ਜੀਵਿਤਪ੍ਰਤਿਭਾਸੋ ऽਥ ਮਰਣਪ੍ਰਤਿਭਾਸਨਮ੍ । ਅਨ੍ਯਤਾਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਸ਼੍ ਚ ਜੀਵਸ੍ਯੈਵ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜੀਵਨ ਦੀ ਝਲਕ, ਫਿਰ ਮੌਤ ਦੀ ਝਲਕ, ਤੇ ਹੋਰ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਦੇਹḫ ਪਰਮਾਰ੍ਥੇਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨ ਚ ਭੂਤਤਾ । ਅਸਦ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਸਦ੍ ਇਵ ਭ੍ਰਮਮਾਤ੍ਰਕਮ੍
ਸਰੀਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਝੂਠਾ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਚਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਿਰਫ ਭਟਕਣਾ ਹੈ।
ਵੇਦਨਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਂਸਾਰਮ੍ ਅਵੇਦਨਮ੍ ਅਸਂਸृਤਿਮ੍ । ਜੀਵੋ ਯਾਦृਕ੍ਸਂਸृਤਿਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਾਦृਗ੍ ਏਵ ਚ ਚੇਤਤਿ
ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਅਹਿਸਾਸ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਅਹਿਸਾਸ ਦੀ ਕਮੀ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ; ਜੀਵ ਦਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਕੈਵੇਯਂ ਯੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਉਕ੍ਤਾ ਮਨੀषਿਭਿਃ । ਅਨੁਭੂਯਤ ਏਵੈਤਤ੍ ਕਿਮ੍ ਏਤਾਵਤਿ ਵਿਭ੍ਰਮਃ
ਇਹੀ ਤਰਕ ਹੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਭਟਕਣਾ ਹੈ?
ਜੀਵੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਸ੍ ਤਿਲੇ ਤੈਲਮ੍ ਇਵਾਬਿਲਮ੍ । ਨ ਸਂਸਾਰਾਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦਾਵ੍ ਇਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਸਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਹੋਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਕਟਕਤ੍ਵਂ ਸੁਵਰ੍ਣੇ ऽਸ੍ਤਿ ਕਟਕਤ੍ਵੇ ਨ ਹੇਮਤਾ । ਅਵਿਚਾਰਣਯਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਤ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਯਾ ਨੇਹ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਕੜਾ ਹੋਣ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੜੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਹ ਗਲਤ ਫ਼ਹਿਮੀ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਤੇ ਇਹ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਅਧਿਕਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਯਾ ਕੈਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਨ ਹੇਮਾਪ੍ਯ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ । ਅਤੋ ਨ ਹੇਮ ਨੋ ਜੀਵẖ ਕਟਕਤ੍ਵਂ ਚ ਨਾਙ੍ਗ ਸਤ੍
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਕਰਕੇ, ਸੋਨਾ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਸੋਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਜੀਵ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੜੇ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਸਤ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਤਦ੍ ਰਾਜਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਏਵਾਨੁਭੂਯਤੇ । ਮਨਾਗ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਨੋ ਬਾਹ੍ਯਸਾਧਨਾਦ੍ਯ੍ ਉਪਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਬਾਹਰੀ ਸਾਧਨਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਸੀਲੇ ਦੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਬੁ ਜੀਵਾਦਿ ਤਤ੍ਸਮਾਸ਼੍ ਚਾਨੁਭੂਤਯਃ । ਵੇਦਨਾਵੇਦਨਾਦ੍ਯਾਸ੍ ਤਦ੍ ਯਚ੍ ਛਿष੍ਟਂ ਤਦ੍ ਅਵਾਗ੍ਗਤਿ
ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਜੀਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੁਭਵਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮ ਏਵੋਦਿਤੋ ਮਿਥ੍ਯਾ ਭ੍ਰਮੋ ਮਿਥ੍ਯਾ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਸ਼ੇषਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਵਾਗ੍ਯੋਗ੍ਯਂ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਚਾਸ੍ਤਿ ਵਾ
