ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਸਨ੍ ਨ ਚਾਹਨ੍ਤ੍ਵਂ ਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਨ ਬਹਿਰ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਚ । ਮਾਯੈषਾ ਭਾਤ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪਾ ਸ੍ਵਾਲੋਚਨਪਲਾਯਿਨੀ
ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਾ ਅੰਦਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਬਾਹਰ; ਇਹ ਹੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਝੂਠੀ ਲਗਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਅਸਨ੍ ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਬੁ ਭਾਸਤੇ ਤਤ੍ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਕਥਂ ਵਿਲਾਪ੍ਯਤੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਏਵਾਹਨ੍ਤਾਦਿਵਿਭ੍ਰਮਃ
ਜੋ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਮੈਂ' ਆਦਿ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਬ੍ਵ੍ ਇਤਿ ਤ੍ਰਯਮ੍ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ ਏਵਾਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ਇਦਂ ਤਤਮ੍
ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਖਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਿਰਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਵਾਨ੍ ਐਕ੍ਯਦ੍ਵੈਤਾਤੀਤਵਪੁਸ਼੍ ਸ਼ਿਵਮ੍ । ਸਮਮ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵḫ ਪਞ੍ਚਮੀਂ ਭੂਮਿਕਾਮ੍ ਇਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਪੱਕੀ ਨਿਸਚੈ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਇਕਤਾ ਤੇ ਦਵੈਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਪੰਜਵੀਂ ਭੂਮਿ 'ਤੇ, ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਤਯਾ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਬਹਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਿਪਰੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਪਰਿਸ਼ਾਨ੍ਤਤਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਦ੍ਰਾਲੁਰ੍ ਇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਅੰਦਰੋਂ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਹਰਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੱਤੇ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਸਂਵ੍ਯਵਹਾਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਨ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਨੋ ਬਹਿਃ । ਰਮਤੇ ऽਥ ਭ੍ਰਮਤਿ ਵਾ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪੋ ਗਲਨ੍ਮਨਾਃ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਅੰਦਰ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਭਟਕਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਗਲ ਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁषੁਪ੍ਤਵਜ੍ ਜਾਗ੍ਰਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਵਿਭ੍ਰਮਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਭਾਵਯਨ੍ ਭਾਵਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯੀ । ਚਿਤਿਤ੍ਵਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰਸਂਵਿਦਨ੍ਨ੍ ਇਦਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਤੇ ਚਿਤ੍ਰਨਰੋਪਮੋ ਬੁਧਃ
ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੁੱਤੇ ਵਾਂਗ, ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਚਿਤ੍ਰਿਤ ਪੁਰਖ ਵਾਂਗ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਮ੍ ਏਤਸ੍ਯਾਂ ਭੂਮਿਕਾਯਾਂ ਵਿਵਾਸਨਃ । षष੍ਠੀਂ ਤੁਰ੍ਯਾਭਿਧਾਮ੍ ਅਨ੍ਯਾਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਪਤਤਿ ਭੂਮਿਕਾਮ੍
ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਲੁਕਵੇਂ ਸੰਸਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਛੇਵੀਂ ਪੜਾਅ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਚੌਥਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਸਦ੍ਰੂਪੋ ਨਾਹਂ ਨਾਪ੍ਯ੍ ਅਨਹਙ੍ਕृਤਿਃ । ਕੇਵਲਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਮਨਨਂ ਤਦ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਗਤਵਾਸਨਃ
ਉਥੇ ਨਾ ਅਸਤਿਤਵ ਹੈ, ਨਾ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਰੂਪ, ਨਾ 'ਮੈਂ' ਹੈ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ; ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਲੁਕਵੇਂ ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਏ।
ਨਿਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸਦ੍ਰੂਪੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿਭਾਵਨਃ । ਸਕृਦ੍ਵਿਭਾਤਾ ਵਿਮਲਮ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਦ੍ਵੈਤੈਕ੍ਯਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੰਠਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੁਭਾਵ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸਲ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਦਵੈਤ ਤੇ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਗਤਰਸੋ ਨਿਰ੍ਭੇਦੋ ऽਮ੍ਬਰਸੁਨ੍ਦਰਃ । ਅਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ऽਪਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਦੀਪ ਇਵ ਸ੍ਥਿਰਃ
ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਰਸ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਦੀਪ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਵਾਸਨਤ੍ਵਾਦ੍ ਵੈਰਸ੍ਯਾਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਏਵਂਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਯਚ੍ ਚ ਤਤ੍ਰਾਕਰ੍ਤੈਵ ਕਾष੍ਠਵਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਲੁਕਵੇਂ ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਉਹ ਵਿਅੰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਪਦਂ ਗਤਃ । ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਇਦਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ ਨ ਨਿਬਧ੍ਯਤੇ
ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਗਨ੍ਤਾਪਿ ਚ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ऽਪਿ ਚ ਨੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਵਕ੍ਤਾਪਿ ਚ ਨ ਵਕ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਭੋਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ; ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।
ਜਾਗ੍ਰਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਦृष੍ਟਸ੍ਯ ਪੁਂਸẖ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਭੋਕ੍ਤृਤੇ । ਯਾਦृਸ਼੍ਯੌ ਤਤ੍ਸ੍ਥਿਤੀ ਵਿਦ੍ਧਿ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਘਵ
ਰਾਘਵ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕਰਤਾਪਣ ਤੇ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸਮਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਮੌਨੀ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿਵਾਸਨਃ । ਦ੍ਰष੍ਟਾਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤ, ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਤਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਂ ਚਾਦ੍ਰਿਮ੍ ਅਣੁਂ ਤਨੁਮ੍ । ਸ਼੍ਵਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਖਮ੍ ਇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨ ਮੁਕਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਸਰਵੋਚ, ਪਹਾੜ, ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਜਣੂ, ਸਰੀਰ, ਕੁੱਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੂਰਜ—ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਭਾਸਂ ਪਰਮ੍ ਏਕਮ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ । ਕ੍ਵਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤੁ ਕ੍ਵ ਵੋਦੇਤੁ ਕੀਦृਗ੍ਵਪੁਰ੍ ਅਸਾਵ੍ ਇਹ
ਜੋ ਪੂਰਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਰਵੋਚ, ਇਕੋ, ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ—ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪ੍ਰਾਸਾਦਮ੍ ਆਰੂਢਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ਼ੋਚ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ੋਚਤੇ ਜਨਾਨ੍ । ਭੂਮਿष੍ਠਾਨ੍ ਇਵ ਸ਼ੈਲਸ੍ਥਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ऽਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਹਲ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਨੈਵ ਤਸ੍ਯ ਕृਤੇਨਾਰ੍ਥੋ ਨਾਕृਤੇਨੇਹ ਕਸ਼੍ਚਨ । ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਰ੍ਥਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਉਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਲਈ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਲੇ ਜਲਮ੍ ਇਵ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਏਵੈਕਤਾਂ ਗਤਃ । ਗਲਿਤਦ੍ਵੈਤਨਿਰ੍ਭਾਸੋ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸੁषੁਪ੍ਤਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀਅਤ ਦੀ ਛਾਂ ਵੀ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ; ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਚਰਾਚਰਮ੍ ਇਦਂ ਵਿष੍ਵਕ੍ ਚੇਤਮਾਨੋ ਨ ਚੇਤਤਿ । ਭੇਦਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤਾਹਨ੍ਤ੍ਵḫ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਹ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਨਹੀਂ। ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ; ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਭਗ੍ਨਸ੍ਥਾਲੀਘਟਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਇਵ ਖੇ ਮਿਲਿਤḫ ਪਰੇ । ਸਮਾਮ੍ ਏਕਾਮ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਮ੍ ਉਪਗਤੋ ਦਸ਼ਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਟੁੱਟੇ ਘੜੇ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ऽਪਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ਬਾਲਵਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਚੇष੍ਟਤੇ । ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਤਾਮੁਕ੍ਤੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤḫ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਤੇ
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਲੀਨ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਛੱਡਣ ਤੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਮਗ੍ਰਗਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਾ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਭਵਾਮਯਾਃ । ਨਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਇਵ ਚੇਤਨ੍ਤੇ ਸਮਸ੍ਤਾ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਾਵ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਆ ਵੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਹਲਚਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਾਹਨ੍ਤ੍ਵਨੀਹਾਰḫ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਿਤਤਾਕृਤਿਃ । ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਇਵ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਤ੍ਮ ਸ਼ਰਤ੍ਖਮ੍ ਇਵ ਰਾਜਤੇ
ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਧੁੰਦ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਚਿੱਤ ਤੇ ਵਿਅਪਕ ਅਕਾਲੀ ਸ਼ਕਲ ਸਾਫ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ।
ਕ੍ਸ਼ੀਵਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਯਾਮ੍ ਇਵ ਸੋਮ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਆਗਤਃ । ਭੂਤਲੇ ਗਾਢਨਿਦ੍ਰਸ੍ ਸਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨੀਤ ਇਵੋਦਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਠੰਡੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਹਵਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਆਨਨ੍ਦੈਕਨਿਮਗ੍ਨਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਨਾਨਨ੍ਦਪਦਂ ਗਤਃ । ਕੇਵਲਂ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰੂਪਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਇਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਿਰਫ਼ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਸੁਰਤ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਦਰ ਇਵਾਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਦਗ੍ਧਦਾਹ੍ਯ ਇਵਾਨਲਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਭ੍ਰਮਂ ਚਕ੍ਰਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ਼ਮਂ ਗਤਃ
ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਹੀਂ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਈਂਧਨ ਸੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਰੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਠਹਿਰਾਵ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵष੍ਟ੍ਰੇਵ ਯਨ੍ਤ੍ਰੋਲ੍ਲਿਖਿਤਸ੍ ਸੋ ऽਪੂਰ੍ਵਾਕਾਰਤਾਂ ਗਤਃ । ऋਤ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਦ੍ਰੁਮ ਇਵ ਸ ਏਵਾਨ੍ਯਤਯੋਦਿਤਃ
ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕਲਾ-ਕਾਰ ਨੇ ਨਵਾਂ ਯੰਤਰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਉਹੀ ਹੈ ਪਰ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।