ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਗਤਰਸੋ ਨਿਰ੍ਭੇਦੋ ऽਮ੍ਬਰਸੁਨ੍ਦਰਃ । ਅਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ऽਪਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਦੀਪ ਇਵ ਸ੍ਥਿਰਃ
ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਰਸ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਦੀਪ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਵਾਸਨਤ੍ਵਾਦ੍ ਵੈਰਸ੍ਯਾਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਏਵਂਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਯਚ੍ ਚ ਤਤ੍ਰਾਕਰ੍ਤੈਵ ਕਾष੍ਠਵਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਲੁਕਵੇਂ ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਉਹ ਵਿਅੰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਪਦਂ ਗਤਃ । ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਇਦਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ ਨ ਨਿਬਧ੍ਯਤੇ
ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਗਨ੍ਤਾਪਿ ਚ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ऽਪਿ ਚ ਨੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਵਕ੍ਤਾਪਿ ਚ ਨ ਵਕ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਭੋਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ; ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।
ਜਾਗ੍ਰਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਦृष੍ਟਸ੍ਯ ਪੁਂਸẖ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਭੋਕ੍ਤृਤੇ । ਯਾਦृਸ਼੍ਯੌ ਤਤ੍ਸ੍ਥਿਤੀ ਵਿਦ੍ਧਿ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਘਵ
ਰਾਘਵ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕਰਤਾਪਣ ਤੇ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸਮਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਮੌਨੀ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿਵਾਸਨਃ । ਦ੍ਰष੍ਟਾਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤ, ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਤਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਂ ਚਾਦ੍ਰਿਮ੍ ਅਣੁਂ ਤਨੁਮ੍ । ਸ਼੍ਵਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਖਮ੍ ਇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨ ਮੁਕਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਸਰਵੋਚ, ਪਹਾੜ, ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਜਣੂ, ਸਰੀਰ, ਕੁੱਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੂਰਜ—ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਭਾਸਂ ਪਰਮ੍ ਏਕਮ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ । ਕ੍ਵਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤੁ ਕ੍ਵ ਵੋਦੇਤੁ ਕੀਦृਗ੍ਵਪੁਰ੍ ਅਸਾਵ੍ ਇਹ
ਜੋ ਪੂਰਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਰਵੋਚ, ਇਕੋ, ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ—ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪ੍ਰਾਸਾਦਮ੍ ਆਰੂਢਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ਼ੋਚ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ੋਚਤੇ ਜਨਾਨ੍ । ਭੂਮਿष੍ਠਾਨ੍ ਇਵ ਸ਼ੈਲਸ੍ਥਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ऽਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਹਲ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਨੈਵ ਤਸ੍ਯ ਕृਤੇਨਾਰ੍ਥੋ ਨਾਕृਤੇਨੇਹ ਕਸ਼੍ਚਨ । ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਰ੍ਥਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਉਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਲਈ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਲੇ ਜਲਮ੍ ਇਵ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਏਵੈਕਤਾਂ ਗਤਃ । ਗਲਿਤਦ੍ਵੈਤਨਿਰ੍ਭਾਸੋ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸੁषੁਪ੍ਤਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀਅਤ ਦੀ ਛਾਂ ਵੀ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ; ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਚਰਾਚਰਮ੍ ਇਦਂ ਵਿष੍ਵਕ੍ ਚੇਤਮਾਨੋ ਨ ਚੇਤਤਿ । ਭੇਦਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤਾਹਨ੍ਤ੍ਵḫ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਹ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਨਹੀਂ। ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ; ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਭਗ੍ਨਸ੍ਥਾਲੀਘਟਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਇਵ ਖੇ ਮਿਲਿਤḫ ਪਰੇ । ਸਮਾਮ੍ ਏਕਾਮ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਮ੍ ਉਪਗਤੋ ਦਸ਼ਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਟੁੱਟੇ ਘੜੇ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ऽਪਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ਬਾਲਵਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਚੇष੍ਟਤੇ । ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਤਾਮੁਕ੍ਤੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤḫ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਤੇ
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਲੀਨ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਛੱਡਣ ਤੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਮਗ੍ਰਗਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਾ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਭਵਾਮਯਾਃ । ਨਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਇਵ ਚੇਤਨ੍ਤੇ ਸਮਸ੍ਤਾ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਾਵ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਆ ਵੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਹਲਚਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਾਹਨ੍ਤ੍ਵਨੀਹਾਰḫ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਿਤਤਾਕृਤਿਃ । ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਇਵ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਤ੍ਮ ਸ਼ਰਤ੍ਖਮ੍ ਇਵ ਰਾਜਤੇ
ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਧੁੰਦ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਚਿੱਤ ਤੇ ਵਿਅਪਕ ਅਕਾਲੀ ਸ਼ਕਲ ਸਾਫ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ।
ਕ੍ਸ਼ੀਵਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਯਾਮ੍ ਇਵ ਸੋਮ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਆਗਤਃ । ਭੂਤਲੇ ਗਾਢਨਿਦ੍ਰਸ੍ ਸਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨੀਤ ਇਵੋਦਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਠੰਡੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਹਵਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਆਨਨ੍ਦੈਕਨਿਮਗ੍ਨਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਨਾਨਨ੍ਦਪਦਂ ਗਤਃ । ਕੇਵਲਂ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰੂਪਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਇਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਿਰਫ਼ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਸੁਰਤ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਦਰ ਇਵਾਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਦਗ੍ਧਦਾਹ੍ਯ ਇਵਾਨਲਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਭ੍ਰਮਂ ਚਕ੍ਰਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ਼ਮਂ ਗਤਃ
ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਹੀਂ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਈਂਧਨ ਸੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਰੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਠਹਿਰਾਵ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵष੍ਟ੍ਰੇਵ ਯਨ੍ਤ੍ਰੋਲ੍ਲਿਖਿਤਸ੍ ਸੋ ऽਪੂਰ੍ਵਾਕਾਰਤਾਂ ਗਤਃ । ऋਤ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਦ੍ਰੁਮ ਇਵ ਸ ਏਵਾਨ੍ਯਤਯੋਦਿਤਃ
ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕਲਾ-ਕਾਰ ਨੇ ਨਵਾਂ ਯੰਤਰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਉਹੀ ਹੈ ਪਰ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਕਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਦੀਪ੍ਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਲੋਕਸੁਨ੍ਦਰਃ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬਾਦ੍ ਇਵੋਤ੍ਕੀਰ੍ਣਸ੍ ਸੋਮ੍ਯ ਆਹ੍ਲਾਦਕਾਰਕਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਚੰਦ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ, ਉਹ ਨਰਮ ਹੈ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯੋ ਬਹਿਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਕੁਮ੍ਭ ਇਵਾਮ੍ਬਰੇ । ਅਨ੍ਤḫਪੂਰ੍ਣੋ ਬਹਿḫਪੂਰ੍ਣḫ ਪੂਰ੍ਣਕੁਮ੍ਭ ਇਵਾਰ੍ਣਵੇ
ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਖਾਲੀ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਖਾਲੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਘੜਾ ਵਾਂਗ। ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਭਰਿਆ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਭਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਹੋਏ ਘੜੇ ਵਾਂਗ।
ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਦਿਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਮਰਣਾਦ੍ ਇਵ । ਮਹਾਵ੍ਯਾਧੇਰ੍ ਇਵੋਤ੍ਤੀਰ੍ਣਸ੍ ਤੀਰ੍ਣਾਪੂਰ੍ਣਭਵਾਰ੍ਣਵਃ
ਜੋ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣ ਵਾਂਗ, ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਣ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਾਧ੍ਵਸ਼੍ਰਮਖਿਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਸੁਖਸੁਪ੍ਤ ਇਵਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧ ਇਤਿ ਨਿਦ੍ਰਾਲੁਰ੍ ਇਵ ਦृਸ਼੍ਯੇ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਧੀਃ
ਉਸ ਦੀ ਮਨ, ਲੰਮੇ ਰਾਹ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਸੁਖੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਥਕਾਵਾ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਾਗਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਉਹ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੁਧੀ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ੀਤਸ੍ ਤੁषਾਰਾਦ੍ ਇਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਪੂਰ੍ਣ ਆਲੋਕੇਨਾਮਲਾਮ੍ਬ੍ਵ੍ ਇਵ
ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਉਹ ਠੰਢਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਮ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ; ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ ਪਾਣੀ।
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛẖ ਕਚਨ੍ ਮਣਿਰ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯੋ ਨਭਸੇਵ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਃ
ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨਿਰਮਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ; ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ।
ਨਿਰ੍ਮਨਸ੍ਕਤਯਾ ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸਾਲਭਞ੍ਜਿਕਾਮ੍ । ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਕृਤਿਰ੍ ਇਵ ਸ੍ਵੈਰਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਿਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵ੍ਰਜਃ
ਮਨ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸਲਭੰਜਿਕਾ ਦੀ ਮੂਰਤ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਤੇ ਕਰਮਾਂਗ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਯਾਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਤ੍ਮਸਤ੍ਤਾਸ੍ਨੇਹਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ । ਜੀਵਦੀਪੋ ਵਿਨਿਰ੍ਵਾਣ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ ਲੀਯਤੇ
'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਦੀ ਲਗਨ ਤੇ ਆਪ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਵਨਾ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਜੋਤ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਤृਪ੍ਤੋ ਨਿਰਾਨਨ੍ਦੋ ਨਿਰ੍ਦੁẖਖੋ ਨਿਰੁਪਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗੋ ਨਿਰਭਿਪ੍ਰਾਯੋ ਜ੍ਞੋ ऽਨੀਹੋ ਨਾਵਬਧ੍ਯਤੇ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਸੁਖ-ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ, ਬਿਨਾ ਲਗਾਵ ਦੇ, ਬਿਨਾ ਇਰਾਦੇ ਦੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਅਡੋਲ—ਉਹ ਕਦੇ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਯ ਦੇਹੋ ਨ ਕਰ੍ਮਾਦਿ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਦ੍ਰष੍ਟृਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਨ ਜੀਵਿਤਂ ਨ ਮਰਣਂ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਸਦਸਨ੍ ਨ ਸਤ੍
ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਦੇਹ ਹੈ, ਨਾ ਕਰਮ ਆਦਿ, ਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦੇ, ਨਾ ਜੀਵਨ, ਨਾ ਮੌਤ, ਨਾ ਅਸਤਿਤਵ, ਨਾ ਨਾਸਤਿਤਵ, ਨਾ ਸਤ।