ਅਸਤਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਸ਼ृਙ੍ਗਾਦੇਰ੍ ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਭਸੋ ऽਥ ਵਾ । ਆਲੋਕਨਾਦ੍ ਅਲਭ੍ਯਸ੍ਯ ਕੀਦृਕ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਥ ਕਾਰਣਮ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਗ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਚੀਜ਼ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ?
ਅਸਤਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਸ਼ृਙ੍ਗਾਦੇẖ ਕਾਰਣਂ ਮਾਰ੍ਗਯਨ੍ਤਿ ਯੇ । ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੌਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਕਨ੍ਧਮ੍ ਆਸਾਦਯਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾ-ਮੌਜੂਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤ ਦੇ ਪੋਤੇ ਦਾ ਮੋਢਾ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਨਾਮ੍ ਏਤਦ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਕਾਰਣਮ੍ । ਯਦ੍ ਅਨਾਲੋਕਨਂ ਨਾਮ ਸਮਾਲੋਕਾਕ੍ਸ਼ਯਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਝੂਠੀ ਦਿਖਾਈਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੱਚੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵੇਖਣ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਥਕावट ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਯਤੇ ਜੀਵੋ ऽਬੁਧ੍ਯਮਾਨਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਚੇਤਨਮ੍ । ਚੇਤਨਂ ਬੁਧ੍ਯਮਾਨਸ੍ ਤੁ ਜੀਵ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਜੀਵ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੂਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮੈਵ ਜੀਵੋ ऽਯਂ ਬੁਧ੍ਯਮਾਨਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਚੇਤਨਮ੍ । ਆਮ੍ਰ ਏਵ ਰਸਾਪਤ੍ਤੇḫ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸਹਕਾਰਤਾਮ੍
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਨ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਅੰਬ ਦਾ ਰਸ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ ਉਹ ਨਿੰਬੂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੇਤਨਂ ਬੁਧ੍ਯਮਾਨਸ੍ ਤੁ ਜੀਵ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠਤੇ । ਜੀਵੋ ਜੀਵਤਿ ਜੀਰ੍ਣੇषੁ ਜਾਤਿਜਨ੍ਮਸੁ ਜਰ੍ਜਰਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਚੇਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੀਵ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋਣ ਤੇ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈਣ 'ਚ, ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ 'ਚ, ਜੀਵਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਪਰਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਦृਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰੀਪਾਰਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ । ਨ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਤੇषਾਂ ਵੇਦਨਮ੍ ਆਤਤਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਪਾਰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
ਯੇ ਪਰਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤੇषਾਮ੍ ਅਪਾਮ੍ ਇਵ । ਅਰੂਪਾਲੋਕਮਨਨਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਮ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਨਂ ਸਦਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਾ ਲਈ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲਚਲ ਤੇ ਚੁਪਚਾਪੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਪਰਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤੇषਾਮ੍ ਅਪਾਮ੍ ਇਵ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਮ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਨਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਵੇਦਨਵਸ਼ਾਦ੍ ਇਹ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਾ ਲਈ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਹਲਚਲ ਤੇ ਚੁਪਚਾਪੀ ਸਭ ਕੁਝ, ਅਨੁਭੂਤੀ ਦੇ ਨਾਹ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।
ਅਰੂਪਾਲੋਕਮਨਨਂ ਵੇष੍ਟਿਤੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਦਾਮਵਤ੍ । ਬੁਦ੍ਧਾẖ ਕਰ੍ਮਸੁ ਚੇष੍ਟਨ੍ਤੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਪਤ੍ਤ੍ਰੇष੍ਵ੍ ਇਵਾਨਿਲਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੰਝਲ ਤੋਂ ਖੁਲ੍ਹੀ ਹੋਈ ਡੋਰੀ। ਜਾਗਰੂਕ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚਲਦੀ ਹੈ।
ਯੇ ਪਰਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਆਯਾਤਾਸ੍ ਸਂਸृਤੇḫ ਪਾਰਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ । ਨ ਤੇ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਕੂਪਂ ਨਦ੍ਯਾਂ ਪਿਬਨ੍ਨ੍ ਇਵ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਾ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਕੂਏ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਯੇ ਬਦ੍ਧਵਾਸਨਾ ਮੂਢਾẖ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਤੇ ऽਨਘ । ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤ੍ਯੁਦਿਤਂ ਤੇਨ ਵਿਨਾਧੋऽਧḫ ਪਤਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਮੂਰਖ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ! ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਧृष੍ਟਗृਧ੍ਰਾ ਇਵਾਮਿषਮ੍ । ਤਾਨਿ ਸਂਯਮ੍ਯ ਮਨਸਾ ਯੁਕ੍ਤ ਆਸੀਤ ਤਤ੍ਪਰਃ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਿੱਧ ਮਾਸ ਵੱਲ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਕੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਮਕਸਦ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਹੇਮਾਸ੍ਤਿ ਨਾਸਰ੍ਗਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਕਿਂ ਤੁ ਸਰ੍ਗਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਮੁਕ੍ਤਂ ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਅਤਸ਼੍ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਅਸਤਿਤਵ-ਰਹਿਤ' ਹੈ, ਨਾ ਹੀ 'ਬ੍ਰਹਮ' ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿਕ ਸ਼ਬਦ ਉਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹੀ ਸੱਚੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੱਲ ਹੈ।
ਏਕਾਨ੍ਧਕਾਰੇ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰੋ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਨਿਰ੍ਵਿਭਾਗੋ ਨਿਰਾਭਾਸੋ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘਨੇ ਤਥਾ
ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਹਨੇਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੁਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਾਸਾ ਜਾਂ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭ੍ਰੋਦਰੇ ऽਭ੍ਰਭਾਗਾਨਾਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਪਨ੍ਦਮਯੀ ਯਥਾ । ਸ੍ਵਸਂਵਿਦਾਤ੍ਮਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਭੂਤਾਨਾਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੱਦਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਕਦੇ ਹਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਦੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਸਤੀਆਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਲਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਜਲਾਂਸ਼ਾਨਾਂ ਦ੍ਵੈਤਾਦ੍ਵੈਤਮਯੋ ਯਥਾ । ਸ੍ਵਸਂਵਿਦਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਸ੍ਪਨ੍ਦਸ੍ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਭੂਤਦृਕ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਕਦੇ ਵੱਖਰੇ ਤੇ ਕਦੇ ਇਕੋ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਤੇ ਆਪਣੀ ਲਹਿਰ ਹੈ।
ਯਥਾਮ੍ਬਰੇ ऽਮ੍ਬਰਾਂਸ਼ਾਨਾਂ ਦ੍ਵੈਤਾਦ੍ਵੈਤੈਕਤਾਤ੍ਮਨਿ । ਸ੍ਵਸਂਵਿਦਾਤ੍ਮਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਭੂਤਾਨਾਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੋਵਾਂ ਵੱਖਰੇ ਤੇ ਇਕੋ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਸਤੀਆਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਯਾਵਯਵਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਰ੍ ਯਥਾਵਯਵਿਨਿ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਅਨਨ੍ਯਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ ਆਭਾਤਿ ਤਥਾਨਵਯਵੇ ਸ਼ਿਵੇ
ਜਿਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਰੇ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਹਿੱਸਾ-ਰਹਿਤ ਸ਼ਿਵ ਵਿਚ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।
ਜਗਤੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਅਹਂਰੂਪਮ੍ ਅਹਂਰੂਪਾਨ੍ਤਰੇ ਜਗਤ੍ । ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਵਲਿਤਂ ਕਦਲੀਦਲਪੀਠਵਤ੍
