ਤੇਨੈਵ ਭੂਯਤੇ ਭੂਰਿ ਯਚ੍ ਚਿਤੌ ਕਚਿਤਮ੍ ਸ੍ਵਤਃ । ਅਚੇਤਨਂ ਚੇਤਨਂ ਵਾ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ
ਜੋ ਕੁਝ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਜਾਗਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੇਹੋਸ਼, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।
ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕृਤਯੋ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾ ਜਗਤ੍ਤਯਾ । ਅਰ੍ਕਾਂਸ਼ੁਵਦ੍ ਅਰੋਧਿਨ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਵਿਦਿਤਵੇਦਿਨਾਮ੍
ਚਿੱਤ ਦੀਆਂ ਅਜੀਬ ਲਹਿਰਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਤਿਮਿਰਾਵृਤਦृष੍ਟੀਨਾਂ ਯਥਾ ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਾਦਿ ਖੇ । ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਜਗਦ੍ਰੂਪਮ੍ ਅਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਿष੍ਠਤਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਜਾਂ ਗੇਂਦ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਜ੍ ਜਗਤ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਬੋਧਰੂਪਮ੍ ਆਭਾਸਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਉਦਿਤਂ ਚ ਨ ਚੋਦਿਤਂ ਚ । ਅਰ੍ਕਾਂਸ਼ੁਜਾਲਰਚਨਾਨਗਰਾਭਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਕੁਡ੍ਯਾਦਿ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਖੇ ਲਤੇਵ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, 'ਤੂੰ', 'ਮੈਂ' ਆਦਿ ਦੇ ਵਿਚਾਰ, ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਉਭਰਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਇੱਥੇ ਕੰਧ ਆਦਿ ਸੱਚੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਚੇਤਨਾਦ੍ ਏਵ ਚੇਤਨੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਅਚੇਤਨਮ੍ । ਜਲੇ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ ਇਵ ਚਿਜ੍ ਜਾਡ੍ਯੇ ਨਾਤੋ ਭਿਨ੍ਨੇ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ
ਜੇ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੇਤਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਚੇਤਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਜੜ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਨਹੀਂ.
ਤਦ੍ ਵੇਦਨਾਵੇਦਨਯੋਰ੍ ਅਭੇਦਾਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਮ੍ ਆਸਿਤਮ੍ । ਨਿਰ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਏਵ ਚਿਤ੍ਰਸ੍ਥਜ੍ਞਪ੍ਤਿਵਦ੍ ਵ੍ਯੋਮਮਧ੍ਯਵਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਣਨ ਅਤੇ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੁਲ੍ਹਾ ਪਸਾਰਾ.
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषਸ਼ਕ੍ਤਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਵਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਥਾ । ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੇ ਵਿਮਲੇ ਤੋਯੇ ਭਾਵੀ ਫੇਨਲਵੋ ਯਥਾ
ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਗਿਆਨ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਫੇਨ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
ਨ ਕਾਰਣਂ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਜਲਾਤ੍ ਫੇਨਲਵੋ ਯਥਾ । ਨ ਕਾਰਣਂ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਸਰ੍ਗਾਦਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ ਤਥਾ
ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਫੇਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚੋਂ ਰਚਨਾ ਆਦਿ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੇ ਨਹੀਂ ਉਪਜਦੀ.
ਨ ਚ ਕਾਰਣਮ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਸਰ੍ਗੋਤ੍ਪਤ੍ਤਾਵ੍ ਅਕਾਰਣੇ । ਨਾਤਸ੍ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ ਜਗਦਾਦਿ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕਾਰਣਾਭਾਵਾਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ ਜਾਯਤੇ ਜਗਤ੍ । ਮਰਾਵ੍ ਅਮ੍ਬ੍ਵ੍ ਇਵ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਦृष੍ਟਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਰਤੋ ਜਗਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿਸਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਜਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਤੋ ऽਸ੍ਤੀਦਂ ਨ ਸਰ੍ਗਧੀਃ । ਕਾਰਣਾਭਾਵਤਸ੍ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵੇਦਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮ ਅਨੰਤ, ਅਜਨਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਾਰਨ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਅਖੰਡ ਹੈ।
ਅਤਸ਼੍ ਸ਼ਿਲੋਦਰਾਭੋ ऽਸਿ ਵ੍ਯੋਮਕੋਸ਼ੋਪਮੋ ऽਸਿ ਚ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਕਘਨਰੂਪਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਜੋ ऽਨਵਯਵੋ ऽਸਿ ਚ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸਾਫ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗਾ ਹੈਂ, ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਵਿਅਪਕਤਾ ਵਰਗਾ ਹੈਂ; ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਇਕ ਰੂਪਤਾ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਅਜਨਮਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਾਗ ਨਹੀਂ।
ਜ੍ਞੋ ऽਸਿ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਵਾ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕਮ੍ ਅਲਮ੍ ਆਸ੍ਯਤਾਮ੍ । ਅਚੇਤਨਚਿਦਾਭਾਸ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ
ਤੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਕੁਝ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿ। ਜੜ ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਦੀ ਲਗਦੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਠੰਢੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣ।
ਨਿਤ੍ਯਾਨਨ੍ਤਤਯਾਜਸ੍ਯ ਕਾਰਣਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਾਰ੍ਯਕृਤ੍ । ਸਰ੍ਗਾਦ੍ਯਸਮ੍ਭਵੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਤਦ੍ ਅਜਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਜੋ ਨਤੀਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਆਦਿ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਅਜੋ ਯੇषਾਂ ਤੁ ਚਿਦ੍ਰੂਪੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਵਿਲਾਸਿਨਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਨਾਸ਼ੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਂ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਫਿਰ ਕੀ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਪਰਂ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤਿ ਜਗਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਜਗਚ੍ਛਬ੍ਦਾਰ੍ਥਰੂਪੇਣ ਮੁਕ੍ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵਂਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹਨ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ 'ਜਗਤ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਮੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਤृਣੇ ਕਾष੍ਠੇ ਜਲੇ ਕੁਡ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਪਰਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਚ ਸਰ੍ਗੌਘḫ ਪਰਿਪ੍ਰੋਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮਿਥਃ
ਘਾਹ ਵਿੱਚ, ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਕੰਧ ਵਿੱਚ—ਹਰ ਥਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੂੰਝੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣẖ ਕਿਂਸ੍ਵਭਾਵੋ ऽਸਾਵ੍ ਇਤਿ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ । ਅਨਨ੍ਤੇ ਪਰਮੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਸ੍ਵਤ੍ਵਾਸ੍ਵਤ੍ਵਾਤ੍ਯਸਮ੍ਭਵਾਤ੍
ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਕੀ ਹੈ; ਅੰਤਹੀਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ 'ਮੇਰਾ' ਜਾਂ 'ਨਾ-ਮੇਰਾ' ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਕਦੇ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਅਭਾਵਸਵ੍ਯਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਭਾਵਸ੍ਯਾਸਮ੍ਭਵਾਦ੍ ਅਪਿ । ਪਦਂ ਬਧ੍ਨਨ੍ਤਿ ਨਾਨਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ਯਾ ਦੁਰੁਕ੍ਤਯਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ-ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਅੰਤਹੀਨ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਹੀ ਹਨ।
ਅਸ੍ਵਤ੍ਵਾਭਾਵਯੋਰ੍ ਨਿਤ੍ਯੇ ऽਨਨ੍ਤੇ ऽਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਅਸਮ੍ਭਵਾਤ੍ । ਸ੍ਵਤ੍ਵਭਾਵੇषੁ ਸਿਦ੍ਧੇषੁ ਸ੍ਵਭਾਵੋਕ੍ਤਿਰ੍ ਨ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਅੰਤਹੀਨ ਵਿੱਚ 'ਮਾਲਕੀ' ਜਾਂ 'ਨਾ-ਮਾਲਕੀ' ਕਦੇ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਜਿੱਥੇ ਅਸਲ ਮਾਲਕੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗੱਲ ਟਿਕਦੀ ਨਹੀਂ।
ਨਾਹਨ੍ਤ੍ਵਂ ਲਭ੍ਯਤੇ ਸਾਧੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਲਂ ਕਿਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਅਸਦ੍ ਏਵ ਕੁਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਬਾਲਯਕ੍ਸ਼ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਓ ਸਾਧੂ, 'ਮੈਂ' ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਅਕਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਇਹ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਠੀ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਲਪਿਤ ਭੂਤ ਵਾਂਗ।
ਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥੈਰ੍ ਲਭ੍ਯਤੇ ਯਚ੍ ਚ ਤਤ੍ ਪਰਮ੍ । ਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥੈḫ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਂ ਵਿਲੀਯਤੇ
'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਅਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੇਦੋ ਜਗਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਦृਸ਼ੋਰ੍ ਅਭੇਦḫ ਪਰ੍ਯਾਯਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਵਿਲਾਸਤੁਲ੍ਯਃ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਥਿਤੋ ਨ ਸਤ੍ਯੋ ਯਥਾਨਯੋਰ੍ ਵੈ ਕਟਕਤ੍ਵਹੇਮ੍ਨੋਃ
ਜਗਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ, ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ ਸੋਚ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਅਸਲ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਕੜਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਦਯਿਤਾਙ੍ਗਾਨਿ ਮਗ੍ਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗੇ ਨਿਰਮ੍ਬਰੇ । ਯੋ ਬੁਧ੍ਯਮਾਨਸ੍ ਸੁਸਮਸ੍ ਸ ਪਰਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਨੰਗੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਅੰਗ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਾਵਤ੍ ਪੁਰੁषਯਤ੍ਨੇਨ ਧੈਰ੍ਯੇਣਾਭ੍ਯਾਸਮ੍ ਆਹਰੇਤ੍ । ਯਾਵਤ੍ ਸੁषੁਪ੍ਤਤੋਦੇਤਿ ਪਦਾਰ੍ਥੋਦਯਨਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਬਰ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਰਹੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਭੂਤਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਮ੍ ਆਧਯੋ ऽਙ੍ਗਗਤਾ ਅਪਿ । ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਪਯਾਂਸੀਵ ਸਰੋਰੁਹਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ—even ਜੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ—ਕਦੇ ਛੂਹਦੇ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਙ੍ਗਨਾਨਭਾਂਸ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਲਗ੍ਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ ਅਸਂਵਿਦਨ੍ । ਅਲਗ੍ਨਾਨੀਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਯḫ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਅਣਛੁਏ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਹੀ ਨਾ ਹੋਣ।
ਵਿषਂ ਯਥਾ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਏਵ ਘੁਗ੍ਘੁਨ੍ਥੀਭਵਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਨ ਚ ਘੁਗ੍ਘੁਨ੍ਥਤਾ ਨਾਮ ਵਿषਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਕਾਚਨ
ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਘੁੱਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਘੁੱਗਾ ਹੋਣ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਹਿਰ ਹੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ਅਜਹਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਜੀਵਤਾਮ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਤਿ । ਤਥਾਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰੈਕਪ੍ਰਵਿਲਾਯਿਨੀਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੀ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵੀਭਵਤਿ ਘੁਗ੍ਘੁਨ੍ਥੋ ਮृਤ੍ਯਾਤ੍ਮੈਵ ਯਥਾ ਤਥਾ । ਅਤ੍ਯਜਨ੍ਤੀ ਨਿਜਂ ਰੂਪਂ ਚਿਜ੍ ਜਡਂ ਰੂਪਮ੍ ऋਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕੀੜਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖਤਾ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।