ਮਙ੍ਕਿਨੇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਵਤਾ ਤਤੋ ਮੋਹੋ ਮਹਾਨ੍ ਅਪਿ । ਅਸ਼ੇषੇਣ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਤ੍ਵਗ੍ ਇਵਾਹਿਨਾ
‘ਮੰਕਿਨ’ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਭਟਕਾਵਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਾਹਾਪਤਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਤਾਪਾਸ੍ਤਵਾਸਨਮ੍ । ਤੇਨ ਵਰ੍षਸ਼ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਅਦ੍ਰੌ ਸਮਾਧਿਨਾ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਯ ਯਾਵਤ੍ ਪਾषਾਣਸਮਧਰ੍ਮਾ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਨ੍ਤẖਕਰਣੋ ਯੋਗੀ ਬੋਧ੍ਯਮਾਨḫ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਹ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਯੋਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇਨ ਰਾਘਵ ਵਿਵੇਕਪਦੇਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਸਾਦਯੋਦਯਵਤਾ ਮਨਸਾ ਵਿਹਰ੍ਤੁਮ੍ । ਮਾ ਦੀਨਤਾਂ ਵ੍ਰਜਤੁ ਰਾਗਮਯੀ ਮਤਿਸ੍ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਅਸਲਿਲੇਵ ਸ਼ਰਦ੍ਘਨਾਲੀ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਰਾਘਵ, ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਮਨ ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰੇ। ਤੇਰਾ ਮਨ, ਜੋ ਲਗਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ਭਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾਪ੍ਰਪ੍ਤਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਸਨ੍ਨ੍ ਏਵਾਸਤ੍ਸਮਸ੍ ਸੋਮ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਫਟਿਕਾਦ੍ ਇਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ
ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਮਿੱਠੇ, ਤੂੰ ਅਸਲ ਤੇ ਝੂਠ ਦੋਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ।
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ ਵਿਤਤਾਤ੍ਮਨਿ । ਨੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਨਾਤਾ ਕਲਨਾẖ ਕੁਤਃ
ਜਦੋਂ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਵਿਚ ਤੇ ਸਭ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਾ ਇੱਕ ਵਿਚ, ਨਾ ਸਭ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਣ ਰਹਿੰਦਾ—ਫਿਰ ਫਰਕ ਕਿਵੇਂ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯੋਮ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰ੍ਭਰਮ੍ । ਸ਼ਰੀਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਨਾਸ਼ੇषੁ ਕਾ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਖਣ੍ਡਨਾ
ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਚਾਈ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ, ਚਿੱਤ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਹਿ ਜਗਤ੍ਕ੍ਰੀਡਾਸ਼੍ ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕਾਰਚਾਪਲਾਤ੍ । ਅਚਾਪਲਾਤ੍ ਪ੍ਰਲੀਯਨ੍ਤੇ ਤਰਙ੍ਗਾ ਇਵ ਵਾਰਿਣਿ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖੇਡ ਚਿੱਤ ਦੀ ਅਚੰਭੀ ਚਲਾਕੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਚਲਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇਹ ਖੇਡ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਮ੍ਬੁਦੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਙ੍ਕਾ ਨ ਫਲਭਾਗਿਨੀ । ਦੇਹੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏषਾ ਤਥਾ ਸ਼ਙ੍ਕਾ ਨ ਵਾਸ੍ਤਵੀ
ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਕਪੜਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਮਾਵਸ੍ਤੁਨਿ ਨਿਮਗ੍ਨਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਭੂਰਿਭਯਪ੍ਰਦੇ । ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਨਨ੍ਤਸੁਖਾਯਾਦ੍ਯਂ ਭਵ੍ਯ ਭਾਵਯ ਭੂਤਯੇ
ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁੱਬ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ, ਅੰਤਹੀਣ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਸੋਚ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।
ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਾਨਨ੍ਤ ਏਵਾਸ੍ਮਿ ਨੇਯਤ੍ਤਾਸ੍ਤਿ ਮਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਪਰਮਂ ਵਸ੍ਤੁ ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅੰਤਹੀਣ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਸਲ ਚੀਜ਼, ਜੋ ਸਚਮੁਚ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ।
ਏਵਂਨਿਸ਼੍ਚਯਵਾਨ੍ ਰਾਮ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਸਿ ਨਿਰਞ੍ਜਨਃ । ਧ੍ਯਾਤਾ ਧ੍ਯੇਯਂ ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਵਾਪਿ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਹੀ ਹੈਂ; ਨਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਧਿਆਨ ਦੀ ਚੀਜ਼, ਨਾ ਧਿਆਨ ਹੀ, ਤੇ ਨਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੋਈ ਸਚ।
ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਚਿਤ ਏਤਾ ਵਿਭੂਤਯਃ । ਅਤਸ੍ ਤਤ੍ ਸਂਵਿਦੋ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਅਧ੍ਯੇਯਂ ਧ੍ਯੇਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਵਾ
ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ — ਇਹ ਸਭ ਚਿੱਤ ਦੀਆਂ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਦ੍ਯਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਵਹਤਿ ਪ੍ਰਲਯਾਨਿਲੇ । ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮਂ ਸੋਮ੍ਯਂ ਨ ਕ੍ਸ਼ੁਭ੍ਯਤਿ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਧਦਾ ਤੇ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਤ ਸਵਭਾਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਾ ਕਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਦੇ ਠੰਢਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਨੌਯਾਯਿਨਸ੍ ਸ੍ਥਾਣੁਤਰੁਸ਼ੈਲਾਦਿਚੋਪਨਮ੍ । ਯਥਾ ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਰਜਤਧੀਸ੍ ਤਥਾ ਦੇਹਾਦਿ ਚੇਤਸਃ
ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੌਕਾ ਦੀ ਚਲਣ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਪੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭਾਵ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਦੇਹਾਦਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤਥਾ ਦੇਹਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ । ਤਥੈਵ ਜੀਵḫ ਪਰਮੇ ਦ੍ਵੈਤਮ੍ ਐਕ੍ਯਮ੍ ਅਤẖ ਕੁਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਨ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਨ ਵੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੀਵ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ — ਫਿਰ ਏਕਤਾ ਜਾਂ ਦਵੈਤਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਮ੍ ਇਦਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬृਂਹਿਤਵੇਦਨਮ੍ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ ਜਗਦਾਦ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਅਨ੍ਯਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ; ਦੁਨੀਆ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯਥਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵਨਂ ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ ਚ ਸੈਕਤੇ । ਵਿਦ੍ਯੁਚ੍ ਛਸ਼ਾਙ੍ਕਬਿਮ੍ਬੇ ਵਾ ਤਥਾ ਦੇਹਾਦਿ ਚੇਤਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਾਂ ਚੰਦ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਏਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਾ ਬਿਭੀਹਿ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮੇ । ਏਤਦ੍ ਏਵ ਪਰਂ ਸਤ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਤ੍ਯਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਭਟਕਾਵ ਤੋਂ ਡਰ ਨਾ ਕਰ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣ, ਸੱਚ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਜਗਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਮੇ ਵੇਤਿ ਯਾਸੀਦ੍ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ ਤਵਾਦ੍ਯ ਸਾ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਮਦੁਪਦੇਸ਼ੇਨ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਬਨ੍ਧਕਾਰਣਮ੍
ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ 'ਦੁਨੀਆ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ' ਵਾਲਾ ਭਟਕਾਵ ਮੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਬੰਧਨ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸ੍ਥਾਲ੍ਯੁਦਞ੍ਚਨਕੁਮ੍ਭਾਦਿ ਯਥਾ ਮृਣ੍ਮਾਤ੍ਰਕਂ ਤਥਾ । ਚਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਜਗਦ੍ ਇਦਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਂ ਤਚ੍ ਚ ਵਿਚਾਰਣਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਹੰਡੀ, ਕਟੋਰਾ ਜਾਂ ਘੜਾ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਮਨ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਤ੍ਸੁ ਸਮ੍ਪਤ੍ਸੁ ਭਵਾਭਵੇषੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤੈषਣਾਹਰ੍षਵਿषਾਦਸਂਵਿਤ੍ । ਸਾਮ੍ਯਾਦ੍ ਅਹਮ੍ਭਾਵਵਿਦਾ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਂ ਤਿष੍ਠ ਵਿਲੀਯ ਵਾਸ੍ਸ੍ਵ
