ਸ੍ਵਭਾਵਮ੍ ਅਵਜਿਤ੍ਯਾਦਾਵ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਚੇਤਸਾਮ੍ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਵਿਵੇਕੇ ਯਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸਿਧ੍ਯਤਿ
ਜੋ ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਚਲਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵਮਾਤ੍ਰਂ ਯੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਨ ਜਿਤਂ ਦਗ੍ਧਬੁਦ੍ਧਿਨਾ । ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਤਮਪਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ੍ ਸਿਕਤਾਤੈਲਦੁਰ੍ਲਭਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਕੁਦਰਤ ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਸ ਲਈ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾਉਣਾ ਰੇਤ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਲ ਕੱਢਣ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ऽਲ੍ਪੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਉਪਦੇਸ਼ੋ ਹਿ ਨਿਰ੍ਮਲਾਦਰ੍ਸ਼ਤੈਲਵਤ੍ । ਲਗਤ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਤਾਨਚਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਨਾਦਰ੍ਸ਼ ਇਵ ਮੌਕ੍ਤਿਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ਼ ਆਇਨੇ 'ਤੇ ਤੇਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਆਇਨੇ 'ਤੇ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ।
ਅਤ੍ਰੈਵੋਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮ੍ ਇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਮਮ ਪੂਰ੍ਵਂ ਭੁਸੁਣ੍ਡੇਨ ਕਥਿਤਂ ਮੇਰੁਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਇਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਭੁਸੁੰਡ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਾਈ ਸੀ।
ਪੁਰਾ ਭੁਸੁਣ੍ਡẖ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪृष੍ਟ ਆਸੀਤ੍ ਕਥਾਨ੍ਤਰੇ । ਮਯਾ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਮੇਰੋਸ਼੍ ਸ਼ਿਖਰਕੋਟਰੇ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਭੁਸੁੰਡ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।
ਮੁਗ੍ਧਬੁਦ੍ਧਿਮ੍ ਅਨਾਤ੍ਮਜ੍ਞਂ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਚਿਰਜੀਵਿਤਮ੍ । ਸ੍ਮਰਸੀਤਿ ਮਯਾ ਪृष੍ਟੇਨੋਕ੍ਤਂ ਤੇਨੇਦਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਮੇ
ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਕੀ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?' ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਪਿਆਰੇ, ਇੰਝ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਆਸੀਦ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰḫ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਅਨਾਤ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ ਸੁਖੋਚਿਤਃ । ਲੋਕਾਲੋਕੋਤ੍ਤਰੇ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਸ਼ੁष੍ਕ ਆਰ੍ਯੋ ऽਵਿਚਾਰਵਾਨ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਧਰ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਤੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਲਾ, ਪਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਾਲੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਤਪਸਾ ਬਹੁਰੂਪੇਣ ਯਮੇਨ ਨਿਯਮੇਨ ਚ । ਅਕ੍ਸ਼ੀਣਾਯੁਰ੍ ਵ੍ਯਤਿष੍ਠਤ੍ ਸ ਪੁਰਾ ਕਲ੍ਪਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਤਪस्या, ਸਯਮ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਚਾਰ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਵਿਵੇਕਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਤੂਦਭੂਤ੍ । ਵਿਡੂਰਸ੍ਯੇਵ ਵੈਡੂਰ੍ਯਮ੍ ਔਚਿਤ੍ਯਾਜ੍ ਜਲਦੋਦਯਾਤ੍
ਚੌਥੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਜਾਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਤੇ ਪਥਰ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਰ੍ਮृਤਿḫ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਜਰਾ ਚੇਤਿ ਵਿਚਾਰਯਨ੍ । ਲਜ੍ਜੇ ऽਹਂ ਤਤ੍ ਕਿਮ੍ ਏਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਮृਸ਼੍ਯ ਸਃ
ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੌਤ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਲੱਜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇੱਕ ਹੀ ਚੀਜ਼ ਕਿਉਂ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ?'
ਸਮਾਜਗਾਮ ਸਮ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਅष੍ਟਾਪਦਮਯੀਂ ਪੁਰੀਮ੍ । ਸ੍ਵਾਮ੍ ਉਪੋਜ੍ਝ੍ਯ ਵਿਰਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਸਂਸਾਰਾਰਸਤਾਂ ਗਤਃ
ਉਹ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਅਠ ਖੰਡਾਂ ਵਾਲੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਆਇਆ।
ਸ ਮਤ੍ਸਮੀਪਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਕृਤੋਦਾਰਨਮਸ੍ਕृਤਿਃ । ਮਤ੍ਪੂਜਿਤੋ ऽਵਸਰਤ ਉਵਾਚੇਦਮ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਮ੍
ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਮृਦੂਨਿ ਪਰਿਤਾਪੇਨ ਦृषਦ੍ਦृਢਮਲਾਨਿ ਚ । ਛੇਦੇ ਭੇਦੇ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਙ੍ਗਾਨੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਕੱਟਣ ਤੇ ਵੰਡਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਨਰਮ, ਪਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਤੇ ਮੈਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ੍ਯਾਕੁਲਾਨਿ ਮਲਿਨਾਨਿ ਵਿਪਤ੍ਪ੍ਰਦਾਨਿ ਦੁẖਖੋਰ੍ਮਿਮਨ੍ਤਿ ਗੁਣਕਾਨਨਪਾਵਕਤ੍ਵਾਤ੍ । ਹਾਰ੍ਦਾਨ੍ਧਕਾਰਗਹਨਾਨਿ ਤਮੋਮਯਾਨਿ ਜਿਤ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਸੁਖਮ੍ ਏਮਿ ਹਿ ਕਿਂ ਮਮਾਰ੍ਥੈਃ
ਇਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਲਝੀਆਂ, ਮੈਲੀ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਨ; ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਣੀ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਦ੍ ਉਦਾਰਮ੍ ਅਨਾਯਾਸਂ ਕ੍ਸ਼ਯਾਤਿਸ਼ਯਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਪਦਂ ਪਾਵਨਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਂ ਤਦ੍ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਆਸਾਨ ਹਾਲ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਨਾ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਵਧਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਸੁੱਚਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਵਨ੍ਤਮ੍ ਅਹਂ ਕਾਲਂ ਸੁਪ੍ਤ ਆਸਂ ਜਡਾਤ੍ਮਕਃ । ਇਦਾਨੀਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮਿ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ਮੁਨੇ
ਇਤਨਾ ਸਮਾਂ ਮੈਂ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਮੂਰਖਤਾ ਵਿਚ ਪਿਆ ਰਹਿਆ; ਹੁਣ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਜਾਗ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਮਨੋਮਹਾਮਯੋਤ੍ਤਬ੍ਧਂ ਲੁਬ੍ਧਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਮਾਮ੍ ਉਦ੍ਧਰ ਦੁਰਨ੍ਤੇਹਂ ਮੋਹਾਦ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤਾਤ੍
ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਔਖੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉੱਠਾ ਲਓ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਰਮ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਲਾਲਚਾਂ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੈ, ਤੇ 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ' ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਸ਼ਾਤਨੋਤ੍ਕਾ ਦੁਰਾਧਯਃ । ਗੁਣਵਤ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਰਪਤ੍ਤ੍ਰੇ ਹਿ ਤੁਹਿਨਾਨੀਵ ਪਙ੍ਕਜੇ
ਚੰਗੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਮੰਦ ਲੋਕ ਜਲਦੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਉੱਤੇ ਜਮਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਲਾ ਵੀ ਲੰਬਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ।
ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਚ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਕੇਵਲਂ ਜੀਰ੍ਣਜਨ੍ਤਵਃ । ਨ ਧਰ੍ਮਾਯ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਮषਕਾ ਇਵ ਪਙ੍ਕਜੇ
ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਨਾ ਧਰਮ ਲਈ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਮੱਛਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਾਵੈਸ੍ ਤੈਰ੍ ਏਵ ਤੈਰ੍ ਏਵ ਤੁਚ੍ਛਲਾਭਵਿਡਮ੍ਬਨੈਃ । ਚਿਰੇਣ ਪਰਿਖਿਨ੍ਨਾਸ੍ ਸ੍ਮੋ ਵਿਪ੍ਰਲਬ੍ਧਾḫ ਪੁਨḫ ਪੁਨਃ
ਉਹੀ ਉਹੀ ਝੂਠੇ ਲਾਭ ਤੇ ਧੋਖਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਠੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।
ਨਾਣੁਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਵਗਚ੍ਛਾਮਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਨਸਃ । ਪ੍ਰਭ੍ਰਮਨ੍ ਭੋਗਭਙ੍ਗੇषੁ ਮਰੁਭੂਮਿष੍ਵ੍ ਇਵਾਧ੍ਵਗਃ
ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ।
ਆਪਾਤਮਧੁਰਾਰਮ੍ਭਾ ਭਙ੍ਗੁਰਾ ਭਵਹੇਤਵਃ । ਅਚਿਰੇਣ ਵਿਕਾਰਿਣ੍ਯੋ ਭੀषਣਾ ਭੋਗਭੂਮਯਃ
ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਦਲ ਕੇ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਨਾਵਮਾਨਪਰਯਾ ਦੁਰਹਙ੍ਕਾਰਕਾਨ੍ਤਯਾ । ਨ ਰਮੇ ਵਾਮਯਾ ਤਾਤ ਹਤਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ਼੍ਰਿਯਾ
ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਚੰਚਲ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਘਮੰਡ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਅਹੰਕਾਰ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਾਸ਼੍ ਚੈਤ੍ਰਰਥੋਦ੍ਯਾਨਭੁਵẖ ਕੁਸੁਮਕੋਮਲਾਃ । ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਲਤਾਦਤ੍ਤਸਮਸ੍ਤਵਿਭਵਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਮੈਂ ਚੈਤਰਰਥ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਨਰਮੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਪਵ੍ਰੱਖ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਤੇ ਚਮਕ ਵੀ ਵੇਖੀ ਹੈ।
ਵਿਹृਤਂ ਮੇਰੁਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪੁਰੇषੁ ਚ । ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਲਾਸੁ ਵਾਤਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਥਲੀषੁ ਚ
ਮੈਂ ਮੇਰੂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਵਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਚਲਦੇ ਪਟਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਘੁੰਮਿਆ ਹਾਂ।
ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸੁਰਸੇਨਾਸੁ ਕਾਨ੍ਤਾਭੁਜਲਤਾਸੁ ਚ । ਹਾਰਿਹਾਰਵਿਲਾਸਾਸੁ ਲੋਕਪਾਲਪੁਰੀषੁ ਚ
ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਉਚਿਤਂ ਸਾਧੁ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਧਿਵਿषੋष੍ਮਣਾ । ਦਗ੍ਧਂ ਭਸ੍ਮਾਯਤੇ ਤਾਤ ਵਿਜ੍ਞਾਤਮ੍ ਅਧੁਨਾ ਮਯਾ
ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਸਚਮੁਚ ਠੀਕ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਵਿਚ ਸੜ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਮਝ ਲੈ ਹੈ।
ਰੂਪਾਲੋਕਨਲੋਲੇਨ ਵਨਿਤਾਨਨਗृਧ੍ਨੁਨਾ । ਸਾਵਭਾਸੇਨ ਦੋषਾਯ ਦੁẖਖਂ ਨੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਸੌੰਦਰ ਦੀ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਪਰ ਭਰਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਇਦਂ ਗੁਣਾਵਹਂ ਨੇਦਮ੍ ਇਤਿ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਕਲ੍ਪਨਮ੍ । ਰੂਪਮਾਤ੍ਰਾਨੁਸਾਰਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਵਸ੍ਤੁਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਧਾਵਤਿ
ਇਹ ਸੋਚ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿ 'ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ', ਮਨ ਸਿਰਫ ਰੂਪ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ, ਅਸਲੀਅਤ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਦ੍ ਆਯਾਤਿ ਵਿਰਤਿਂ ਨ ਸ਼ਠਂ ਯਾਵਦ੍ ਆਪਦਮ੍ । ਨਾਨੀਤਵਤ੍ ਪਰਾਂ ਚੇਤḫ ਪਰਾਨਰ੍ਥੇਹਿਤੋਨ੍ਮੁਖਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਮਨ, ਜੋ ਚਲਾਕ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਵੈਰਾਗਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਪਰਾਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ।