ਈਦृਸ਼ੋ ਯੋ ਜਗਦ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਜਾਯਤੇ ऽਹਨ੍ਤ੍ਵਬੀਜਤਃ । ਬੀਜੇ ਜ੍ਞਾਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਗ੍ਧੇ ਨੈਵ ਕਿਞ੍ਚਨ ਜਾਯਤੇ
ਇਹ ਜਗਤ ਦਾ ਰੁੱਖ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਗਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੀਜ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਗਦਾ।
ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਂ ਚ ਤਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਲਾਹਨ੍ਤ੍ਵਂ ਕਦਾਚਨ । ਏਤਾਵਦ੍ ਏਵ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਨੇਨੈਵ ਪ੍ਰਦਹ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਮੈਂ' ਕਦੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹੀ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਭਾਵਾਚ੍ ਚਾਹਨ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਬੀਜਕਮ੍ । ਨਾਹਨ੍ਤ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ ਨਾਹਨ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ — ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਾਦਾਵ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਕਿਲਾਸ੍ਯਾਭਾਵਯੋਗਤਃ । ਕੁਤੋ ऽਹਨ੍ਤ੍ਵਂ ਕੁਤਸ੍ ਤ੍ਵਨ੍ਤ੍ਵਂ ਕੁਤੋ ਦ੍ਵੈਤੈਕ੍ਯਵਿਭ੍ਰਮਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? 'ਤੂੰ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਦਵੈਤ ਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਭੁਲ ਕਿੱਥੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ?
ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਗੁਰੋਰ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਤਨ੍ਤੇ ਯੇ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਤ੍ਯਾਗਮ੍ ਆਮੂਲਂ ਪਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਜਯਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਜੜ ਤੋਂ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਰਨ੍ਧਨਾਜ੍ ਜਯਮ੍ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਸੂਪਕृਚ੍ ਛ੍ਰੁਤੇ । ਵਿਵੇਕੀ ਸ੍ਵਵਿਵੇਕੇ ਚ ਯਤਨਾਦ੍ ਏਵ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਰਿਆਜ਼ਤ ਕਰਕੇ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕਲਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕਾਰਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮ ਜਗਦ੍ ਵਿਦ੍ਧੀਹ ਨੇਤਰਤ੍ । ਨਾਸ਼ਾਸੁ ਨ ਬਹਿਰ੍ ਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਏਤਤ੍ ਕ੍ਵਚਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਅਚੰਭੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੈ; ਇਹ ਨਾਸ ਹੋਣ ਤੇ, ਬਾਹਰ, ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਨ੍ਮੇषਮਾਤ੍ਰੇਣ ਜਗਚ੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ । ਤਦਨੁਨ੍ਮੇषਵਿਲਯਿ ਚਿਤ੍ਰਕृਚ੍ਚਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਰਵਤ੍
ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ ਸੰਸਾਰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਕਲਪਨਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਚਿੱਤ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਣ੍ਡਪੋ ऽਸ੍ਤਿ ਮਹਾਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਃ । ਬਹੁਯੋਜਨਲਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਕਾਨ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਚਿਤ੍ਰਿਤਃ
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੰਡਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਤੀ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ ਨੇ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਣਿਸ੍ਤਮ੍ਭਸਹਸ੍ਰੇਣ ਵृਤੋ ऽਙ੍ਗ ਪ੍ਰੋਤਮੇਰੁਣਾ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯੁਧਸਹਸ੍ਰਾਢ੍ਯਕਲ੍ਪਸਨ੍ਧ੍ਯਾਭ੍ਰਸੁਨ੍ਦਰਃ
ਉਹ ਮੰਡਪ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਤਨ-ਜੜੇ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ; ਇਹ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਪੁਰੁषਾਦੀਨਾਂ ਵਾਸ੍ਤਵ੍ਯਾਨਾਮ੍ ਇਤਸ੍ ਤਤਃ । ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਯਤ੍ਰ ਨਾਨਾਰਚਨਯਾਨ੍ਤਰੇ
ਉਸ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚੇ, ਮਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਿਲੌਣ ਸਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤਬੀਜਪਰਾਪੂਰ੍ਣਤਮੋऽਰਿषੁ ਸਘੁਙ੍ਘੁਮਾਃ । ਤਮḫਪ੍ਰਕਾਸ਼ਚਿਤ੍ਰਾਢ੍ਯਾ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਸਮੁਦ੍ਗਕਾਃ
ਉਥੇ ਖਿਲੌਣ ਹਨ ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੁਝ ਖਿਲੌਣ ਹਨ ਜੋ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਹਨ ਜੋ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੁਝ ਚਾਨਣ ਤੇ ਛਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਆਮੋਦਸੁਭਗਾ ਲੋਲਜਲਦਾਵਲਿਪਲ੍ਲਵਾਃ । ਲੀਲਾਪਦ੍ਮਾẖ ਕਰੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਿਲੋਲਾẖ ਕਲ੍ਪਪਾਦਪਾਃ
ਉਥੇ ਸੁਗੰਧਤ, ਸੁਹਣੀਆਂ, ਹਿਲਦੀਆਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਕੰਬਦੇ ਕਲਪਵ੍ਰੱਖ ਹਨ।
ਬਾਲਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਾਸਚਲਿਤਾẖ ਕਨ੍ਦੁਕਾਨਿ ਕੁਲਾਚਲਾਃ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮ੍ਬੁਦਾẖ ਕਰ੍ਣਪੂਰਾਸ਼੍ ਚਾਮਰਾਸ਼੍ ਸ਼ਰਦਮ੍ਬੁਦਾਃ
ਉਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਗੇਂਦੇ ਹਨ, ਪਹਾੜ ਖਿਲੌਣ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਚਾਮਰ ਹਨ, ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵੀ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਕਾਲਜਲਦਾਸ੍ ਤਾਲਵृਨ੍ਤਪਦਂ ਗਤਾਃ । ਭੂਤਲਂ ਦ੍ਯੂਤਫਲਕਂ ਵਿਤਾਨਂ ਤਾਰਕਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਤਾਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪੱਖੇ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਤਖ਼ਤ ਹੈ, ਤੇ ਛਤਰੀ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ।
ਭੂਤਸਾਰਪਰਾਵਰ੍ਤੇ ਦ੍ਯੂਤੇ ऽਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਿਭਾਨਵਃ । ਵ੍ਯੋਮਾਜਿਰੇ ਜਗਦ੍ਗ੍ਰਾਮਪਣੇ ਗृਹਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਇਸ ਵੱਡੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਪਾਸੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਘਰ ਖੇਡ ਦੇ ਘੱਟੇ ਹਨ।
ਤਥੈਵਾਯਂ ਜਗਦ੍ਰੂਪਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਸਨ੍ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ । ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕਾਰਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਰਕृਚ੍ਚਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਰਵਤ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ—ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਜੂਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਤਥਾ ਸਤ੍ਯਂ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਵਿਲੀਯਤੇ ਨ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਚਾਸ੍ਤਿ ਚ
ਝੂਠਾ ਹੀ ਸੱਚਾ ਬਣ ਕੇ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚਾ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ—ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਵੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ।
ਅਸਮੁਤ੍ਥਿਤ ਏਵਾਯਂ ਕੁਤੋ ऽਪੀਵ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ । ਹੇਮ੍ਨੀਵ ਕਟਕਾਦਿਤ੍ਵਂ ਸਂਸਾਰੋਦਾਰਕੋਟਰਃ
ਇਹ ਜਗਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੋਖਲੀ ਘੜੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕਾਰ ਏਵਾਯਮ੍ ਅਚਿਤ੍ਕਚਨਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਃ । ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਏਵ ਸ੍ਵਾਯਤ੍ਤੋ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ
ਇਹ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੂਰਖਤਾ ਦੇ ਪਰਦੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ—ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ।
ਯਦਾਨ੍ਨਪਾਨਦਾਨਾਦਾਵ੍ ਅਨਾਦਰਮ੍ ਉਪੇਯਿਵਾਨ੍ । ਤਸ੍ਯੇਦਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਜਨ੍ਮ ਨ ਸ ਕਰ੍ਮਸੁ ਮਜ੍ਜਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਵਿਚ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੀ ਇਹ ਆਖਰੀ ਜਨਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਫਿਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਵੇਕਪਦਵੀਮ੍ ਅਸਿ ਪਾਵਨਾਤ੍ਮਨ੍ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਿਤਜਗਤ੍ਤ੍ਰਿਤਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਮ੍ । ਨਾਧḫ ਪਤਿष੍ਯਸਿ ਪੁਨਰ੍ ਮਨਸਾਮੁਨੇਤਿ ਜਾਨਾਮਿ ਮੈਤਦ੍ ਅਮਲਂ ਪਦਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ ਤ੍ਵਮ੍
ਤੂੰ ਵਿਰਲੇ ਬੁਝਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਦੂਜੀ ਰਾਹ ਜੋ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮਨ ਦੀ ਬਣੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੇਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਨਿਰਮਲ ਅਵਸਥਾ ਛੱਡ ਦੇ।
ਅਬੁਧ੍ਯਮਾਨਸ਼੍ ਚੇਤ੍ਯਾਦਿ ਚਿਦ੍ਰੂਪਮ੍ ਅਪਿ ਚਾਨਘ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਦ੍ਘਨ ਏਵਾਸ੍ਸ੍ਵ ਨਿਰ੍ਮਲਾਮ੍ਬ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ ਅਂਸ਼ੁਵਤ੍
ਜਾਣਣ ਜਾਂ ਨਾ ਜਾਣਣ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਚਿੱਤ ਦੀਆਂ ਹੀ ਰੂਪਾਂ ਹਨ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ! ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਦੇ ਇਕਠੇ ਪਿੰਡ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹਿ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਿਰਣ ਹੋਵੇ।
ਅਚੇਤਨਂ ਚੇਤਨਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਚੇਤਨਾਦ੍ ਏਵ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਵੈਸਾਦृਸ਼੍ਯੇ ऽਪਿ ਸਦृਸ਼ਂ ਪਯੋਰਾਸ਼ਾਵ੍ ਇਵਾਨਲਃ
ਜੋ ਅਚੇਤਨ ਹੈ, ਉਹ ਚੇਤਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇ ਚੇਤਨ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਹੋਵੇ।
ਸਾ ਚੇਤਨਾਚੇਤਨਯੋਰ੍ ਹੇਤੁਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨੈਵ ਚਿਤ੍ । ਵਿਨਾਸ਼ੋਤ੍ਪਾਦਯੋਰ੍ ਵਹ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਯੋḫ ਪਵਨੋ ਯਥਾ
ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਚੇਤਨ ਤੇ ਅਚੇਤਨ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਦੇ ਉਠਣ ਤੇ ਮਿਟਣ ਦੀ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਨਾਹਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਚਿਦ੍ਰੂਪਮ੍ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਤਤੋ ਯਥਾ ਯਾਦृਸ਼ੇਨ ਭੂਯਤੇ ਤਾਦृਸ਼ੋ ਭਵ
ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਹ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਆਵੇ ਕਿ 'ਮੈਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ', ਤੇ ਫਿਰ ਜੋ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾ।
ਚਿਦ੍ਰੂਪਸ੍ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਬਹਿਰ੍ ਅਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਮ੍ਬੁਭਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਬਹਿਸ਼੍ ਚੈਵ ਯਥਾਤਪਃ
ਤੂੰ ਚਿੱਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਵਿਆਪਕ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਧੁੱਪ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਨਾਯਮ੍ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਚਿਦ੍ਰੂਪਂ ਚਿਤੌ ਚੇਲ੍ ਲਗ੍ਨਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਤੇ । ਨ ਚਾਨ੍ਯਸ਼੍ ਚੇਤਿ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਃ ਕੇਨਾਸਿ ਮੀਯਸੇ
ਪਿਆਰੇ, ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਦੂਜਾਪਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ—ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਮਾਪ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਸੁਰਾਸੁਰਪਾਤਾਲਭੂਵਿष੍ਟਪਮ੍ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍ । ਨਾਨਾਜਵਞ੍ਜਵੀਭਾਵਕ੍ਰਿਯਾਕਾਲਮ੍ ਇਵਾਕੁਲਮ੍
ਇਹ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਪਾਤਾਲ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜ ਭਰੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝੂਠੇ ਕਰਤਬਾਂ ਤੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯਥਾ ਰਙ੍ਗਮਯਂ ਕੁਡ੍ਯੇ ਜਗਨ੍ ਮੌਨਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤਥਾ ਚਿਚ੍ਚਿਤ੍ਰਕਚਿਤਂ ਖਕੁਡ੍ਯੇ ਚਾਤ੍ਮਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਕੰਧ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚਿੱਤ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਆਕਾਸ਼-ਵਾਂਗ ਕੰਧ 'ਤੇ ਆਤਮਾ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।