ਭ੍ਰਮ ਹੀ ਝੂਠੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਝੂਠਾ ਭ੍ਰਮ ਹੀ ਝੂਠੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਤੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਅਯਂ ਮृਤੋ ऽਹਮ੍ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਜੀਵੋ ਭਾਵਿਤਭਾਵਨਃ । ਅਜਾਤੋ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਜਾਤੋ ऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯ੍ ਅਵਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਹ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹਾਂ' ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ'; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਜਨਮਾ ਮਰਦਾ ਜਾਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਰਵ੍ਯਰਾਸ਼ੀਨ੍ ਸ੍ਵਮਨਨਾਤ੍ਮਕਾਨ੍ । ਜੀਵਕੋ ऽਨੁਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਜਲਂ ਦ੍ਰਵਰਯਾਨ੍ ਇਵ
ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਦੇਸ਼, ਸਮਾਂ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਅਨੁਭਵਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਾਣਾਤੀਤਚਿਦ੍ਰੂਪਰੂਪਤ੍ਵਾਜ੍ ਜੀਵਕੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸਨ੍ । ਤੇਨਾਨੁਭਾਵ੍ਯਾਨੁਭਵੌ ਨ ਸਨ੍ਤੌ ਨਾਨੁਭਾਵਕਃ
ਜੀਵ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਅਜਿਹੇ ਅਣਮਾਪ ਅਤੇ ਚਿੱਤ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਸਤ੍ਯਾਭਂ ਜੀਵਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਰਤਿਭਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਸਭੂਮ੍ਯਮ੍ਬਰਸ਼ੈਲਾਰ੍ਕਂ ਵਪੁḫ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਵਾ ਨ ਵਾ
ਜੀਵ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਜੋ ਝੂਠਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੱਚਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਰਤੀ, ਅਸਮਾਨ, ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦਾ।
ਜੀਵḫ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਚੇਦ੍ ਏਤਤ੍ ਤਦ੍ ਅਨਰ੍ਥਵਿਜृਮ੍ਭਣਾ । ਨ ਚੇਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਚਾਤ੍ਮੈਵ ਤਤ੍ ਪਰੋਪਸ਼ਮਸ਼੍ ਸ਼ਿਵਃ
ਜੇ ਜੀਵ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਦੀ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਸੁਖ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਹੈ।
ਨਿਰਸ੍ਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਵਿਚਾਰਚਾਪਲਂ ਵਿਲੀਨਨਾਨਾਕੁਲਕਾਰ੍ਯਗੌਰਵਮ੍ । ਅਸਮ੍ਭਵਤ੍ਸਾਨੁਭਵੋਦ੍ਭਵਭ੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਅਸ਼ੇषਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਭਟਕਣ ਨਹੀਂ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਭਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅਸਲ-ਅਨੁਭਵ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭਟਕਣ ਨਹੀਂ।
ਸਤਾਸਤਾ ਵਾ ਜੀਵੇਨ ਕੇਨਾਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੇਨ ਵਾ ਗੁਰੋ । ਤਥਾ ਨ ਕੇਨਚਿਦ੍ ਵਾਪਿ ਦੇਹੇਨੈਵਾਥ ਵਾਪਿ ਚ
ਚਾਹੇ ਜੀਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ — ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ —
ਭਾਵਿਤਂ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦੇḫ ਫਲਂ ਯਦ੍ਯ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ । ਤਦਾਕਰ੍ਤੁਰ੍ ਨ ਦੋषੇਣ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧ ਇਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਜੇਕਰ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਉਹ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਅਕਰ੍ਤੁḫ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦੇẖ ਕ੍ਰਿਯਾਪੀਠਸ੍ਯ ਸਨ੍ਮਤੇ । ਵਿਰੋਧਭਾਵਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ
ਜੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕੋਈ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਸੋ — ਮਨ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਪਰਸ੍ਪਰਾਨਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਹਿਤਮ੍ । ਭਵੇਤ੍ ਤੇਨੇਹ ਸਂਯੋਗੋ ਜਾਯਤੇ ਮਹਤੈਨਸਾ
ਇਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਛੱਡਣ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਸਂਵਿਤ੍ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਭੂਃ । ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ ਪਤਿਤਂ ਬੀਜਂ ਤਦ੍ ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਪ੍ਰਰੋਹਤਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੂਝ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਬੀਜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਜ਼ਰੂਰ ਅੰਕੁਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ऋਤੇ ਵਿਮੂਢਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਚ ਸਚੇਤਸਃ । ਸਤ੍ਯਂ ਸਮਸ੍ਤਮ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਆ ਸਰ੍ਗਨਿਯਤਿਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਚੇਤਨ ਬੱਚੇ ਲਈ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਹੈ।
ਮृਤੇਨ ਜੀਵਤਾ ਵਾਪਿ ਸਰ੍ਵẖ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਤਾਕ੍ਰਮਃ । ਭਾਵਿਤਸ੍ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸ ਹਿ ਸਰ੍ਵਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਜੀਉਂਦੇ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਚੇਤ੍ ਤਤ੍ ਸੁਰਗੁਰੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਯੇਨ ਭਾਵਿਤਮ੍ । ਪਾषਾਣੇਨੇਵ ਮਨਸਾ ਸ ਮੁਕ੍ਤ ਇਤਿ ਵੇਦ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਜੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਕੋਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਭਾਵਿਤਂ ਯੇਨ ਦृषਜ੍ਜਾਡ੍ਯੇ ਤੁ ਤਿष੍ਠਤਾ । ਸ ਮੁਕ੍ਤੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਮੁਕ੍ਤਿẖ ਕੇਵਲਤੈਵ ਹਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮੰਦਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੁਕਤੀ ਇਹੀ ਹੈ।
ਨਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਭਾਵਨਂ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਜੀਵਤੋ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ । ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ऋਤੇ ਜੀਵਤੈਵ ਕਿਲ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਯੀ ਯਤਃ
ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਸੋਚਣਾ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਜੀਵਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਯਾ ਕਯਾਚਿਦ੍ ਵਾ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਭਾਵਨਂ ਯਦਿ । ਨੂਨਂ ਰੂਢਮ੍ ਅਰੂਢਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਨਾਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਸੋਚਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਅਣਪੱਕੇ ਲਈ, ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਇਤ੍ਥਂ ਪੁਰਾ ਸੁਰਪੁਰੇ ऽਸੁਰਨਾਯਕਸ੍ਯ ਰਾਮੈਵਮੁਤ੍ਤਮਵਿਦਾ ਗੁਰੁਣਾ ਸੁਰਾਣਾਮ੍ । ਤਤ੍ ਤੇ ਮਯਾਦ੍ਯ ਕਥਿਤਂ ਕਥਯਾਨਯੇਹ ਪਿਣ੍ਡਾਦਿਦਾਨਕृਤਚਾਰੁ ਵਿਚਾਰਯੇਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ; ਜੋ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਦੇਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਤਬਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ।
ਸਤ੍ਯਂ ਭਵਤ੍ਵ੍ ਅਸਤ੍ਯਂ ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਸਤਾਪਿ ਸਤਾਪਿ ਵਾ । ਚੇਤਸੇषਦ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਪृष੍ਟਮ੍ ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ
ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਅਸਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠਾ, ਜੋ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦ੍ਯẖ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇ ਵਾਪਿ ਸਕृਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਹਿ ਚੇਤਸਾ । ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਮ੍ ਅਮ੍ਭਸੇਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ
ਤੁਰੰਤ ਜਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਹੋ ਕੇ ਜਰੂਰ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।