ਕਰ੍ਮੈਵ ਪੁਰੁषੋ ਰਾਮ ਪੁਰੁषਸ੍ਯੈਵ ਕਰ੍ਮਤਾ । ਏਤੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਭਿਨ੍ਨੇ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਤੁਹਿਨਸ਼ੀਤਤੇ
ਹੇ ਰਾਮ, ਕਰਤਬ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਕਰਤਬ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਹੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਰਫ ਅਤੇ ਠੰਡ ਇਕੋ ਹੀ ਹਨ।
ਹਿਮਂ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਯਥਾ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਯਚ੍ ਛੈਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਯਥਾ ਹਿਮਮ੍ । ਯਤ੍ ਕਰ੍ਮਾਸੌ ਤਥਾ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਯੋ ਜਨ੍ਤੁẖ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਬਰਫ ਹੀ ਠੰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਡ ਹੀ ਬਰਫ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕਰਤਬ ਹੀ ਜੀਵ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵ ਹੀ ਕਰਤਬ ਹੈ।
ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਰਸਸ੍ਯੈਤੇ ਦੈਵਕਰ੍ਮਨਰਾਦਯਃ । ਪਰ੍ਯਾਯਸ਼ਬ੍ਦਾ ਨ ਪੁਨḫ ਪृਥਕ੍ ਕਰ੍ਮਾਦਯਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਹ ਜੋ ਦੈਵੀ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦ ਹਨ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ ਸਂਵਿਜ੍ ਜਗਦ੍ਬੀਜਮ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਾਦ੍ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਬੀਜਤਾਮ੍ । ਅਙ੍ਕੁਰਸ਼੍ ਚ ਤਦ੍ ਏਵਾਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਿਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਙ੍ਕੁਰਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਲਹਿਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੀਜ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਕੁਰ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਕੁਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਿ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ । ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਏਕਾਰ੍ਣਵਵਦ੍ ਅਦਿਕ੍ਕਾਲਕ੍ਰਮਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਮਨ ਕਦੇ ਲਹਿਰ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈ, ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਸਮਾਂ, ਨਾ ਥਾਂ, ਨਾ ਕ੍ਰਮ।
ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਵਾਸਨਾਵਾਨ੍ ਇਹ ਬੀਜਮ੍ ਅਕਾਰਣਮ੍ । ਭੂਤ੍ਵਾ ਕਾਰਣਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਦੇਹਾਦੇਰ੍ ਅਙ੍ਕੁਰਾਵਲੇਃ
ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕਾਰਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬੀਜ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਕਾਰਣ ਬਣ ਕੇ, ਇਹ ਦੇਹ ਆਦਿ ਦੀ ਅੰਕੁਰ ਲੜੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤृਣਵਲ੍ਲੀਲਤਾਗੁਲ੍ਮਬੀਜਾਙ੍ਕੁਰਗਤੇਰ੍ ਅਪਿ । ਬੀਜਂ ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦ ਏਵ ਤਸ੍ਯ ਬੀਜਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਘਾਹ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਦੇ ਬੀਜ ਤੇ ਅੰਕੁਰ ਦੀ ਚਲਣ ਵਿਚ ਵੀ, ਬੀਜ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨ ਬੀਜਾਙ੍ਕੁਰਯੋਰ੍ ਭੇਦੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ऽਗ੍ਨ੍ਯੌष੍ਣ੍ਯਯੋਰ੍ ਇਵ । ਬੀਜਮ੍ ਏਵਾਙ੍ਕੁਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕਰ੍ਮੈਵ ਮਾਨਵਮ੍
ਬੀਜ ਤੇ ਅੰਕੁਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ; ਬੀਜ ਨੂੰ ਹੀ ਅੰਕੁਰ ਸਮਝੋ, ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਤਬ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝੋ।
ਸਂਵਿਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀ ਭੂਕੋਸ਼ੇ ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਙ੍ਕੁਰਮ੍ । ਸ੍ਥੂਲਾਨ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਨ੍ ਮृਦੂਨ੍ ਕ੍ਰੂਰਾਨ੍ ਪਯੋ ਬੁਦ੍ਬੁਦਕਾਨ੍ ਇਵ
ਚੇਤਨਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਥਿਰ ਅੰਕੁਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਮੋਟੇ, ਪਤਲੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਕਠੋਰ—ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਬੁੱਬਲੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦਾ ਵਿਨਾ ਧਰਾਕੋਸ਼ਾਦ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਪਰਿਪੇਲਵਾਤ੍ । ਅਙ੍ਕੁਰਾਨ੍ ਵਜ੍ਰਸਾਰਾਂਸ਼੍ ਚ ਕ ਉਲ੍ਲਾਸਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੋਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਨਰਮੀ ਕਰਕੇ, ਕੌਣ ਨਰਮ ਜਾਂ ਪੱਕੇ ਅੰਕੁਰ ਉਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਾਣਿਵੀਰ੍ਯਰਸਾਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਾ ਸਂਵਿਜ੍ ਜਙ੍ਗਮਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਤਨੋਤਿ ਲਤਿਕਾਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥੋ ਰਸḫ ਪੁष੍ਪਫਲਂ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਬੇਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਸ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਰਸ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਚੇਤਨਾ ਸਾਰੀ ਚਲਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਜਗਤ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦਿ ਸਰ੍ਵਗਤਾ ਸਂਵਿਦ੍ ਭਵੇਨ੍ ਨਾਤਿਬਲੀਯਸੀ । ਤਤ੍ ਕ ਉਲ੍ਲਾਸਨੇ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਏਵਾਸੁਰਭੂਭृਤਾਮ੍
ਜੇ ਚੇਤਨਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਚਲਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜਙ੍ਗਮਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਾਮ੍ ਏਤਦ੍ ਆਦ੍ਯਂ ਹਿ ਬੀਜਕਮ੍ । ਸਂਵਿਦ੍ਵਿਸ੍ਫੁਰਣਾਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਸ੍ਯ ਬੀਜਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਅਸਲ ਬੀਜ ਹੈ: ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੀ ਬੀਜ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਬੀਜ ਨਹੀਂ।
ਬੀਜਾਙ੍ਕੁਰਵਿਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਪੁਰੁषਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਊਰ੍ਮਿਵੀਚਿਤਰਙ੍ਗਾਨਾਂ ਨਾਮ੍ਨਿ ਭੇਦੋ ਨ ਵਸ੍ਤੁਨਿ
ਬੀਜ, ਅੰਕੁਰ, ਕਰਮ, ਕਰਤਾ, ਲਹਿਰਾਂ, ਛੱਲਾਂ ਤੇ ਉਠਾਵਾਂ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਂ ਨृਕਰ੍ਮਣੋਰ੍ ਯਸ੍ਯ ਬੀਜਾਙ੍ਕੁਰਧਿਯਾਤ੍ਤਯੋਃ । ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪਸ਼ਵੇ ਤਸ੍ਮੈ ਮਹਤੇ ऽਸ੍ਤੁ ਸਦਾ ਨਮਃ
ਜਿਸ ਮਹਾਨ ਹਸਤ ਨੂੰ ਬੀਜ ਤੇ ਅੰਕੁਰ, ਕਰਮ ਤੇ ਕਰਤਾ ਦੀ ਦਵਾਈਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਨਾ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਸਧਾਰਣ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।
ਸਂਵਿਤ੍ਤੇਰ੍ ਜਨ੍ਮਬੀਜਸ੍ਯ ਯੋ ऽਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥੋ ਵਾਸਨਾਰਸਃ । ਸ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਕੁਰੋਲ੍ਲਾਸਂ ਤਮ੍ ਅਸਙ੍ਗਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹ
ਜਨਮ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿਚ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਰਸ ਹੈ, ਉਹੀ ਅੰਕੁਰ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦੇ।
ਕੁਰ੍ਵਤੋ ऽਕੁਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚੈਵ ਮਨਸਾ ਯਦ੍ ਅਮਜ੍ਜਨਮ੍ । ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੇषੁ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਤਦ੍ ਅਸਙ੍ਗਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਬੁਧਾਃ
ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਦੀ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ, ਚਾਹੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹੀ ਵਿਛੋੜਾ ਹੈ।
ਅਥ ਵਾ ਵਾਸਨੋਤ੍ਸਾਦ ਏਵਾਸਙ੍ਗ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ । ਯਯਾ ਕਯਾਚਿਦ੍ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਮ੍ਪਾਦਯ ਤਮ੍ ਏਵ ਹਿ
ਜਾਂ ਫਿਰ, ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਨਾਸ ਹੀ ਵਿਛੋੜਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰਾ ਕਰ।
ਯਯੈਵ ਵਾ ਵੇਤ੍ਸਿ ਤਯਾ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਰੁषਯਤ੍ਨਤਃ । ਵਾਸਨਾਂ ਕੁਰੁ ਨਿਰ੍ਮੂਲਾਮ੍ ਏਤਦ੍ ਏਵ ਪਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਹੈ।
ਪੌਰੁषੇਣ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਯਥਾ ਜਾਨਾਸਿ ਵਾ ਤਥਾ । ਨਿਵਾਰਯਾਹਮ੍ਭਾਵਾਂਸ਼ਮ੍ ਏषੋ ऽਸੌ ਵਾਸਨਾਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਦੂਰ ਕਰ। ਇਹੀ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਪੌਰੁषਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਾ ਸਂਸਾਰੋਤ੍ਤਰਣੇ ਗਤਿਃ । ਨਿਰਹਮ੍ਭਾਵਰੂਪੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਸਨਾਕ੍ਸ਼ਯਨਾਮਨਿ
ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ 'ਮੈਂ' ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੀ ਸੱਚਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਆਦ੍ਯੈਵ ਸਂਵਿਦ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਸੋ ऽਙ੍ਕੁਰੋ ਬੀਜਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ । ਤਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਤਚ੍ ਚ ਪੁਰੁषਸ੍ ਤਦ੍ ਦੈਵਂ ਤਚ੍ ਛੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਇੱਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਅੰਕੁਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਬੀਜ ਹੈ; ਉਹੀ ਕਰਮ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਬੀਜਮ੍ ਆਦਾਵ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਨ੍ ਨਾਙ੍ਕੁਰੋ ਨ ਚ ਵਾ ਨਰਃ । ਨ ਕਰ੍ਮ ਨ ਚ ਦੈਵਾਦਿ ਕੇਵਲਂ ਵਿਦ੍ ਉਦੇਤਿ ਹਿ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਬੀਜ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਕੁਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ। ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਮ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ। ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਉਭਰਦੀ ਹੈ।
ਨੋ ਬੀਜਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਕਿਲਾਙ੍ਕੁਰਕੋ ऽਪਿ ਵਾਸ੍ਤਿ ਨਾਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮ ਪੁਰੁषਸ਼੍ ਚ ਨ ਵਾਸ੍ਤਿ ਸਾਧੋ । ਏਕਂ ਤੁ ਵਿਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਉਦਿਤਂ ਹ੍ਯ੍ ਅਨਯਾਭਿਧਾਨਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਨਟਸ੍ ਸੁਰਨਰਾਸੁਰਸ਼ੋਭਯੇਵ
ਕੋਈ ਬੀਜ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਅੰਕੁਰ, ਨਾ ਕਰਮ, ਨਾ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਸੱਜਣ! ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਾਰ ਨਾਲ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ਅਨਾਮਯ ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭृਸ਼ਂ ਪੁਰੁषਕਰ੍ਮਵਿਚਾਰਸ਼ਙ੍ਕਾਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਸ੍ ਸਕਲਸਙ੍ਕਲਨਾਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਸਂਵਿਦ੍ਵਪੁਰ੍ ਨਨੁ ਯਥਾਭਿਮਤੇਚ੍ਛਮ੍ ਆਸ੍ਸ੍ਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਤੇ ਦੁਖ-ਰਹਿਤਤਾ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਚੇਤਨਾ-ਸਰੂਪ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਠੀਕ ਰਹਿ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਸਰ੍ਵੇਚ੍ਛਮ੍ ਅਸ਼ਙ੍ਕਮ੍ ਅਚ੍ਛਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਸਂਸ੍ਥੋ ऽਖਿਲਕਾਰ੍ਯਕਾਰੀ । ਆਤ੍ਮੈਕਰਾਮḫ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਕਾਮੋ ਭਵਾਭਯੋ ਰਾਮ ਸ਼ਮਾਭਿਰਾਮਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਡਰ ਤੇ ਸ਼ੰਕਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਰ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਸ੍ ਤਿष੍ਠ ਵੀਤਰਾਗੋ ਵਿਵਾਸਨਃ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਮਲਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਭਾਵਯਨ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖੋ, ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੋ। ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ, ਸ਼ਾਂਤ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੋਚੋ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ਵਿਸ਼ਦਪ੍ਰਜ੍ਞਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰੈਕਘਨਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਸਮਸ੍ ਸੋਮ੍ਯਸ੍ ਸਮਾਨਨ੍ਦਸ੍ ਸਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਦ੍ਬृਂਹਿਤਾਸ਼ਯਃ
ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਸਮਝ ਰੱਖੋ, ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਇਕ-ਰੂਪ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ। ਮਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮ, ਮਿੱਠਾ, ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸੁਖੀ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਵਧਾ ਲਓ।
ਸ਼ੋਕੇष੍ਵ੍ ਆਪਤ੍ਸੁ ਘੋਰਾਸੁ ਸਙ੍ਕਟੇष੍ਵ੍ ਅਵਟੇषੁ ਚ । ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਖਰ੍ਵੇषੂਨ੍ਨਤਿਮਤ੍ਸੁ ਚ
ਗਮ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਕਲੀਫ ਤੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਆਉਣ, ਚਾਹੇ ਨੀਵੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉੱਚੀਆਂ—
ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਯਥਾਦੇਸ਼ਂ ਕੁਰੁ ਦੁẖਖਮ੍ ਅਦੁẖਖਿਤਃ । ਬਾष੍ਪਾਕ੍ਰਨ੍ਦਾਦਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਵਾਸਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੂਢਵਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੋ; ਦੁੱਖ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਨਾ ਲਓ। ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਰੋਣ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰੋ।