼ਿਵੇ । ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ऋਤੇ ਨਾਨ੍ਯਾ ਯਥਾ ਵ੍ਯੋਮ ਤਥਾ ਸ਼ਿਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਚੌਕ ਦਾ ਗੁਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ।
ਵਾਸਨਾਭਿਰ੍ ਉਪੇਤੋ ऽਪਿ ਸਮਸ੍ਤਾਭਿਰ੍ ਅਵਾਸਨਃ । ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਸਾਵ੍ ਅਸਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਯਸ੍ਯ ਧੀਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੈष੍ਯਦ੍ਭੂਤਭਵ੍ਯਸ੍ਵਪ੍ਨਮਾਯੇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਜਾਃ । ਯਦ੍ਵਤ੍ ਸਂਸृਤਯਸ੍ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਦृष੍ਟੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਥਾ ਕਿਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁਰਾਣੇ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ, ਮਾਇਆ, ਜਾਦੂ—all ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵੀ ਹਨ; ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ 'ਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਭਰੋਸਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨ ਦੁẖਖਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਸੁਖਂ ਨ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨ ਚ ਪਾਤਕਮ੍ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਸ੍ਯਚਿਨ੍ ਨष੍ਟਂ ਕਰ੍ਤੁਰ੍ ਭੋਕ੍ਤੁਰ੍ ਅਸਮ੍ਭਵਾਤ੍
ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਸੁਖ, ਨਾ ਕੋਈ ਪੂਣ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਾਪ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਨਿਰਾਲਮ੍ਬਂ ਮਮਤਾਪ੍ਰਤ੍ਯਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍ । ਦ੍ਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰਵਦ੍ ਯਸ੍ਯਾਸੌ ਸੋ ऽਪਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਃ
ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। 'ਮੇਰਾ' ਦਾ ਭਾਵ ਵੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਦੋ ਚੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।
ਕੇਵਲੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸ੍ਥẖ ਕਾष੍ਠਮੌਨਰਤੋ ऽਥ ਵਾ । ਕਾष੍ਠਪਾषਾਣਵਤ੍ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਚਾਹੇ ਸਿਰਫ ਸੰਸਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ خامੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਪਥਰ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਤ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਰਤ੍ਵੇ ਨਾਨਾਨਾਨਾਤ੍ਮਨੀਹ ਚੈਵ ਸ਼ਿਵੇ । ਅਵਯਵਿਨੋ ऽਵਯਵਤ੍ਵੇ ਤ੍ਵ੍ ਇਵ ਯੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨਾਨ੍ਯਾ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਵਿੱਚ — ਸਿਰਫ ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਰਕ ਨਹੀਂ।
ਅਰ੍ਥਗਤੇਸ੍ ਸ੍ਵਤ੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਭਾਵਸ੍ਯ ਚ ਨੈਵ ਸਮ੍ਭਵਾਦ੍ ਅਮਲੇ । ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵਗਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਭਾਵੋਕ੍ਤਿਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਨ ਚ ਨਾਸ੍ਤਿਤੋਪਲਮ੍ਭਾਤ੍ ਸਂਵਿਤ੍ਤੇਰ੍ ਅਸ੍ਤਿਤਾ ਚ ਨੈਵਾਜੇ । ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਦृष੍ਟੇਰ੍ ਅਸਮ੍ਭਵਾਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ
ਅਸਤੀਤਵ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਕੜੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਤੇ ਅਸਤੀਤਵ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੇਤਨਾ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜਦੋਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਮਮ੍ ਅਮਲਮ੍ ਅਹਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਰ੍ਯਜੁष੍ਟਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ਅਜਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਆਸਿਤਂ ਸਮਂ ਯਤ੍ । ਤਦ੍ ਅਵਿਤਥਪਦਂ ਤਥਾਸ੍ਸ੍ਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪਿਬ ਚਲ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭਵਾਨ੍ ਅਯਂ ਹਿ ਨਾਸ੍ਤਿ
ਜੋ ਸਮਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਾ ਫੜੀ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਮੰਗਲਮਈ, ਅਜਨਮਾ, ਅਟੱਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ—ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾ, ਜੋ ਸੱਚਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ; ਪੀ, ਚੱਲ, ਆਨੰਦ ਮਾਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਣਨ-ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਹਨ੍ਤੈਵ ਪਰਾਵਿਦ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪਦਰੋਧਿਨੀ । ਤਯੈਵਾਨ੍ਵਿष੍ਯਤੇ ਮੂਢੈਸ੍ ਤਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਅਹੰਕਾਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ; ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਇਸੀ ਦੇ ਕਾਰਨ 'ਇਹ ਉਹ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ, ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਅਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਨ੍ਤੈਵਾਲਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਾਮ੍ ਅਜ੍ਞਤ੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਨ ਹਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਮਮਾਹਮ੍ ਇਤਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਮਨ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਹੀ ਅਜਾਣਿਆਂ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਜਾਣਪਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ 'ਮੇਰਾ' ਜਾਂ 'ਮੈਂ' ਦਾ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਹਨ੍ਤਾਮਲਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਾਣẖ ਖਮ੍ ਇਵਾਮਲਮ੍ । ਸਦੇਹਮ੍ ਅਪਦੇਹਂ ਵਾ ਜ੍ਞਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਗਤਜ੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਿਆਨੀ, ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ, ਸਦਾ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤਥਾ ਸ਼ਰਦਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਨ ਤਥਾ ਸ੍ਤਿਮਿਤੋ ऽਰ੍ਣਵਃ । ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਮਧ੍ਯਂ ਨ ਤਥਾ ਯਥਾ ਜ੍ਞḫ ਪਰਿਰਾਜਤੇ
ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦਾ ਅਕਾਸ਼, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ, ਨਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ — ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ।
ਚਿਤ੍ਰੇ ਸਙ੍ਗਰਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਤਾ ਯਥਾ । ਤਥੈਕਾ ਸਮਤਾ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਹਾਰਵਤੋ ऽਪਿ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਵਿਚ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਠੰਢਕ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸਮਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣੈਕਤਯਾ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਾਸਨੈਵ ਨ ਵਾਸਨਾ । ਲੇਖਾ ਦਾਮੋਪਮਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਬ੍ਧੇਰ੍ ਊਰ੍ਮ੍ਯਾਦਿ ਨ ਜਲੇਤਰਤ੍
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੁਕਤੀ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਆਦਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ; ਉਹ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਖਿੱਚੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਤਰਤ੍ਤਰਙ੍ਗੋ ਜਲਧਿਰ੍ ਜਲਮ੍ ਏਵ ਯਥਾਖਿਲਮ੍ । ਦृਸ਼੍ਯੋਚ੍ਛੂਨਮ੍ ਅਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਨੇਤਰਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਹੀ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਅਨ੍ਤਰਸ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ऽਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੋ ਬਹਿਰਸ੍ਤਙ੍ਗਤਸ਼੍ ਸ਼ਮੀ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਚੋਦਿਤੋ ਯਸ਼੍ ਚ ਸ ਮੁਕ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਸੁਖੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਜਬਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਸਰ੍ਗਰੂਪੇਣ ਸਂਵਿਤ੍ ਸਂਵਿਨ੍ਮਯੇ ਪਰੇ । ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਭੋ ऽਮ੍ਭਸੀਵਾਤੋ ਨਾਨਾਤੇਯਂ ਕਿਮਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਜਾਗਰੂਕਤਾ 'ਮੈਂ' ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਨ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸਚਾਈ ਕੀ ਹੈ?
ਧੂਮਸ੍ਯ ਸ੍ਫੁਰਤੋ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਯਥਾਗਾਜਗਜਾਦਯਃ । ਵ੍ਯੂਹਾ ਧੂਮਾਨ੍ ਨ ਤੇ ਭਿਨ੍ਨਾਸ੍ ਤਥਾ ਸਰ੍ਗਾḫ ਪਰੇ ਪਦੇ
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆਂ ਉਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਟ, ਹਾਥੀ ਆਦਿ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਉਭਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ।
ਸਂਵਿਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਵਿਚਾਰੇਣ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਲਾਭਵਿਲਾਸਿਨਾ । ਵਿਜਯਧ੍ਵਂ ਵਿषਾਦਂ ਮਾ ਗਤਾਜ੍ਞਾਸ੍ ਤਜ੍ਜ੍ਞਤਾਸ੍ਤਿ ਵਃ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਜੋ ਭਟਕਣ ਦੀ ਲਾਭ ਤੇ ਹਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ—ਹਤਾਸ ਨਾ ਹੋਵੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।
ਅਙ੍ਕੁਰੋ ऽਨੁਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਪੁष੍ਪਂ ਫਲਂ ਯਥਾ । ਤਥਾ ਜਗਦਹਨ੍ਤ੍ਵੇ ਜ੍ਞẖ ਖਾਤ੍ਮਾ ਖਾਤ੍ਮ ਖਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਖਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਅੰਕੁਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੇੜ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਗਿਆਨ, ਆਕਾਸ਼, ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਆਤਮਾ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਰਹਿਤ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਸਤ੍ਤਾ ਜਲਾਰ੍ਚਿष੍ष੍ਵ੍ ਇਵ ਦਣ੍ਡਤਾਃ । ਸਤ੍ਯੋ ऽਪਿ ਨ ਚ ਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੇਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਾਚਲਾ ਇਵ
ਰੂਪ, ਰੋਸ਼ਨੀ, ਮਨ ਤੇ ਅਸਤਿਤਵ—ਸੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਪਕ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਹੋਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਭਟਕਣ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਦੀ ਕੰਪਨ ਵਾਂਗ।
ਯਥਾਸੁਖਂ ਯਥਾਰਮ੍ਭਂ ਯਥਾਨਾਸ਼ਂ ਯਥੋਦਯਮ੍ । ਯਥਾਦੇਸ਼ਂ ਯਥਾਕਾਲਮ੍ ਅਜਰਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਸ੍ਯਤਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਖਤਮ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਭਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ suit ਕਰੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬਿਨਾ ਉਮਰ ਦੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਬੈਠੋ।
ਇष੍ਟਾਨਿष੍ਟੋਪਲਮ੍ਭੇषੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ । ਸ਼ਵਵਨ੍ ਨਾਨ੍ਯਤਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ऽਨੁਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਅੰਦਰੋਂ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ, ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਨਿਰਵਾਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।