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ 'ਮੈਂ' ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਪਰਤਦੇ ਹਨ, ਕਦਲੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਪਰਤ ਵਾਂਗ।
ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰੈ ਰਨ੍ਧ੍ਰੈਰ੍ ਬਹਿਰ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਸृष੍ਟਿਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਜੀਵੋ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਸਰਸੀਮ੍ ਇਵ ਪਰ੍ਵਤਃ
ਜੀਵ ਰੂਪ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝੀਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵੋ ਜਗਤ੍ਤਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍ ਅਕਾਰਣਮ੍ । ਹੇਮੇਵ ਕਟਕਾਦਿਤ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਹ ਜੀਵ, ਕਿਸੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਕੜਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗਹਿਣਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਨ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਨ ਮृਤਾ ਅਪਿ । ਸਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਨ ਚ ਸਨ੍ਤੀਵ ਪਰਾਵਰਵਿਦਸ਼੍ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਜੀਵਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਦੇ ਨਹੀਂ; ਮਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਨਹੀਂ; ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ—ਇਹ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਉੱਚਾ ਤੇ ਹੇਠਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਗृਹਕਰ੍ਮਾਣਿ ਗੇਹਸ੍ਥੋ ਗੋष੍ਠਭਾਣ੍ਡਮਨਾ ਇਵ
ਜੋ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਾਲਾ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਵੱਲ ਹੈ।
ਵਿਰਾਡ੍ ਹृਦਿ ਯਥਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰḫ ਪ੍ਰਤਿਦੇਹਂ ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਜੀਵੋ ਹਿਮਕਣਾਕਾਰਸ੍ ਸ੍ਥੂਲੇ ਸ੍ਥੂਲੋ ਲਘੌ ਲਘੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਜੀਵ ਹਿਮ ਦੇ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਟਾ ਹੈ ਉਥੇ ਮੋਟਾ, ਜਿੱਥੇ ਸੁੱਕਾ ਹੈ ਉਥੇ ਸੁੱਕਾ।
ਅਹਮਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਰਿਕੋਣਤ੍ਵਮ੍ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ ਕਲ੍ਪਨਾਤ੍ । ਅਸਦ੍ ਏਵ ਸਦਾਭਾਸਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਚੇਤਨਾਦ੍ ਵਪੁਃ
ਆਤਮਾ ਕਲਪਨਾ ਰਾਹੀਂ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਦਾ ਅਸਲ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਐਸਾ ਸਰੀਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਕੋਸ਼ੇ ਤ੍ਰਿਕੋਣੇ ਤੁ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸਾਰੋ ऽਵਤਿष੍ਠਤੇ । ਦੇਹੇ ਜੀਵੋ ऽਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਾਮੋਦẖ ਕੁਸੁਮੇ ਯਥਾ
ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਤਿਕੋਣ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਸਮਝ ਕੇ, ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਥਾ ਸਂਵਿਦ੍ ਆਪਾਦਮਸ੍ਤਕਮ੍ । ਵਿਸਰਤ੍ਯ੍ ਅਖਿਲੇ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਣ੍ਡਪੇ
ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਇਹ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਵਾਲੀ ਸੂਝ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰ ਤੱਕ, ਹਰ ਥਾਂ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ।
ਅਕ੍ਸ਼ਰਨ੍ਧ੍ਰਪ੍ਰਣਾਲੇਨ ਵਿਵृਤਂ ਵੇਦਨੋਦਕਮ੍ । ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤ੍ਰਿਜਗਦ੍ ਧੂਮੋ ਵਿਯਨ੍ ਮੇਘਤਯਾ ਯਥਾ
ਸੂਖਮ ਨਾਡੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਜਦੋਂ ਅਨੁਭੂਤੀ ਦਾ ਜਲ ਖੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂੰਏ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ।
ਦੇਹੇ ਯਦ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਬਹਿਰ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਵੇਦਨਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ ਤਥਾਪ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ऽਸ੍ਤਿ ਘਨਵਾਸਨਮ੍
ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਹਰ ਥਾਂ ਅਨੁਭੂਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ, ਸ਼ੁਕਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗੂੜ੍ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।