ਅਰ੍ਧਂ ਮਿਥਸ੍ਸਙ੍ਕਥਯਾ ਭਾਗਸ਼੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਚਾਰਣੈਃ । ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤੋ ਭਾਗẖ ਕਥਂ ਤਸ੍ਯਾ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ, ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ—ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸਮਕਾਲਂ ਕ੍ਰਮਾਚ੍ ਚੇਤਿ ਮੁਨਿਨਾਥ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ ਅਨਾਮਾਰ੍ਥਸਚ੍ ਚੇਤਿ ਤਚ੍ ਚਾਸਚ੍ ਚੇਤਿ ਕਿਂ ਵਦ
ਇਹ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਹੈ ਜਾਂ ਝੂਠ? ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕੀ ਹੈ?
ਸੁਜਨੇਨ ਵਿਰਕ੍ਤੇਨ ਸਂਸਾਰੋਤ੍ਤਰਣਾਰ੍ਥਿਨਾ । ਸਹ ਵਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਦੁषਾ ਸਂਸृਤਿਂ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਯੇਤ੍
ਇੱਕ ਨੇਕ, ਵਿਰਕਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ, ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਤẖ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਨ੍ਵਿष੍ਯ ਸਵਿਰਾਗਮ੍ ਅਮਤ੍ਸਰਮ੍ । ਜਨਂ ਸੁਜਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਂ ਯਤ੍ਨੇਨਾਰਾਧਯੇਦ੍ ਬੁਧਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਵਿਰਕਤ, ਨੇਕ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਙ੍ਗਮੇ ਸਾਧੋਰ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤਮ੍ । ਵਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦ੍ਯਵਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ਰੇष੍ਠਦਸ਼ੋਦਯਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇਹ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਉਦੇ ਹੈ।
ਅਰ੍ਧਂ ਸਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਰ੍ਕਾਦ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਸ੍ ਤੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤੈਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਸ੍ ਸ੍ਵਯਤ੍ਨਤਃ
ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਤੇ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ।
ਏਕੋ ऽਭਿਲਾष ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭੋਗੇਭ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਯਾਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਥੋ ऽਂਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਵਯਤ੍ਨਤਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਉਠਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸ੍ਵਯਤ੍ਨੈẖ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਮਲਮ੍ । ਏਕੈਕੇਨਾਥ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ ਚ ਸਮਕਾਲਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਅਪਿ
ਮਲ (ਅਸ਼ੁਧਤਾ) ਸਾਧੁਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਂ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਯੈਕਾਤ੍ਮ ਨਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਵਾ । ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਤਤ੍ ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ ਅਨਾਮਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਸਚ੍ ਚ ਸਤ੍
ਜਦੋਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਕੁਝ ਨਾ ਰਹੇ ਜਾਂ ਕੁਝ ਰਹੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਝੂਠਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਚਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਦਂ ਘਨਮ੍ ਅਜਰਾਦ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਏਕਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਫੁਰਣਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਏਵ । ਬੁਦ੍ਧ੍ਵੈਵਂ ਵ੍ਯਪਗਤਮਾਨਮੇਯਮੋਹੋ ਨਿਰ੍ਵਾਣḫ ਪਰਿਵਿਹਰਨ੍ ਵਿਸ਼ੋਕਮ੍ ਆਸ੍ਸ੍ਵ
ਇਹ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ: ਮਜ਼ਬੂਤ, ਬੁਢਾ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਅੰਤਹੀਨ, ਇੱਕ, ਸ਼ੁੱਧ ਇੱਛਾ ਦੀ ਚਮਕ, ਆਰੰਭ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ, ਮਾਪ ਅਤੇ ਭ੍ਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨਿਰਵਾਣ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਓ।
ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਸਰਪੂਰਸ੍ਯ ਨ ਦੇਸ਼ ਉਪਯੁਜ੍ਯਤੇ । ਨ ਕਾਲੋ ਧਾਰਣੇ ਸ੍ਤਮ੍ਭ ਆਲੋਕਸ੍ਯਾਮ੍ਬਰੇ ਯਥਾ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਣਨ ਜਾਂ ਮਿਟਣ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਥਾਂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਸਮਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਮਨੋਮਨਨਨਿਰ੍ਮਾਣਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਤਜ੍ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਤਨੁ ਲਘੁ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਵਾਤਾਨ੍ਤਸ੍ ਸੌਰਭਾਦ੍ ਅਪਿ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਨਰਮ, ਹਲਕਾ ਤੇ ਸਾਫ ਹੈ—ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸੁਗੰਧ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ।
ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕृਤਿਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਾਧੋ ਜਗਦਣੋẖ ਕਿਲ । ਵਾਤਾਨ੍ਤਸ੍ ਸੌਰਭਂ ਮੇਰੁਰ੍ ਅਨ੍ਯਾਨੁਭਵਯੋਗਤਃ
ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ ਦੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਜਾਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਉਦੇਤਿ ਸਰ੍ਗੋ ऽਯਂ ਸ ਏਵੇਹ ਹਿ ਚੇਤਤਿ । ਪਦਾਰ੍ਥਸ੍ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਪੁਮਾਨ੍ ਇਵ
ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਰਚਨਾ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰੈਵੋਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮ੍ ਇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਂ ਦੇਵਰਾਜਸ੍ਯ ਤ੍ਰਸਰੇਣੂਦਰੇ ਪੁਰਾ
ਇਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਵਤਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਧੂੜ ਦੇ ਇਕ ਕਣ ਵਿਚ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮੇ ऽਭਵਤ੍ । ਕਸ੍ਯਾਞ੍ਚਿਦ੍ ਯੁਗਸ਼ਾਖਾਯਾਂ ਫਲਂ ਜਗਦੁਡੁਮ੍ਬਰਮ੍
ਕਦੇ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਯੁਗ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ, ਜਗਤ ਦਾ ਅੰਜੀਰ ਫਲ ਸੀ।
ਸਸੁਰਾਸੁਰਭੂਤੌਘਮषਕਾਹਿਤਘੁਙ੍ਘੁਮਮ੍ । ਸ਼ੈਲਮਾਂਸਲਪਾਤਾਲਦ੍ਯੁਭੂਮ੍ਯੁਗ੍ਰਕਵਾਟਕਮ੍
ਉਸ ਫਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਭਿਨਭਿਨਾਹਟ, ਮਾਸ ਦੇ ਪਹਾੜ, ਪਾਤਾਲ, ਤੇ ਅਕਾਸ਼-ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੀਖੇ ਦਰਵਾਜੇ ਸਨ।
ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕृਤਿਚਾਰੂਚ੍ਚੈਰ੍ ਵਾਸਨਾਰਸਪੀਵਰਮ੍ । ਵਿਵਿਧਾਨੁਭਵਾਮੋਦਂ ਚਿਤ੍ਤਾਸ੍ਵਾਦਮਨੋਹਰਂ
ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਾਝ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ, ਮਨ ਨੂੰ ਰਸਦਾਰ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ।
ਬृਹਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਰੁਪ੍ਰੌਢਸਤ੍ਤਾਵ੍ਰਤਤਿਕੋਟਿਗਮ੍ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਮਹਾਵृਨ੍ਤਂ ਸਮਾਲੋਕਸਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਵਧ ਕੇ, ਅਸਤੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਾਲੀ ਅਹੰਕਾਰ ਸੀ, ਤੇ ਸਮਝ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਾਰਵਿਕਾਸਾਸ੍ਯਂ ਸਰਿਦਬ੍ਧਿਸਿਰਾਵृਤਮ੍ । ਮਾਤ੍ਰਾਪਞ੍ਚਕਕੋਸ਼ਸ੍ਥਂ ਤਰਤ੍ਤਾਰਕਸ਼ੀਕਰਮ੍
ਇਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਵਾਂਗ ਖੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੰਜ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਛਿੜਕ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਲ੍ਪਾਵਸਾਨਜਰਢਂ ਕਾਲਕੋਕਿਲਰੂਪਯਾ । ਪਾਤਿਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਯਾਤਂ ਕ੍ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਮ੍ ਆਗਤਮ੍
