ਯਤ੍ਰਾਹਨ੍ਤ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਪਰਾਣ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ ਅਪੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤ੍ਰਸਰੇਣੂਦਰੇ ਯਥਾ
ਜਿੱਥੇ 'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਾਜ਼ਰੀ ਧੂੜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕਣ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਸ੍ਯ ਜਾਗਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਜਾਤਸ੍ਯਾਕਾਸ਼ਵਰ੍ਣਵਤ੍ । ਅਹਮ੍ਭਾਵੋ ऽਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਮੂਲਮ੍ ਆਦ੍ਯਮ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਇਹ ਭ੍ਰਮ ਦਾ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਅਸਲ ਹੈ, ਮੁੱਢਲਾ ਤੇ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਸਨਾਰਸਸਂਸਿਕ੍ਤਾਦ੍ ਅਹਮ੍ਬੀਜਕਣਾਦ੍ ਅਯਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਰੌ ਵ੍ਯੋਮਵਿਪਿਨੇ ਜਾਯਤੇ ਤ੍ਰਿਜਗਦ੍ਦ੍ਰੁਮਃ
'ਮੈਂ' ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੱਕ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੁੱਖ ਉਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰਕਾਪੁष੍ਪਨਿਕਰੋ ਵਿਨੀਲਾਚਲਪਲ੍ਲਵਃ । ਸਰਿਤ੍ਸਾਰਸਿਰਾਪੂਰੋ ਵਾਸਨਾਸਾਰਸਤ੍ਫਲਃ
ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਤਾਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਹਨ, ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ।
ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਸਲਿਲਸ੍ਯੇਦਂ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦ ਉਦਾਹृਤਃ । ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕਰਣੇ ਸ੍ਵਾਦੁ ਵਾਸਨਾਵਿਸਰਦ੍ਰਸਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਿਲਚਲ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਦੇ ਲੁਕਵੇਂ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੀ ਸੁਆਦ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਰਕਾਸ਼ੀਕਰਾਸਾਰੋ ਨਭੋऽਨਨ੍ਤਨਿਖਾਤਵਾਨ੍ । ਭਾਵਾਭਾਵਮਹਾਵਰ੍ਤੋ ਨਾਨਾਗਿਰਿਤਰਙ੍ਗਕਃ
ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦਾ ਮੂਲ ਉਸ ਦੀ ਝਿੜ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤਹੀਨ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੰਵਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਵਿਲਿਖਲ੍ਲੇਖੋ ਵਿਲੋਲਾਲੋਕਫੇਨਿਲਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਬੁਦ੍ਬੁਦੋਦ੍ਭੇਦẖ ਕਵਾਟਾਪੀਡਪੀਵਰਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਛੋਟਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਡੋਲਦੀ ਝਾਗ ਵਾਂਗ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਇਕ ਫੁੱਲਦਾ ਬੁਲਬੁਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭੂਪੀਠਦृਢਦਿਣ੍ਡੀਰਪਿਣ੍ਡਸ਼੍ ਚਿਦ੍ਘਨਮਣ੍ਡਵਾਨ੍ । ਚਿਤ੍ਰਾਜਵਞ੍ਜਵੀਭਾਵਮਜ੍ਜਨੋਨ੍ਮਜ੍ਜਨਾਤ੍ਮਕਃ
ਧਰਤੀ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡੰਗ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਗੋਲਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਜੀਬ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਭਰਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਮਰਣਮੋਹਾਦਿਵੀਚੀਚਯਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ । ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਧ੍ਵਂਸਦੇਹਾਦਿਬਿਨ੍ਦੁਵृਨ੍ਦੈਕਮਨ੍ਦਿਰਃ
ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ ਤੇ ਭਟਕਣ ਆਦਿ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਅਜੀਬੀ, ਜਿਹੜੀ ਸਰੀਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਿਟਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਇਕਠੀ ਹੋਈ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਪਵਨਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ । ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਚਨ੍ਦ੍ਰਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਂ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਬੁਧ੍ਯਤਾਮ੍
ਇਹ ਸਮਝ ਲੈ: 'ਮੈਂ' ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਮਹਿਕ 'ਮੈਂ' ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵੀ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਹਨ੍ਤ੍ਵਜਗਤੀ ਭਿਨ੍ਨੇ ਪਵਨਸ੍ਪਨ੍ਦਵਤ੍ ਸਦਾ । ਪਯੋ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਮ੍ ਇਵ ਚ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ ਔष੍ਣ੍ਯਮ੍ ਇਵਾਪਿ ਚ
'ਮੈਂ' ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਦਾ ਇਕਠੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ।
ਜਗਦ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਹਮਰ੍ਥੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਅਹਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਜਗਦ੍ਧृਦਿ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਭਾਵਿਨੀ ਹ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਆਧਾਰਾਧੇਯਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਸੰਸਾਰ 'ਮੈਂ' ਲਈ ਹੈ ਤੇ 'ਮੈਂ' ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ, ਆਧਾਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵਾਂਗ, ਇਕਠੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਜਗਦ੍ਬੀਜਮ੍ ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਂ ਯੋ ਮਾਰ੍ष੍ਟਿ ਬੋਧਾਦ੍ ਅਵੇਦਨਾਤ੍ । ਅਲਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਜਲੇਨੇਵ ਤੇਨ ਧੌਤਂ ਜਗਨ੍ਮਲਮ੍
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦਾਗ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਂ ਨਾਮ ਤਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਅਕਾਰਣਮ੍ ਅਵਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾਚ੍ ਛਸ਼ਸ਼ृਙ੍ਗਮ੍ ਇਵੋਦਿਤਮ੍
ਵਿਦਿਆਧਰ, 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ, ਝੂਠੀ ਤੇ ਨਿਰਥਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਅਤਿਤਤੇ ऽਨਨ੍ਤੇ ਸਕਲੋਲ੍ਲੇਖਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਂ ਕਾਰਣਾਭਾਵਾਨ੍ ਨ ਕਦਾਚਨ ਸਨ੍ਮਯਮ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਸਾਰੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਪਜਣ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਅਵਸ੍ਤੁਨ੍ਯ੍ ਓਤੁਸ਼ृਙ੍ਗਾਦੌ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਕਾਰਣਮ੍ । ਅਤੋ ऽਹਨ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਸੁਤ ਇਵ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਰਗੇ ਨਿਰਥਕ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ 'ਮੈਂ' ਆਦਿ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਝ ਮਹਿਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਦਭਾਵਾਜ੍ ਜਗਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜਗਦਭਾਵਤਃ । ਸ਼ਿष੍ਟਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਏਵਾਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਸ੍ਸ੍ਵ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮਨ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਬਾਕੀ ਕੇਵਲ ਨਿਰਵਾਣ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਚਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਾਮ ਕਰ।
ਅਭਾਵਾਦ੍ ਉਪਪਤ੍ਤਿਸ੍ਥਾਦ੍ ਏਵਂ ਜਗਦਹਨ੍ਤ੍ਵਯੋਃ । ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ੍ ਤਵ ਭਵੇਤਰਤ੍
ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਰੂਪ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਬਣਾਵਟ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ ਤੁ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ਼ੇषਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਸਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸਿ ਮਾ ਭੂਯੋ ਨਿਰ੍ਮੂਲਾਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਹਰ
ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੋ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ—ਹੁਣ ਮੁੜ ਕੇ ਬਿਨਾ ਜੜ ਦੇ ਭਟਕਾਵੇ ਨੂੰ ਨਾ ਲਿਆ।
ਵ੍ਯਪਗਤਕਲਨਾਕਲਙ੍ਕਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼੍ ਸ਼ਿਵਮ੍ ਅਸਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਸੀਸ਼੍ਵਰੋ ऽਸਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਖਮ੍ ਇਵ ਭਵਸਿ ਸਰ੍ਵਤੋਪਮਾਨਂ ਜਗਦ੍ ਅਪਿ ਵਾ ਪਰਮਾਣੁਰੂਪਮ੍ ਏਵ
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਵੰਡ ਅਤੇ ਦਾਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸਰਤਾਜ ਹੈਂ। ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਤੂੰ ਸਭ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
ਕਥਯਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਮਯ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਸ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਨਾਯਕਃ । ਆਸੀਤ੍ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਸਂਵਿਤ੍ਤਿਸ੍ ਸਮਾਧਿਪਰਿਣਾਮਵਾਨ੍
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬਦਲ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯਮਾਨੋ ऽਪਿ ਮਯਾ ਭੂਯੋ ਭੂਯਸ੍ ਤਤਸ੍ ਤਤਃ । ਨ ਪਪਾਤ ਪੁਰੋਦृਸ਼੍ਯੇ ਪਰਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਆਗਤਃ
ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੜ ਬਾਹਰਲੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉੱਚਾ ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਸ ਪ੍ਰਾਪ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਬੋਧਨਾਤ੍ । ਕੇਨਚਿਨ੍ ਨਾਧਿਕੇਨਾਙ੍ਗ ਯਤ੍ਨੇਨਾਤਿਸ਼ਯੈषਿਣਾ
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਉਤਪਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਿਆ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ, ਪਿਆਰੇ, ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਅਤ ਉਕ੍ਤਂ ਮਯਾ ਨਾਮ ਯਦਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਹਿ ਚੇਤਸਿ । ਉਪਦੇਸ਼ḫ ਪ੍ਰਸਰਤਿ ਤੈਲਬਿਨ੍ਦੁਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਭਸਿ
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ: ਜੇ ਮਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਤੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਮੈਵਂ ਭਾਵਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ । ਏਤਾਵਤ੍ਯ੍ ਉਪਦੇਸ਼ੋਕ੍ਤਿḫ ਪਰਮਾ ਨੇਤਰਾਸ੍ਤਿ ਹਿ
ਅੰਦਰੋਂ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਦੀ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਖਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਏषੈਵਾਭਵ੍ਯਮਨਸਿ ਪਤਿਤਾ ਪ੍ਰਪਲਾਯਤੇ । ਉਤ੍ਤਾਨੇ ਮਸृਣਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਮ੍ ਇਵਾਤਲਮ੍
ਜੇ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਅਣਜੋਗੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਸਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦੇ, ਉਲਟੇ ਆਇਨੇ ਤੋਂ ਮੋਤੀ ਲੁੜਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਵ੍ਯੇ ਤੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਲਗਤ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਚ ਦ੍ਯੁਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਵਿਚਾਰਾਖ੍ਯਾਮ੍ ਅਰ੍ਚਿਰ੍ ਅਰ੍ਕਮਣਾਵ੍ ਇਵ
ਪਰ ਜੇ ਮਨ ਭਲਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਠਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਵਿਚਾਰ ਵਜੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕਿਰਣ ਮਣਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਹਮ੍ਭਾਵਨਮ੍ ਏਵੋਚ੍ਚੈਰ੍ ਬੀਜਂ ਦੁẖਖਾਖ੍ਯਸ਼ਲ੍ਮਲੇਃ । ਮਮੇਦਂ ਤਦ੍ਵਸ਼ਾਦ੍ ਏਤਿ ਸ਼ਾਖਾਪ੍ਰਸਰਕਾਰਣਮ੍
'ਮੈਂ' ਦੀ ਤੀਬਰ ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਫੈਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਅਹਮਾਦੌ ਮਮੇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤਤ ਇਚ੍ਛਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਇਦਮਰ੍ਥਸ਼ਤਾਨਰ੍ਥਕਾਰਿਣੀ ਭਵਭਾਵਿਨੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਦਾ ਭਾਵ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਅੰਦਰੋਂ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਦੀ ਸੋਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮੂਢਾ ਅਪਿ ਚਿਰਾਯੁषਃ । ਭਵਨ੍ਤਿ ਨਿਯਮੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁष੍ਟ੍ਵਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੂੜ੍ਹ ਲੋਕ ਵੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਿਯਮਤ ਹੈ।