ਜਲੇ ਜਲਮ੍ ਇਵ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਏਵੈਕਤਾਂ ਗਤਃ । ਗਲਿਤਦ੍ਵੈਤਨਿਰ੍ਭਾਸੋ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸੁषੁਪ੍ਤਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀਅਤ ਦੀ ਛਾਂ ਵੀ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ; ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਚਰਾਚਰਮ੍ ਇਦਂ ਵਿष੍ਵਕ੍ ਚੇਤਮਾਨੋ ਨ ਚੇਤਤਿ । ਭੇਦਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤਾਹਨ੍ਤ੍ਵḫ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਹ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਨਹੀਂ। ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ; ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਭਗ੍ਨਸ੍ਥਾਲੀਘਟਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਇਵ ਖੇ ਮਿਲਿਤḫ ਪਰੇ । ਸਮਾਮ੍ ਏਕਾਮ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਮ੍ ਉਪਗਤੋ ਦਸ਼ਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਟੁੱਟੇ ਘੜੇ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ऽਪਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ਬਾਲਵਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਚੇष੍ਟਤੇ । ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਤਾਮੁਕ੍ਤੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤḫ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਤੇ
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਲੀਨ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਛੱਡਣ ਤੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਮਗ੍ਰਗਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਾ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਭਵਾਮਯਾਃ । ਨਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਇਵ ਚੇਤਨ੍ਤੇ ਸਮਸ੍ਤਾ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਾਵ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਆ ਵੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਹਲਚਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਾਹਨ੍ਤ੍ਵਨੀਹਾਰḫ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਿਤਤਾਕृਤਿਃ । ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਇਵ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਤ੍ਮ ਸ਼ਰਤ੍ਖਮ੍ ਇਵ ਰਾਜਤੇ
ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਧੁੰਦ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਚਿੱਤ ਤੇ ਵਿਅਪਕ ਅਕਾਲੀ ਸ਼ਕਲ ਸਾਫ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ।
ਕ੍ਸ਼ੀਵਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਯਾਮ੍ ਇਵ ਸੋਮ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਆਗਤਃ । ਭੂਤਲੇ ਗਾਢਨਿਦ੍ਰਸ੍ ਸਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨੀਤ ਇਵੋਦਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਠੰਡੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਹਵਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਆਨਨ੍ਦੈਕਨਿਮਗ੍ਨਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਨਾਨਨ੍ਦਪਦਂ ਗਤਃ । ਕੇਵਲਂ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰੂਪਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਇਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਿਰਫ਼ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਸੁਰਤ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਦਰ ਇਵਾਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਦਗ੍ਧਦਾਹ੍ਯ ਇਵਾਨਲਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਭ੍ਰਮਂ ਚਕ੍ਰਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ਼ਮਂ ਗਤਃ
ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਹੀਂ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਈਂਧਨ ਸੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਰੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਠਹਿਰਾਵ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵष੍ਟ੍ਰੇਵ ਯਨ੍ਤ੍ਰੋਲ੍ਲਿਖਿਤਸ੍ ਸੋ ऽਪੂਰ੍ਵਾਕਾਰਤਾਂ ਗਤਃ । ऋਤ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਦ੍ਰੁਮ ਇਵ ਸ ਏਵਾਨ੍ਯਤਯੋਦਿਤਃ
ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕਲਾ-ਕਾਰ ਨੇ ਨਵਾਂ ਯੰਤਰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਉਹੀ ਹੈ ਪਰ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਕਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਦੀਪ੍ਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਲੋਕਸੁਨ੍ਦਰਃ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬਾਦ੍ ਇਵੋਤ੍ਕੀਰ੍ਣਸ੍ ਸੋਮ੍ਯ ਆਹ੍ਲਾਦਕਾਰਕਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਚੰਦ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ, ਉਹ ਨਰਮ ਹੈ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯੋ ਬਹਿਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਕੁਮ੍ਭ ਇਵਾਮ੍ਬਰੇ । ਅਨ੍ਤḫਪੂਰ੍ਣੋ ਬਹਿḫਪੂਰ੍ਣḫ ਪੂਰ੍ਣਕੁਮ੍ਭ ਇਵਾਰ੍ਣਵੇ
ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਖਾਲੀ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਖਾਲੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਘੜਾ ਵਾਂਗ। ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਭਰਿਆ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਭਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਹੋਏ ਘੜੇ ਵਾਂਗ।
ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਦਿਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਮਰਣਾਦ੍ ਇਵ । ਮਹਾਵ੍ਯਾਧੇਰ੍ ਇਵੋਤ੍ਤੀਰ੍ਣਸ੍ ਤੀਰ੍ਣਾਪੂਰ੍ਣਭਵਾਰ੍ਣਵਃ
ਜੋ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣ ਵਾਂਗ, ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਣ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਾਧ੍ਵਸ਼੍ਰਮਖਿਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਸੁਖਸੁਪ੍ਤ ਇਵਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧ ਇਤਿ ਨਿਦ੍ਰਾਲੁਰ੍ ਇਵ ਦृਸ਼੍ਯੇ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਧੀਃ
ਉਸ ਦੀ ਮਨ, ਲੰਮੇ ਰਾਹ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਸੁਖੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਥਕਾਵਾ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਾਗਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਉਹ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੁਧੀ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ੀਤਸ੍ ਤੁषਾਰਾਦ੍ ਇਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਪੂਰ੍ਣ ਆਲੋਕੇਨਾਮਲਾਮ੍ਬ੍ਵ੍ ਇਵ
ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਉਹ ਠੰਢਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਮ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ; ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ ਪਾਣੀ।
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛẖ ਕਚਨ੍ ਮਣਿਰ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯੋ ਨਭਸੇਵ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਃ
ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨਿਰਮਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ; ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ।
ਨਿਰ੍ਮਨਸ੍ਕਤਯਾ ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸਾਲਭਞ੍ਜਿਕਾਮ੍ । ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਕृਤਿਰ੍ ਇਵ ਸ੍ਵੈਰਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਿਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵ੍ਰਜਃ
ਮਨ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸਲਭੰਜਿਕਾ ਦੀ ਮੂਰਤ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਤੇ ਕਰਮਾਂਗ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਯਾਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਤ੍ਮਸਤ੍ਤਾਸ੍ਨੇਹਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ । ਜੀਵਦੀਪੋ ਵਿਨਿਰ੍ਵਾਣ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ ਲੀਯਤੇ
'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਦੀ ਲਗਨ ਤੇ ਆਪ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਵਨਾ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਜੋਤ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਤृਪ੍ਤੋ ਨਿਰਾਨਨ੍ਦੋ ਨਿਰ੍ਦੁẖਖੋ ਨਿਰੁਪਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗੋ ਨਿਰਭਿਪ੍ਰਾਯੋ ਜ੍ਞੋ ऽਨੀਹੋ ਨਾਵਬਧ੍ਯਤੇ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਸੁਖ-ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ, ਬਿਨਾ ਲਗਾਵ ਦੇ, ਬਿਨਾ ਇਰਾਦੇ ਦੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਅਡੋਲ—ਉਹ ਕਦੇ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਯ ਦੇਹੋ ਨ ਕਰ੍ਮਾਦਿ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਦ੍ਰष੍ਟृਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਨ ਜੀਵਿਤਂ ਨ ਮਰਣਂ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਸਦਸਨ੍ ਨ ਸਤ੍
ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਦੇਹ ਹੈ, ਨਾ ਕਰਮ ਆਦਿ, ਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦੇ, ਨਾ ਜੀਵਨ, ਨਾ ਮੌਤ, ਨਾ ਅਸਤਿਤਵ, ਨਾ ਨਾਸਤਿਤਵ, ਨਾ ਸਤ।
ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਵੈष ਸਮ੍ਪਨ੍ਨẖ ਕੋ ऽਪਿ ਵਾ ਵਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਵੇਦਨਮਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਵਾ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਏਵ ਵਾ
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ।
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਏਕਮ੍ ਏਵ ਪਦਾਰ੍ਥਵਤ੍ । ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੂਰੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਦੂਰੇ ਚ ਪ੍ਰਸृਤਾਨਨ੍ਤਤਨ੍ਤੁਵਤ੍
ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ—ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਵਸਤੂ ਵਾਂਗ; ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਲੰਬੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਡੋਰ ਵਾਂਗ।
ਸ ਬਹ੍ਵੀष੍ਵ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਵਸ੍ਥਾਸੁ ਨਿਤ੍ਯੈਕਾਤ੍ਮਾ ਸਮੋ ऽਮਲਃ । ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਗੁਣਭੇਦਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਮਹਾਕਾਲ ਇਵਾਕਲਃ
ਉਹ ਕਈ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ; ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ।
ਅਜਮ੍ ਅਮਰਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ਅਮਲਮ੍ ਅਜਲ੍ਪਂ ਸਰ੍ਵਗਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਏਕਮ੍ । ਬਹਿਰ੍ ਅਬਹਿਰ੍ ਅਪੀਸ਼ਂ ਜ੍ਞਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਾਣਮ੍ ਅਗ੍ਰ੍ਯਂ ਕਮ੍ ਅਪਿ ਤਮ੍ ਉਪਗਮ੍ਯਂ ਸਾਰਮ੍ ਆਭਾਸਮ੍ ਆਹੁਃ
ਜੋ ਜਨਮ ਰਹਿਤ, ਅਮਰ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਜਾਗਰੂਕ, ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੰਗਲਮਈ, ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ, ਚੁੱਪ, ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਸ਼ਾਂਤ, ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ; ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ ਦੋਵੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ—ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੂਪ, ਪ੍ਰਤੀਤ, ਤੇ ਅਪਹੁੰਚ ਸਰੂਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਅਹਨ੍ਤਾਦੇਹਤਾਦ੍ਯਰ੍ਥਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍ ਏਵ ਲਯਂ ਗਤਃ । ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇਨਾਸੌ ਜ੍ਞੋ ऽਪਿ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੈਕਤਾਂ ਗਤਃ
‘ਮੈਂ’ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਟੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਅਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਗਮ੍ਯਾ ਵਚਸਾਂ ਸਾ ਤੁ ਸਾ ਸੀਮਾ ਭਵਭੂਮਿषੁ । ਸਂਸਾਰਸਰਸḫ ਪਾਰਮ੍ ਅਪਾਰਸ੍ਯੇਹ ਸਾ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਹੱਦ ਬੋਲਿਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ; ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਰਹੱਦ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਰਲਾ ਕੰਢਾ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਪਰ ਪਾਰਲੇ ਪਾਸੇ।
ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਾ ਸ਼ਿਵ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਾ ਕੈਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯ੍ ਉਦਾਹृਤਾ । ਕੈਸ਼੍ਚਿਜ੍ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਕੈਸ਼੍ਚਿਚ੍ ਛੂਨ੍ਯਮ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ‘ਬ੍ਰਹਮ’ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਅਰ੍ਥ ਇਤ੍ਯ੍ ਊਹਿਤਾ ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕਾਲ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰਿਤਾ । ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਿਪੁਂਭਾਵਵਿਭਾਗ ਇਤਿ ਭਾਵਿਤਾ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਥ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਭਾਵਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੈਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ ਨਾਨਾਭੇਦੈਰ੍ ਆਤ੍ਮਵਿਕਲ੍ਪਿਤੈਃ । ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਵ੍ਯਪਦੇਸ਼੍ਯਾਪਿ ਕਿਲਾਨ੍ਯੈਵੋਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ
ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਫਰਕਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਵਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ بیان ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਣਵਰਣਯ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਵਜੋਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦੇਹਮੁਕ੍ਤੈਰ੍ ਏਵੈषਾ ਵਿਦੇਹੈਕਾਨ੍ਤਮੁਕ੍ਤਤਾ । ਬੁਧ੍ਯਤੇ ਤਾਦृਸ਼ੈਰ੍ ਏਵ ਸਮਨਸ੍ਕੈਸ੍ ਤੁ ਨੇਤਰੈਃ
ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਜੋ ਦੇਹ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇਹ ਦੇਹ-ਰਹਿਤ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।