ਨਿਰ੍ਵਾਣਸ੍ਯੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਸੋਦੇਤਿ ਸ਼ੀਤਤਾ । ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯਤ੍ਰੇਨ੍ਦਵੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਦੀਪ੍ਤਜ੍ਵਲਨਬਨ੍ਧਵਃ
ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੂੰਦਾਂ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ, ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਕਿਂ ਕੇਨ ਕਥਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤਤਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਨਿ । ਨਿਰਾਲੋਕੇ ਪਰਾਲੋਕੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਜਗਤਿ ਜਨ੍ਯਤੇ
ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਆਤਮ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਖਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਕਿਸ ਵੱਲੋਂ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦਾਖ੍ਯਾ ਰੂਪਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਤਨ੍ ਨਿਜਮ੍ । ਨ ਯਤ੍ਰ ਕਾਚਿਦ੍ ਬਾਧਾਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਤਨ੍ਮਯਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍
ਉਹ ਅਸਤਿਤਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਬ੍ਰਹਮ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਦ੍ ਇਦਂ ਤੁ ਪਦਾਰ੍ਥਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਬਾਧਾਨੁਭੂਯਤੇ । ਯਚ੍ ਚ ਵਾ ਬਾਧਨਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਨ੍ ਨ ਵਿਦ੍ਮẖ ਖਪੁष੍ਪਵਤ੍
ਪਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵਸਤੂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਜ੍ਞ ਏਵਾਪਗਤਸ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਸ੍ਸ੍ਵ ਮਹਾਸ਼੍ਮਵਤ੍ । ਅਬੋਧਮਨਨੋ ਮੌਨਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਜਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਚੱਟਾਨ ਵਾਂਗ ਠੰਢਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਿਲਕੁਲ ਖਾਲੀ, ਚੁੱਪ, ਬੇਅੰਤ, ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ਕਲ੍ਪੇ ਸ੍ਵੇ ਭਾਵੇ ਤਿष੍ਠਤੋ ऽਙ੍ਗਾਦਿਵੇਦਨਮ੍ । ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਦਾਰ੍ਢ੍ਯੇਨ ਵਿਨਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਿਕਾਰਵਤ੍
ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਸੂਸਤਾ ਸਿਰਫ ਆਦਤ ਦੀ ਪੱਕੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰੁਪਾਦਾਨਸਮ੍ਭਾਰਮ੍ ਅਭਿਤ੍ਤਾਵ੍ ਏਵ ਚੇਤਤਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਕਰ੍ਤृ ਜਗਚ੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਵਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਚਿੰਤਨ ਸਿਰਫ ਅਟੁੱਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਤਨੋਤਿ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਦृਸ਼੍ਯਾਭਾਵਾਦ੍ ਅਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ੀ ਤੇਨ ਕẖ ਕ੍ਵ ਕਰੋਤਿ ਕਿਮ੍
ਆਤਮਾ ਜੋ ਕੁਝ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉੱਥੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ—ਫਿਰ ਕੌਣ, ਕਿੱਥੇ, ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਅਹਂ ਸੁਖੀਤਿ ਸੁਖਿਤਾ ਅਹਂ ਦੁẖਖੀਤਿ ਦੁẖਖਿਤਾਃ । ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਥਾ ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਾਨੋ ऽਪਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ
ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ', ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਮੈਂ ਦੁੱਖੀ ਹਾਂ', ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ—even ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹਵਾਈ ਹੈ—ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮ੍ ਏਵ ਭਾਵਾਨਾਂ ਵਿਦਾਕਾਸ਼ਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ਅਪਿ । ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼ੈਲਾਨਾਮ੍ ਇਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵਤਾਸ੍ਤਿ ਤੇ
ਸਭ ਜੀਵ—even ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਾਫ ਹਵਾਈ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਝੂਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਹਨ੍ਤੋਲ੍ਲੇਖਤਸ੍ ਸਤ੍ਤਾ ਭ੍ਰਮਭਾਰਵਿਕਾਰਿਣੀ । ਤਦਭਾਵਾਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵੈਕਨਿष੍ਠਤਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਲਿਨੀ
‘ਮੈਂ’ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਜੋ ਜੀਵਨ ਹੈ, ਉਹ ਭਟਕਣ ਅਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਇਹ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਟਿਕਾਅ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੇਮ੍ਨẖ ਕਟਕਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥੋ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤੋ ਯਥਾਸ੍ਤਿ ਨੋ । ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਾ ਤਥਾਸਤ੍ਯਾ ਨਾਹਨ੍ਤਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ 'ਕੜਾ' ਸ਼ਬਦ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਝੂਠ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ 'ਮੈਂ' ਦਾ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ਨਿਰ੍ਮਨਾ ਮੌਨੀ ਕਰ੍ਤਾਕਰ੍ਤਾ ਚ ਸ਼ੀਤਲਃ । ਜ੍ਞ ਏਕਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਏਵਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਏਵਾਭਿਪੂਰਿਤਃ
ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ, ਮਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚੁਪ, ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਠੰਢਾ, ਇਕੱਲਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਮਾਨੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰਕਗਾਤ੍ਰਵਤ੍ । ਸ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਏਵਾਸ੍ਤੇ ਜ੍ਞਸ੍ ਸਂਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ
ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੋਈ ਲਗਨ ਜਾਂ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਗੁੜੀ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਹਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਯਥਾ ਮਞ੍ਚਕਸਂਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਨੈਵ ਵਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ । ਅਙ੍ਗਾਲਿਰ੍ ਅਨੁਸਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਨੈਵਂ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਬਿਸਤਰ 'ਤੇ ਪਿਆ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਇਰਾਦੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਜੋ ਆਤਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਜਾਂ ਚਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਨਿਸ੍ਸਮ੍ਬੋਧੈਕਬੋਧਸ੍ਯ ਨਿਰਾਸ਼ੇਹੈषਣਾਸ਼ਿषਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਹਨ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਰੂਪਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਨੁਸਨ੍ਧਾਨਿਤਾ ਕੁਤਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੂਝ ਇਕ-ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਆਸ, ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਦ੍ਰष੍ਟੁਰ੍ ਅਪਦृਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਦृਗ੍ਰੂਪਸ੍ਯਾਪਰੂਪਿਣਃ । ਕੁਤẖ ਕਿਲਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਮ੍ ਅਨਪੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ ਪਰ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਉਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਜਾਂ ਲੱਭਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਠਦਾ।
ਅਪੇਕ੍ਸ਼ੈਵ ਘਨੋ ਬਨ੍ਧੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨਪੇਕ੍ਸ਼ੈਵ ਮੁਕ੍ਤਤਾ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍ਵਿਤਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ ਕਿਮ੍ ਈਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਮੀਦ ਹੀ ਗਾੜੀ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ; ਬਿਨਾ ਉਮੀਦ ਦੇ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ?
ਪਾਰ੍ਥਿਵਤ੍ਵੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦ੍ਰਾਵ੍ ਇਵਾਸਤਿ । ਭ੍ਰਮਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨਿ ਕੁਤẖ ਕ੍ਵ ਕਸ੍ਯ ਕਿਮ੍ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ, ਸਿਰਫ਼ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ 'ਆਪ' ਦੇ ਭਰਮ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਕੀ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਸ ਲਈ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਸਮਸ੍ਤੇਹਂ ਵਿਗਤਾਖਿਲਕੌਤੁਕਮ੍ । ਨਿਰਸ੍ਤਵੇਦਨਂ ਜ੍ਞੇਨ ਵਿਦਾ ਕੇਵਲਮ੍ ਆਸ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਚਾਹ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਸਾਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਅਹਿਸਾਸ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਚੁੱਪਚਾਪ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਙ੍ਕਿਨੇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਵਤਾ ਤਤੋ ਮੋਹੋ ਮਹਾਨ੍ ਅਪਿ । ਅਸ਼ੇषੇਣ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਤ੍ਵਗ੍ ਇਵਾਹਿਨਾ
‘ਮੰਕਿਨ’ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਭਟਕਾਵਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਾਹਾਪਤਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਤਾਪਾਸ੍ਤਵਾਸਨਮ੍ । ਤੇਨ ਵਰ੍षਸ਼ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਅਦ੍ਰੌ ਸਮਾਧਿਨਾ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਯ ਯਾਵਤ੍ ਪਾषਾਣਸਮਧਰ੍ਮਾ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਨ੍ਤẖਕਰਣੋ ਯੋਗੀ ਬੋਧ੍ਯਮਾਨḫ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਹ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਯੋਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇਨ ਰਾਘਵ ਵਿਵੇਕਪਦੇਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਸਾਦਯੋਦਯਵਤਾ ਮਨਸਾ ਵਿਹਰ੍ਤੁਮ੍ । ਮਾ ਦੀਨਤਾਂ ਵ੍ਰਜਤੁ ਰਾਗਮਯੀ ਮਤਿਸ੍ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਅਸਲਿਲੇਵ ਸ਼ਰਦ੍ਘਨਾਲੀ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਰਾਘਵ, ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਮਨ ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰੇ। ਤੇਰਾ ਮਨ, ਜੋ ਲਗਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ਭਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾਪ੍ਰਪ੍ਤਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਸਨ੍ਨ੍ ਏਵਾਸਤ੍ਸਮਸ੍ ਸੋਮ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਫਟਿਕਾਦ੍ ਇਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ
ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਮਿੱਠੇ, ਤੂੰ ਅਸਲ ਤੇ ਝੂਠ ਦੋਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ।
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ ਵਿਤਤਾਤ੍ਮਨਿ । ਨੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਨਾਤਾ ਕਲਨਾẖ ਕੁਤਃ
ਜਦੋਂ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਵਿਚ ਤੇ ਸਭ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਾ ਇੱਕ ਵਿਚ, ਨਾ ਸਭ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਣ ਰਹਿੰਦਾ—ਫਿਰ ਫਰਕ ਕਿਵੇਂ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯੋਮ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰ੍ਭਰਮ੍ । ਸ਼ਰੀਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਨਾਸ਼ੇषੁ ਕਾ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਖਣ੍ਡਨਾ
ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਚਾਈ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ, ਚਿੱਤ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਹਿ ਜਗਤ੍ਕ੍ਰੀਡਾਸ਼੍ ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕਾਰਚਾਪਲਾਤ੍ । ਅਚਾਪਲਾਤ੍ ਪ੍ਰਲੀਯਨ੍ਤੇ ਤਰਙ੍ਗਾ ਇਵ ਵਾਰਿਣਿ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖੇਡ ਚਿੱਤ ਦੀ ਅਚੰਭੀ ਚਲਾਕੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਚਲਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇਹ ਖੇਡ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਮ੍ਬੁਦੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਙ੍ਕਾ ਨ ਫਲਭਾਗਿਨੀ । ਦੇਹੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏषਾ ਤਥਾ ਸ਼ਙ੍ਕਾ ਨ ਵਾਸ੍ਤਵੀ
ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਕਪੜਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਮਾਵਸ੍ਤੁਨਿ ਨਿਮਗ੍ਨਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਭੂਰਿਭਯਪ੍ਰਦੇ । ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਨਨ੍ਤਸੁਖਾਯਾਦ੍ਯਂ ਭਵ੍ਯ ਭਾਵਯ ਭੂਤਯੇ
ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁੱਬ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ, ਅੰਤਹੀਣ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਸੋਚ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।