ਸੁਵਿਸ੍ਮृਤਵਿਲਾਸਾਸੁ ਸ੍ਥਿਤਾਸੁ ਲਲਨਾਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ । ਚਿਤ੍ਰਭਿਤ੍ਤਾਵ੍ ਇਵ ਨ੍ਯਸ੍ਤੇ ਸਮਸ੍ਤੇ ਰਾਜਸਦ੍ਮਨਿ
ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਾਕ ਤੇ ਖੁਸ਼ਮਿਜਾਜ਼ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਥਾਂ ਖੜੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਚ ਪੇਂਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਣ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਸ਼ੇषਮ੍ ਅਭਵਦ੍ ਦਿਵਸਂ ਮਧੁਰਾਤਪਮ੍ । ਵ੍ਯਵਹਾਰੋ ਰਵਿਕਰੈਸ੍ ਸਹ ਤਾਨਵਮ੍ ਆਯਯੌ
ਦਿਨ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਹਲਕੀ ਧੁੱਪ ਨਾਲ; ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਰੁਟੀਨ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਣ ਲੱਗੀ।
ਵਵੁਰ੍ ਉਤ੍ਫੁਲ੍ਲਕਮਲਪ੍ਰਕਰੋਨ੍ਮਦਮਾਂਸਲਾਃ । ਵਾਯਵੋ ਮਧੁਰਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਸ਼੍ਰਵਣਾਰ੍ਥਮ੍ ਇਵਾਗਤਾਃ
ਹਵਾ, ਜੋ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨਰਮ-ਨਰਮ ਵਗਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੁਣਨ ਲਈ ਆਈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤੁਂ ਭਾਨੁਰ੍ ਇਵਾਹੋਰਚਨਾਭ੍ਰਮਮ੍ । ਤਤ੍ਯਾਜੈਕਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਗਮਚ੍ ਛੂਨ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਗਿਰੇਸ੍ ਤਟਮ੍
ਸੂਰਜ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਚਾਰਨ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਆਪਣਾ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਰਸਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁੰਨ੍ਹੀ ਢਲਾਨ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।
ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੁਰ੍ ਮਿਹਿਕਾਰਮ੍ਭਸ਼੍ਯਾਮਤਾ ਵਨਭੂਮਿषੁ । ਵਿਜ੍ਞਾਨਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤਲਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਤਾ ਇਵ
ਜੰਗਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਹਲਕਾ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਡਕ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਬਭੂਵੁਰ੍ ਅਲ੍ਪਸਞ੍ਚਾਰਾ ਜਨਾ ਦਸ਼ਸੁ ਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵ੍ ਅਪਿ । ਸਾਵਧਾਨਤਯਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਇਵ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਚੇष੍ਟਿਤਾਃ
ਲੋਕ ਦਸਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਹਿਲ-ਚਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ।
ਛਾਯਾ ਦੀਰ੍ਘਤ੍ਵਮ੍ ਆਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਵਾਸਿष੍ਠਂ ਵਰ੍ਣਨਕ੍ਰਮਮ੍ । ਇਵ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਅਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਵਸ੍ਤੂਨਾਂ ਦੀਰ੍ਘਕਨ੍ਧਰਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਗਈਆਂ ਹੋਣ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣਨ ਲਈ।
ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਃ ਪੁਰਃ ਪ੍ਰਹ੍ਵੋ ਭੂਤ੍ਵਾਹ ਵਸੁਧਾਧਿਪਮ੍ । ਦੇਵ ਸ੍ਨਾਨਦ੍ਵਿਜਾਰ੍ਚਾਸੁ ਕਾਲੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਤਿਗਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍
ਫਿਰ ਦਰਬਾਰੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਾਫੀ ਲੰਘ ਚੁਕਾ ਹੈ।"
ਤਤੋ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਮਧੁਰਾਂ ਗਿਰਮ੍ । ਅਦ੍ਯ ਤਾਵਨ੍ ਮਹਾਰਾਜ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਏਤਾਵਦ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਵਃ
ਇਸ 'ਤੇ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਬਾਤ ਰੋਕ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਅੱਜ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਦੀ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਇਤਨੀ ਹੀ ਰਹੇ।"