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਇਹ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਇਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਭੂਦ੍ ਅਮਰਾਧੀਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਕੁਮ੍ਭਨਿषਣ੍ਣਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਣਾਮ੍ ਇਵ ਨਾਯਕਃ
ਉਥੇ ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਇੰਦਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਹਦ ਦੇ ਘੜੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੈਠੇ ਛੋਟੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਗੁਰੂਪਦੇਸ਼ਸ੍ਵਾਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਸ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਵਰਣੋ ऽਭਵਤ੍ । ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਾਨ੍ਤḫ ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਵਿਦਾਂ ਵਰਃ
ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਅੰਦਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ।
ਨਾਰਾਯਣਾਦਿषੁ ਤਤẖ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵੀਰ੍ਯਸ਼ਾਲਿषੁ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਏਵ ਨਿਲੀਨੇषੁ ਸਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਏਕਸ੍ ਸ ਸੁਰਾਧਿਪਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਸੀ।
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਵਾਲਾਨਲੋਦ੍ਗਾਰੈਰ੍ ਅਯੁਧ੍ਯਤ ਮਹਾਸੁਰੈਃ । ਵਿਜਿਤਸ੍ ਤੈਰ੍ ਮਹਾਵੀਰੈਰ੍ ਅਤੋ ਵ੍ਯਦ੍ਰਵਦ੍ ਆਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਾਖਸਾਂ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਪਿਆ।
ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ ਸ ਵੇਗੇਨ ਦੁਦ੍ਰਾਵਾਭਿਦ੍ਰੁਤੋ ऽਰਿਭਿਃ । ਨ ਵਿਸ਼੍ਰਮਾਸ੍ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ ਪਰਲੋਕ ਇਵਾਧਮਃ
ਉਹ ਦਸੋਂ ਪਾਸੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨੀਵਾਂ ਮਨੁੱਖ।
ਉਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਵृਤ੍ਤਿष੍ਵ੍ ਅਰਿषੁ ਮਨਾਕ੍ ਛਿਦ੍ਰਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਯ ਸਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਕਾਰ੍ਯਸਙ੍ਕਲ੍ਪਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਏਵ ਹਿ
ਜਦੋਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਮੱਤ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਮੌਕਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ।
ਕਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਕਾਂਸ਼ੁਕੋਟਿਸ੍ਥਂ ਤ੍ਰਸਰੇਣੁਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਸਃ । ਸਂਵਿਦ੍ਰੂਪਤਯਾ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ਂ ਸ ਮਧੁਪੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ 'ਚ ਪਏ ਇਕ ਰੇੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਐਸਾ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਕੌਲ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ ਤਤ੍ਰਾਸ਼ੁ ਵਿਸ਼ਸ਼੍ਰਾਮ ਚਿਰਾਦ੍ ਆਸ਼੍ਵਾਸਮ੍ ਆਯਯੌ । ਅਥ ਵਿਸ੍ਮृਤਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੋ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਸਮੁਪਾਗਮਤ੍
ਉਥੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਆਰਾਮ ਕਰ ਗਿਆ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ; ਫਿਰ, ਜੰਗ ਨੂੰ ਭੁਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਚੈਨ ਪਾ ਲਿਆ।
ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਸਦ੍ਮ ਤਤ੍ਰਾਥ ਸ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਅਨੁਭੂਤਵਾਨ੍ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਦ੍ਮਨਿ ਪਦ੍ਮਾਭੇ ਰੇਮੇ ਸ੍ਵ ਇਵ ਵਿष੍ਟਪੇ
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਮਹਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੌਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਗਿਆ।