ਸਮਾਗਮੇषੁ ਕਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਚੋਤ੍ਸਵੇषੂਦਯੇषੁ ਚ । ਆਨਨ੍ਦਂ ਭਜ ਸੋਮ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਵਾਸਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੂਢਵਤ੍
ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ, ਹੇ ਸੁਮਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਲੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤਾਨਿ ਮृਤ੍ਯੁਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਾਦਿषੁ ਨਿਰ੍ਦਯਮ੍ । ਦਹਾਨਲਸ੍ ਤृਣਾਨੀਵ ਵਾਸਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੂਢਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਮੌਤ ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਮਾਗਤੇष੍ਵ੍ ਅਖਿਨ੍ਨੋ ऽਰ੍ਥਂ ਬਕਵਚ੍ ਚਿਨ੍ਤਯਾਰ੍ਜਯ । ਅਰ੍ਥੋਪਾਰ੍ਜਨਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਵਾਸਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੂਢਵਤ੍
ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਬਗਲੇ ਵਾਂਗ ਧੀਰਜ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ, ਆਪਣੇ ਲਕੜ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ, ਪਰ ਲਾਭ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਾ ਰਹਿ।
ਬਲਾਦ੍ ਵਿਦਲਯਾਸ਼ੇषਾਨ੍ ਅਰੀਨ੍ ਅਰਿਨਿਸੂਦਨ । ਵਾਤੋ ਰਿਕ੍ਤਾਨ੍ ਇਵਾਮ੍ਭੋਦਾਨ੍ ਵਾਸਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੂਢਵਤ੍
ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਸੰਘਾਰਕ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਖਾਲੀ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਾ ਰਹਿ।
ਜਨੇषੁ ਕਰੁਣਾਰ੍ਹੇषੁ ਦੀਨੇषੁ ਕਰੁਣਾਂ ਕੁਰੁ । ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਮਨਾ ਮੌਨੀ ਵਾਸਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੂਢਵਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ, ਪਰ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੂੜ੍ਹਾ ਬਣ ਜਾਵੇ।
ਮੁਦਿਤੋ ਭਵ ਹਰ੍षੇषੁ ਦੁẖਖੇषੁ ਭਵ ਦੁẖਖਿਤਃ । ਕਰੁਣਾਂ ਕੁਰੁ ਦੀਨੇषੁ ਵੀਰੇषੁ ਭਵ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ, ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ। ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਅਤੇ ਵਿਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਸ੍ ਸਦਾਨਨ੍ਦਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮਤਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਯਤ੍ ਕਰੋषਿ ਸ਼ਮੋਦਾਰਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤਾਸਿ ਨਾਨਘ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਗਨ ਰਹਿ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਲੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਕਰਤਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ।
ਆਤ੍ਮਭਾਵਨਯਾ ਸਾਧੋ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਵਜ੍ਰਧਾਰਾਪਿ ਤੇ ਰਾਮ ਪਤਿਤਾ ਯਾਤਿ ਕੁਣ੍ਠਤਾਮ੍
ਹੇ ਸਾਧੂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵੀ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਨੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤੇ ਸ੍ਵਸਂਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਕੋਟਰੇ । ਯਸ੍ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਵੈਰਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਰਾਮੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਨ ਤਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਦਹਨ੍ਤਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਾਃ । ਨ ਕ੍ਲੇਦਯਨ੍ਤਿ ਵਾਰੀਣਿ ਸ਼ੋषਯਨ੍ਤਿ ਨ ਮਾਰੁਤਾਃ
ਉਸਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਚੀਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਅੱਗ ਸਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਪਾਣੀ ਭਿੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਹਵਾ ਸੁਕਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਸੁਸ੍ਤਮ੍ਭਮ੍ ਅਲਮ੍ ਆਲਿਙ੍ਗ੍ਯ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਜਰਾਮਰਮ੍ । ਤਿष੍ਠਾਵष੍ਟਬ੍ਧਧੀਰਾਤ੍ਮਾ ਸੁਸ੍ਤਮ੍ਭਮ੍ ਇਵ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਾ ਬੁੱਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਮਰਦਾ, ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜਫ਼ੀ ਪਾ ਕੇ, ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ ਵਾਂਗ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।
ਜਗਦ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਪਦਾਰ੍ਥੌਘਪੁष੍ਪਾਮੋਦਸ਼੍ਰਿਯਂ ਪਰਾਮ੍ । ਸਂਵਿਦਂ ਸਂਵਿਦਨ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛਾਮ੍ ਆਸ੍ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਮ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਃ
ਜਗਤ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਉੱਚੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਹੇ ਅਟੱਲ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਤਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਹਰਤਾਂ ਬਹਿਃ । ਜੀਵਤਾਮ੍ ਅਪਿ ਨੋਦੇਤਿ ਵਾਸਨਾ ਦृषਦਾਮ੍ ਇਵ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਾਹਰਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਉਠਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉਠਦੀਆਂ।
ਪੁਨḫਪ੍ਰਸਰਣੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸੁਪ੍ਤਂ ਮਨẖ ਕੁਰੁ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੂਰ੍ਮਾਙ੍ਗਵਦ੍ ਅਵृਤ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਵਿਸਥਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਹੀ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਰੱਖੋ; ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਛੂਏ ਦੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਰੱਖੋ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਵृਤ੍ਤਿਵਿਹੀਨੇਨ ਬਹਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਿਮਤੇਵ ਚ । ਸੁਪ੍ਤਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਪ੍ਰਾਯੇਣ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਚਰ ਚੇਤਸਾ
ਅੰਦਰਲੇ ਚਲਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਪਦਾ ਮਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਐਸਾ ਚੇਤਨ ਰੱਖੋ ਜੋ ਵੱਧ ਤਰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।
ਬਾਲਮੂਕਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨਵਦ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਵਾਸਨਮ੍ । ਭਵਤẖ ਕੁਰ੍ਵਤẖ ਕਾਰ੍ਯਂ ਖਵਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਗੂੰਗੇ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਂਗ, ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਭਾਵ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤਿਤ੍ਯਾਗਵਿਲੀਨੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਸਰਤਾ ਬਹਿਃ । ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਸੁਪ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਤਿष੍ਠ ਵਿਜ੍ਵਰਮ੍
ਕਿਰਿਆ ਛੱਡ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਲੀਨ ਕਰ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਰੱਖ, ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੁਖ ਦੇ ਟਿਕ ਕੇ ਰਹੋ।
ਅਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਜ੍ਞਾਨਾਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯੇ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯਾਂ ਸਂਵਿਦਿ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕੁਰੁ ਮਾ ਕੁਰੁ ਵਾਨਘ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਮਿਟਣ ਤੇ ਉਭਰਨ ਨਾਲ, ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਕਰਮ ਕਰੋ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਸੁषੁਪ੍ਤਸਮਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਜਾਗ੍ਰਦ੍ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ ਸ੍ਵਪਨ੍ । ਗृਹਾਣ ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਮਾ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ
ਜਦੋਂ ਜਾਗਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਮਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਨਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਫੜੋ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡੋ।
ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸੁषੁਪ੍ਤਸ਼੍ ਚੇਜ੍ ਜਾਗਰ੍षਿ ਚ ਸੁषੁਪ੍ਤਕੇ । ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸੁषੁਪ੍ਤਯੋਰ੍ ਐਕ੍ਯਾਤ੍ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਯ੍ ਅਸਿ ਨਿਰਾਮਯਃ
ਜੇ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵੀ ਜਾਗਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜਾਗਣ ਤੇ ਸੁੱਤਣ ਦੀ ਇਕਤਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਏਵਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਸੇਨ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਃ । ਪਦਮ੍ ਆਸਾਦਯਾਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਮ੍ ਅਤੀਤਂ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਤੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਰੰਤਰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਨ ਚ ਦ੍ਵੈਤਂ ਨ ਚੈਵੈਕ੍ਯਂ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ । ਪਰਮਾਮ੍ ਏਹਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਵਿਸ਼ਦਾਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਜਾਣ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਨਾ ਦੁੰਦ ਹੈ, ਨਾ ਇਕਤਾ; ਖੁਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੇ ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ।
ਯਦ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਦ੍ ਅਹਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਤ੍ਮਕਃ । ਭਵਾਨ੍ ਏਵੇਹ ਕਿਂ ਤਾਵਦ੍ ਵਸਿष੍ਠਾਖ੍ਯਸ੍ ਤਤੋ ਵਦ
ਜੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਦੱਸ।
ਰਾਘਵੇ ਗਦਤਿ ਤ੍ਵ੍ ਏਵਂ ਵਸਿष੍ਠੋ ਵਦਤਾਂ ਵਰਃ । ਤੂष੍ਣੀਮ੍ ਏਵ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਰ੍ਧਮ੍ ਅਤਿष੍ਠਤ੍ ਸ੍ਪष੍ਟਚੇष੍ਟਿਤਃ
ਜਦ ਰਾਘਵ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਅੱਧੀ ਪਲ ਲਈ ਚੁੱਪ ਰਹਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਹਲਚਲ ਸਾਫ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤੂष੍ਣੀਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਇਤਿ ਸਭ੍ਯੇ ਮਹਾਜਨੇ । ਪਤਿਤੇ ਸਂਸ਼ਯਾਮ੍ਭੋਧੌ ਰਾਮḫ ਪੁਨਰ੍ ਉਵਾਚ ਹ
ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਸਭ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਮੁੜ ਬੋਲਿਆ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਭਗਵਂਸ੍ ਤੂष੍ਣੀਂ ਭਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਨ ਸੋ ऽਸ੍ਤਿ ਜਗਤਿ ਨ੍ਯਾਯਸ੍ ਸਤਾਂ ਯਤ੍ਰੋਤ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਪੂਜਨਯ ਰਵ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਰਹੇ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਠੀਕ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਨ ਮੇ ਵਕ੍ਤੁਮ੍ ਅਸ਼ਕ੍ਯਤ੍ਵਾਦ੍ ਉਕ੍ਤਿਕ੍ਸ਼ਯ ਉਪਸ੍ਥਿਤਃ । ਕਿਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸ੍ਯ ਤੇ ऽਦ੍ਯਾਸ੍ਯ ਤੂष੍ਣੀਮ੍ ਏਵਾਨਘੋਤ੍ਤਰਃ
ਮੈਂ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਗੱਲਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਪਰ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਲਈ, ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਹਾਂ, ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ।
ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰष੍ਟਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ऽਜ੍ਞੋ ऽਥ ਵਾਪਿ ਚ । ਅਜ੍ਞਸ੍ਯਾਜ੍ਞਤਯਾ ਦੇਯੋ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਤੁ ਜ੍ਞਤਯੋਤ੍ਤਰਃ
ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਜੋ ਸੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਜੋ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਜੋ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਅਣਜਾਣਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਵਾਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਜਾਣਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ।
ਏਤਾਵਨ੍ਤਮ੍ ਅਭੂਤ੍ ਕਾਲਂ ਭਵਾਨ੍ ਅਜ੍ਞਾਤਤਤ੍ਪਦਃ । ਭਾਜਨਂ ਸਵਿਕਲ੍ਪਾਨਾਮ੍ ਉਤ੍ਤਰਾਣਾਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਸੀ; ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਵਾਬਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪাত্র ਬਣੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ।
ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਧੁਨਾ ਜਾਤੋ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤḫ ਪਰਮੇ ਪਦੇ । ਯੋਗ੍ਯੋ ਨ ਸਵਿਕਲ੍ਪਾਨਾਮ੍ ਉਤ੍ਤਰਾਣਾਮ੍ ਅਸਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਵਾਬਾਂ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।