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਵਦਿष੍ਯਾਮ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੌਨਵਾਨ੍ ਅਭੂਤ੍ । ਇਤ੍ਯ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯੈਵਮ੍ ਅਸ੍ਤੂਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੂਪਤਿਰ੍ ਭੂਤਿਵृਦ੍ਧਯੇ
ਉਹ ਆਖ ਕੇ, "ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ," ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, "ਜਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ," ਆਖਿਆ, ਤਾਕਿ ਵਧੀਕ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ।
ਪੁष੍ਪਾਰ੍ਘ੍ਯਪਾਦ੍ਯਸਮ੍ਮਾਨਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦਾਨਪੂਜਯਾ । ਸਦੇਵਰ੍षਿਮੁਨੀਨ੍ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ ਪੂਜਯਾਮ੍ ਆਸ ਸਾਦਰਮ੍
ਫੁੱਲ, ਪਾਣੀ, ਆਦਰ, ਦਾਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥੋਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸਭਾ ਸਰ੍ਵਾ ਸਰਾਜਮੁਨਿਮਣ੍ਡਲਾ । ਕੁਣ੍ਡਲਾਕੀਰ੍ਣਰਸ਼੍ਮ੍ਯੋਘਪਰਿਵੇਸ਼ਾਵृਤਾਨਨਾ
ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਸਭਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ, ਮੁਨੀ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਸੀ, ਉਠ ਖੜੀ ਹੋਈ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕੰਡਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਾਂਸਸਙ੍ਘਟ੍ਟਰਣਤ੍ਕੇਯੂਰਕਙ੍ਕਣਾ । ਹਾਰਭਾਰਾਹਤਸ੍ਵਰ੍ਣਪਟ੍ਟਾਭੋਰਸ੍ਤਟਾਨ੍ਤਰਾ
ਉਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਪਏ ਕੰਗਣ ਤੇ ਬਾਂਹ-ਕੜੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਏ, ਤੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਏ ਹਾਰਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸ਼ੇਖਰੋਤ੍ਸਙ੍ਗਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਮਧੁਪਸ੍ਵਨੈਃ । ਸਘੁਙ੍ਘੁਮਸ਼ਿਰੋਭਾਗਾ ਪਤਦ੍ਭਿਰ੍ ਇਵ ਮੂਰ੍ਧਜੈਃ
ਉਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸਜਾਵਟਾਂ 'ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਗੂੰਜ, ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਝੜਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਖੜਖੜ, ਉਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਚ ਨਰਮ ਰੁਣਕ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਾਞ੍ਚਨਾਭਰਣੋਦ੍ਦ੍ਯੋਤਕਨਕੀਕृਤਦਿਙ੍ਮੁਖਾਃ । ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਥਮੁਨਿਵਾਗਰ੍ਥਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤਯਃ
ਉਨਾਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਬੁਧੀ ਤੇ ਬੋਲ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਨਭਸ਼੍ਚਰਾ ਵ੍ਯੋਮ ਭੂਚਰਾ ਭੂਮਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਚਕ੍ਰੁਰ੍ ਦਿਨਸਮਾਚਾਰਂ ਸ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵੇषੁ ਵੇਸ਼੍ਮਸੁ
ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ; ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੰਡਲ 'ਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ-اپਣੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਯਾਮਿਨੀ ਸਮਦृਸ਼੍ਯਤ । ਜਨਸਙ੍ਘਾਤਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੇ ਗृਹੇ ਬਾਲਾਙ੍ਗਨਾ ਯਥਾ
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਆ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਘਰ 'ਚ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਭਾਸਯਿਤੁਂ ਯਯੌ ਦਿਵਸਨਾਯਕਃ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਲੋਕਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਸਾਤ੍ਪੁਰੁषਂ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਦਿਨ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਹਰ ਥਾਂ, ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੀ ਹੈ।
ਉਦਭੂਦ੍ ਅਭਿਤਸ੍ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਤਾਰਾਨਿਕਰਧਾਰਿਣੀ । ਉਤ੍ਫੁਲ੍ਲਕਿਂਸ਼ੁਕਵਨਾ ਵਸਨ੍ਤਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਇਵੋਦਿਤਾ
ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਦੀ ਰੌਣਕ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਚੂਤਨੀਪਕਦਮ੍ਬਾਗ੍ਰਗ੍ਰਾਮਚੈਤ੍ਯਗृਹੋਦਰੇ । ਨਿਲਿਲ੍ਯਿਰੇ ਖਗਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤੇ ਤਦਾ ਤਾ ਵृਤ੍ਤਯੋ ਯਥਾ
ਅੰਬ, ਨੀਪ ਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਲੁਕ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਰਤੀਆਂ ਸਮਾ ਗਈਆਂ।
ਭਾਨੋਰ੍ ਭਾਸਾ ਭੂषਿਤੈਰ੍ ਮੇਘਲੇਸ਼ੈਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕੁਙ੍ਕੁਮਚ੍ਛਾਯਯੇਵ । ਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯੋ ऽਦ੍ਰਿਃ ਪੀਤਵਾਸਾਸ੍ ਤਮੋऽਬ੍ਧੇਸ੍ ਤਾਰਾਹਾਰਸ਼੍ਰੀਯੁਤਃ ਖਂ ਸਮੇਤਃ
ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾਲ, ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਅਸਮਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ।
ਪੂਜਾਮ੍ ਆਦਾਯ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤਾਯਾਂ ਯਥਾਗਤਮ੍ । ਅਨ੍ਧਕਾਰਾਸ੍ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੁਰ੍ ਵੇਤਾਲਵਲਯਾ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਆ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਸੀ, ਚਲੇ ਗਈ, ਤਾਂ ਹਨੇਰਾ ਹਰ ਥਾਂ ਉੱਠ ਆਇਆ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਾਂਗ।
ਅਵਸ਼੍ਯਾਯਕਣਸ੍ਯਨ੍ਦੀ ਹੇਲਾਵਿਧੁਤਪਲ੍ਲਵਃ । ਕੋਮਲਃ ਕੁਮੁਦਾਸ਼ਂਸੀ ਵਵਾਵ੍ ਆਸ਼ੀਤਲੋ ऽਨਿਲਃ
ਹੌਲੀ ਤੇ ਠੰਡੀ ਹਵਾ, ਜਰੂਰੀ ਸੁਗੰਧ ਲੈ ਕੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਪਰਮਾਨ੍ਧ੍ਯਮ੍ ਉਪਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਦਿਸ਼ੋ ऽਪਿ ਸ੍ਫੁਟਤਾਰਕਾਃ । ਲਮ੍ਬਦੀਰ੍ਘਤਮਃਕੇਸ਼੍ਯੋ ਵਿਧਵਾ ਇਵ ਯੋषਿਤਃ
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਗਹਿਰੀ ਹਨੇਰੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਲਟਾਂ ਲਟਕਾਈਆਂ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ।
ਆਯਯੌ ਭੁਵਨਂ ਤੇਜਃਕ੍ਸ਼ੀਰਪੂਰੇਣ ਪੂਰਯਨ੍ । ਰਸਾਯਨਮਯਾਕਾਰਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ੀਰਾਰ੍ਣਵੋ ਨਭਃ
ਇਕ ਚਮਕ, ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੁੱਧੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਭਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਭਰ ਆਈ; ਅਸਮਾਨ ਚੰਦ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਸ ਵਾਲੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੋਵੇ।
ਜਗ੍ਮੁਸ੍ ਤਿਮਿਰਸਙ੍ਘਾਤਾਃ ਪਲਾਯ੍ਯ ਕ੍ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਗਿਰਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਾਨ੍ ਮਹੀਪਾਨਾਮ੍ ਇਵਾਜ੍ਞਤਾਃ
ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਝੁੰਡ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਭੱਜ ਗਏ ਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ऋषਯੋ ਭੂਮਿਪਾਲਾਸ਼੍ ਚ ਮੁਨਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ ਤਥਾ । ਚੇਤਸੀਵ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਸ੍ ਸ੍ਵਾਸ੍ਪਦੇषੁ ਵਿਸ਼ਸ਼੍ਰਮੁਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਮੁਨੀਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਆ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਮਕਾਯੋਪਮਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਯਯੌ ਤਿਮਿਰਮਾਂਸਲਾ । ਆਯਯੌ ਮਿਹਿਕਾਕਾਰਾ ਤਤ੍ਰ ਤੇषਾਮ੍ ਉषਾ ਸ਼ਨੈਃ
ਰਾਤ, ਯਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀ ਤੇ ਗਾੜ੍ਹੀ, ਹਨੇਰਾ ਲੈ ਕੇ ਆਈ; ਉਥੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧੁੰਦ ਵਾਲੀ ਉਸ਼ਾ ਵੀ ਆਉਣ ਲੱਗੀ।
ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ਉਪਾਜਗ੍ਮੁਸ੍ ਤਾਰਾ ਨਭਸਿ ਭਾਸੁਰਾਃ । ਪ੍ਰਭਾਤਪਵਨੇਨੇਵ ਹृਤਾਃ ਕੁਙ੍ਕੁਮਵृष੍ਟਯਃ
ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨੇ ਕੇਸਰ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ।
ਦृਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ਆਜਗਾਮਾਰ੍ਕਪ੍ਰਭੋਨ੍ਮੀਲਿਤਲੋਚਨਾ । ਵਿਵੇਕਵृਤ੍ਤਿਰ੍ ਮਹਤਾਂ ਮਨਸੀਵ ਨਵੋਦ੍ਗਤਾ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਸ਼ਾ ਦਿਸਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਗਿਆਨ ਜਾਗਦਾ ਹੈ।