ਰਾਗਦ੍ਵੇषਤਮਃਕ੍ਰੋਧਮਦਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਵਰ੍ਜਨਮ੍ । ਵਿਨਾ ਰਾਮ ਤਪੋਦਾਨਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ ਏਵ ਨ ਵਾਸ੍ਤਵਮ੍
ਰਾਮਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਲਗਾਵਟ, ਵੈਰ, ਅੰਧਕਾਰ, ਗੁੱਸਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਈਰਖਾ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਤਪ ਤੇ ਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ।
ਰਾਗਾਦ੍ਯੁਪਹਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਧਨਮ੍ । ਯਦ੍ ਅਰ੍ਜ੍ਯਤੇ ਤਤੋ ਦਾਨਾਦ੍ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਫਲਮ੍
ਜਦ ਮਨ ਲਗਾਵਟ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਧਨ ਠੱਗ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਧਨ ਵਿਚੋਂ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਗਾਦ੍ਯੁਪਹਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵ੍ਰਤਾਦਿ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਚ ਯਤ੍ । ਸ ਦਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਫਲਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਮਨਾਙ੍ ਨ ਵਾ
ਜਦ ਮਨ ਲਗਾਵਟ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਲਿਨ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਵਰਤ ਜਾਂ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਦਿਖਾਵਾ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੁਰੁषਯਤ੍ਨੇਨ ਮੁਖ੍ਯਮ੍ ਔषਧਮ੍ ਆਹਰੇਤ੍ । ਸਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਸਜ੍ਜਨਾਸਙ੍ਗਂ ਸਂਸृਤਿਵ੍ਯਾਧਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਸੱਚੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰੈਕਂ ਪੌਰੁषਂ ਯਤ੍ਨਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵੇਤਰਾ ਗਤਿਃ । ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਕ੍ਸ਼ਯਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਨ ਕਾਚਿਦ੍ ਉਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਸਕੇ।
ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ ਪੌਰੁषਂ ਕੀਦृਗ੍ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਲਬ੍ਧਯੇ । ਯੇਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਿषੂਚਿਕਾਃ
ਸੁਣ, ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗAttachment ਅਤੇ ਵੈਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਲੋਕਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਵਿਰੁਦ੍ਧਯਾ । ਸਨ੍ਤੋषਸਨ੍ਤੁष੍ਟਮਨਾ ਭੋਗਗਰ੍ਧਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜਨ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲ ਸਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਤਸੱਲੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਭੋਗ ਦੀ ਲਾਲਚ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਮ੍ ਉਦ੍ਯੋਗਾਦ੍ ਅਨੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਤਯਾ ਸ੍ਵਯਾ । ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਸਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਪਰਤਾਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸ਼੍ਰਯੇਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਸਕੇ, ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨਾਲ ਲਗਨ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਰ੍ਥਸਨ੍ਤੁष੍ਟੋ ਯੋ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਤੇ । ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਸਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਰਤਸ਼੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ ਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਿਲੇ ਉਸ ਵਿਚ ਰੱਜ ਕੇ ਰਹੇ, ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂ ਨਿੰਦਾ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੇ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖੇ—ਉਹ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਣਾਪਰਿਜ੍ਞਾਤਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਮਹਾਮਤੇਃ । ਅਨੁਕਮ੍ਪ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਙ੍ਕਰਾਃ
ਜਿਸ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣੀ, ਉਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਦਇਆ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
ਭृਸ਼ਂ ਯਂ ਸੁਜਨਪ੍ਰਾਯਂ ਲੋਕਾਸ੍ ਸਾਧੁਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ । ਸ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਸ੍ ਸ ਸਾਧੁਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਂਸ਼੍ਰਯੇਤ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਕਈ ਵਧੀਆ ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਤਤ੍ਕਥਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਹੁਰ੍ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਤਦ੍ਵਿਚਾਰਵਾਨ੍
ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਗੱਲ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਗ੍ਰੰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਸਤ੍ਸਙ੍ਗਮਜੈਰ੍ ਵਿਵੇਕੈਸ੍ ਤਥਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਬਲਾਨ੍ ਮਲਾਨਿ । ਯਥਾ ਜਲਾਨਾਂ ਕਤਕਾਨੁषਙ੍ਗਾਦ੍ ਯਥਾ ਜਡਾਨਾਮ੍ ਅਭਯੋਪਯੋਗਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੈਲ ਕਟਕ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਭੈ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੱਚੇ ਗ੍ਰੰਥ ਤੇ ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਮਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯ ਏष ਦੇਵਃ ਕਥਿਤੋ ਯਸ੍ਮਿਞ੍ ਜ੍ਞਾਤੇ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਵਦ ਕ੍ਵਾਸੌ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਵਃ ਕਥਮ੍ ਏਨਮ੍ ਅਹਂ ਲਭੇ
ਜੋ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਯ ਏष ਦੇਵਃ ਕਥਿਤੋ ਨੈष ਦੂਰੇ ऽਵਤਿष੍ਠਤੇ । ਸ਼ਰੀਰੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਜੋ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ; ਉਹ ਸਦਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏष ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਨ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਤ੍ਵ੍ ਏष ਸਰ੍ਵਗਃ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਹ੍ਯ੍ ਏष ਏਵੈਕੋ ਨ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਾਭਿਧਾਸ੍ਤਿ ਦृਕ੍
ਇਹੀ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਨਹੀਂ; ਸੱਚਮੁੱਚ, ਕੇਵਲ ਇਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ 'ਵਿਸ਼ਵ' ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏष ਸ਼ਸ਼ਿਭृਚ੍ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਃ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵ ਤਪਨਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਃ
ਇਹ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ: ਚੰਦ ਵਾਲਾ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ—all ਇਹ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹਨ।
ਬਾਲਾ ਅਪਿ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਯਦਿ ਚੇਤਨਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ । ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਕੈਵਾਤ੍ਰ ਨਾਮ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਉਪਦੇਸ਼ਤਾ
ਬੱਚੇ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ; ਜੇ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੀ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ?
ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਚੇਤਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ਇਤਿ ਯਜ੍ ਜ੍ਞਾਤਵਾਨ੍ ਅਸਿ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਤਦ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਭਵਤਾ ਭਵਤਾਰਣਮ੍
ਤੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਅਜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੇ।
ਚੇਤਨਂ ਨਾਮ ਸਂਸਾਰੋ ਜੀਵ ਏष ਪਸ਼ੁਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ । ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਵ ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਜਰਾਮਰਣਵੀਚਯਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਚਿੱਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਇਹ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਥੋਂ ਹੀ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਸ਼ੁਰ੍ ਅਜ੍ਞੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਮੂਰ੍ਤੋ ऽਪਿ ਦੁਃਖਸ੍ਯੈਵੈष ਭਾਜਨਮ੍ । ਚੇਤਨਤ੍ਵਾਚ੍ ਚੇਤਤੀਦਮ੍ ਅਤ੍ਯਨਰ੍ਥਸ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਪਸ਼ੂ, ਭਾਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪਾਤਰਾ ਹੈ; ਚਿੱਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚੇਤ੍ਯਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਤਾ ਯਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਚੇਤ੍ਯੋਨ੍ਮੁਖਤਾਥਵਾ । ਅਸ੍ਯ ਸਾ ਭਰਿਤਾਵਸ੍ਥਾ ਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨਾਨੁਸ਼ੋਚਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚਿੱਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅਭਾਵ ਵੱਲ ਰੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਹृਦਯਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼੍ ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਸਂਸ਼ਯਾਃ । ਕ੍ਸੀਯਨ੍ਤੇ ਚਾਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦृष੍ਟੇ ਪਰਾਪਰੇ
ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਅਤੇ ਅਪਰਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੇ ਗੰਢ ਖੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਚੇਤ੍ਯੋਨ੍ਮੁਖਤ੍ਵਂ ਤੁ ਚੇਤ੍ਯਾਸਮ੍ਭਵਨਂ ਵਿਨਾ । ਰੋਦ੍ਧੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਤੁ ਚੇਤ੍ਯਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤੁ ਵੈ ਕਥਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਵਸਤੂਆਂ ਵੱਲ ਲਗਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਅਸੰਭਵਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਜਦ ਤੱਕ ਦਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਸਤੂ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਸਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਤਾਰਕਃ । ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਯਸ੍ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਦ ਕੀਦृਸ਼ਃ
ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੱਸੋ।
ਯਦ੍ ਏਤਚ੍ ਚੇਤਨਂ ਜੀਵੋ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣੋ ਜਨ੍ਮਜਙ੍ਗਲੇ । ਏਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯੇ ਤੇ ऽਜ੍ਞਾਃ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਅਪਿ
ਇਹ ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ—ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਪੰਡਿਤ ਹੋਣ।
ਜੀਵ ਏਵੇਹ ਸਂਸਾਰਸ਼੍ ਚੇਤਨਾਦ੍ ਦੁਃਖਸਨ੍ਤਤੇਃ । ਅਸ੍ਮਿਞ੍ ਜ੍ਞਾਤੇ ਨਾਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਭਵਤਿ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਇੱਥੇ ਜੀਵ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਜਦ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਚੇਦ੍ ਰਾਮ ਤਦ੍ ਦੁਃਖਸਨ੍ਤਤਿਃ । ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਏਤਿ ਵਿषਾਵੇਸ਼ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਵ੍ ਇਵ ਵਿषੂਚਿਕਾ
ਜੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਰਾਮਾ, ਤਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਣ ਤੇ ਵਿਸੂਚੀਕਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੂਪਂ ਕਥਯ ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯਥਾਵਤ੍ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦृष੍ਟੇ ਨਰੋ ਮੋਹਾਤ੍ ਸਮਗ੍ਰਾਤ੍ ਸਨ੍ਤਰਿष੍ਯਤਿ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਦੱਸੋ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਦੂਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯਾਸ੍ ਸਂਵਿਦੋ ਵਪੁਃ । ਨਿਮੇषੇਣੈਵ ਯਨ੍ ਮਧ੍ਯੇ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।