ਸੁਖ-ਦੁਖ, ਹੋਣ-ਨਹੋਣ, ਚਾਹਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੋ; ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਸਮਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੋ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੇ ਰਹੋ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਓ।
ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਵਗਮ੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸਿ ਚੇਦ੍ ਵਾ ਸ੍ਵਕੁਲਾਮ੍ਬਰੇਨ੍ਦੋ । ਤਦ੍ ਧਰ੍षਸ਼ੋਕੈषਣਦੂषਣਾਦਿ ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਵਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਯਥੇਚ੍ਛਮ੍ ਆਸ੍ਸ੍ਵ
ਜੇ ਤੂੰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਚਾਹੇ, ਓਸੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸ।
ਬੀਜਾਙ੍ਕੁਰਾਣਾਂ ਪੁਰੁषਕਰ੍ਮਣਾਂ ਜਨ੍ਮਕਾਰਿਣਾਮ੍ । ਦੈਵਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਦ ਵਿਭੋ ਪੁਨਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ, ਬੀਜ, ਅੰਕੁਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਜੋ 'ਕਿਸਮਤ' ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਚਾਈ ਫਿਰ ਦੱਸੋ।
ਦੈਵਕਰ੍ਮਾਦਿਪਰ੍ਯਾਯਂ ਘਟਾਦਿਘਟਨਾਵਧਿ । ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਮ੍ ਏਵੇਦਂ ਲੋਕੇ ਪੁਰੁषਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਕਿਸਮਤ, ਕਰਮ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪਾਂ, ਮਟਕਾ ਆਦਿ ਬਣਾਉਣ ਤੱਕ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਚ ਆਈ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੀ ਹੈ।
ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਦ੍ ऋਤੇ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਵਾ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਭਵੇਤ੍ । ਘਟਾਵਟਪਟਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮ ਹ੍ਯ੍ ਏਤੇਨੈਵ ਜਗਤ੍ ਕृਤਮ੍
ਜੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਬਣ ਸਕਦਾ ਤੇ ਨਾਂ ਕੋਈ ਕਰਮ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਮਟਕਾ, ਡਿੱਠਾ, ਕਪੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਜਗਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ ਸਵਾਸਨਾਤ੍ । ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਹਿ ਸਂਸਾਰਸ੍ ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਦ੍ ਅਵਾਸਨਾਤ੍
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੇ ਲੁਕੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਾਸਨਂ ਹਿ ਸਂਵਿਤ੍ਤੇਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਮ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਨਂ ਵਿਦੁਃ । ਸ ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਸੁ ਨ ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਯੇਨਾਵਰ੍ਤਾਦਿ ਨੋਹ੍ਯਤੇ
ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਲਹਿਰ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲਹਿਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਲਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ।
ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਨ ਭੇਦੋ ऽਸ੍ਤਿ ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਮਯਾਤ੍ਮਨੋਃ । ਕਲ੍ਪਨਾਂਸ਼ਾਦ੍ ऋਤੇ ਰਾਮ ਸृष੍ਟੌ ਪੁਰੁषਕਰ੍ਮਣੋਃ
ਹੇ ਰਾਮ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ذਰਾ ਵੀ ਫਰਕ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਅੰਤਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਲਵੀਚ੍ਯੋਰ੍ ਯਥਾ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਤ੍ਥਂ ਨ ਵਾਸ੍ਤਵਮ੍ । ਤਥੇਹ ਚਿਤ੍ਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਰੂਪਯੋਰ੍ ਜਨ੍ਤੁਕਰ੍ਮਣੋਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਦੋਹਰਾਪਣ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਜੀਵ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।