ਰਾਗਦ੍ਵੇषਾਤ੍ਮਿਕਾ ਚੈषਾ ਕਲਨਾ ਨੇਤਰਾਤ੍ਮਿਕਾ । ਇਦਮ੍ ਏਵਮ੍ ਇਦਂ ਨੈਵਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਕਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਇਹ ਸੋਚ, ਜੋ ਲਗਾਵ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੂਪ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਕ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 'ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ, ਇਹ ਐਸਾ ਨਹੀਂ' ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੋਦਿਤਾ ਸਰ੍ਗਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਕਲਨਾ ਮਾਨਮਾਨਿਨੀ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਨਾਦਿਪੁਰੁषਰੂਪੇਣਾਹਨ੍ਤ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਜੋ ਸੋਚ 'ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਤਾ ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵ ਤੱਕ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਦਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਨੇਤਿ ਨਿਯਮੇਨ ਵਿਨਾ ਚ ਸਾ । ਨ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਰੂਪੈਕਜੀਵਿਤਾ
ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ—ਇਹ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਤਾਂ ਗਤਾਯਾਸ੍ ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਤਵਮਮਾਤ੍ਮਿਕਾਮ੍ । ਨ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਤਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲਤ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਸ੍ਥੈਵ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਨੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਨੋਦੇਤਿ ਨਿਰਿਚ੍ਛਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਰਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਨਾਂ ਇਹ ਮਿਟਦੀ ਹੈ, ਨਾਂ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਨਿਰਇੱਛਾ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਭਾਵਾਭਾਵੌ ਸਮਾਵ੍ ਅਸ੍ਯਾ ਨਿष੍ਕਲਙ੍ਕਾਤ੍ਮਕਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਤੇਨੈषਾਸ੍ਤੇ ਸਮਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਨਾਭਾਵਂ ਭਵਨਂ ਨ ਚ
ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਹੋਣਾ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣਾ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ, ਤੇ ਨਾ ਬਣਨ ਦੀ।
ਯਦੋਤ੍ਪਨ੍ਨੈਵ ਸਾ ਸਂਵਿਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਕਲਨਾਮਯੀ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਿਰਿਚ੍ਛਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਨੁਤ੍ਪਨ੍ਨਸਨ੍ਨਿਭਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਤਦ੍ ਏਵਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਵ੍ਯੋਮੇਵਾਨਨ੍ਤਕਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਕਲਿਤਂ ਕਾਲਂ ਨਾਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ ਤਦ੍ ਵਿਚਾਰ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਅਨੰਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਨਹੀਂ।
ਯਦਾ ਤੁ ਸਾ ਮਨਸ੍ਸਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸਰਨ੍ਤੀ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ । ਆਸ੍ਤੇ ਤਦਾ ਤਦਾਕਾਰਸ੍ ਸਰ੍ਗ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਅਸਲਤ ਨੈਸਰਗਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਰਨ੍ਤ੍ਯਾ ਯਥਾ ਨਦ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਵਾਵਰ੍ਤਾਦਿਸ੍ਵਰੂਪਕਮ੍ । ਤਥਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸਤ੍ਤਾਯਾ ਜਗਦਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਵਪੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਫੈਲਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਅਸਲਤ ਦੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤਾਯਾਸ੍ ਸਰ੍ਗਸਂਵਿਤ੍ਤੇਰ੍ ਇਦਮ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਇਦਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ । ਇਤਿ ਸਂਸ੍ਥਾਨਰਚਨਾਦ੍ ऋਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸਮਝ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ—ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਬਣਾਵਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਵਿਰਿਞ੍ਚਤਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਯਦਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਇਦਮ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਇਦਂ ਚੇਤਿ ਤਦਾ ਨ ਭਵਤਿ ਕ੍ਰਮਃ
ਜਦੋਂ ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਠੰਢ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ' ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਕੇਵਲਮ੍ । ਵਾਰੀਵਾਵਰ੍ਤਵਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ ਨ ਚਰ੍ਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਬਚਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਯਦਾ ਤ੍ਵ੍ ਆਸ਼ੁ ਨ ਨਿਰ੍ਵਾਤਿ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਸਤ੍ਤਾਤ੍ਮਕਂ ਤਦਾ । ਇਦਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਨੇਤਿ ਸਰ੍ਗਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਸਤੀ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ 'ਇਹ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ' ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਫੈਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਤ੍ ਕਲ੍ਪਨਾਵਿਸਰਣਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਗ ਇਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਵਿਸਾਰੀ ਚਕ੍ਰਕਵ੍ਯੂਹਸ੍ ਤੈਲਬਿਨ੍ਦੁਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਭਸਿ
ਜੋ ਕੁਝ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਫੈਲਾਓ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੱਕਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੇ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਪਸਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਗਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਸਰ੍ਗਸਤ੍ਤਾਕਰਂ ਪਰਮ੍ । ਤਦ੍ ਏਵੇਤ੍ਥਮ੍ ਇਦਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਜृਮ੍ਭਣਮ੍
ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸਰਵੋਚਤ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਹੀ 'ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ' ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਦਮ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਇਦਂ ਚੇਤ੍ਥਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਯਦਿ ਨੇਹ ਤਤ੍ । ਕਥਮ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਭਵੇਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਅਧਸ਼੍ ਚਾਧẖ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਤਿਭਾਤ੍ਮਨਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਰੂਪਮਨਨਂ ਮਰੁਮਾਰ੍ਗਵृਥਾਮ੍ਭਸਿ
ਜਦੋਂ ਅੰਦਰਲੀ ਚੇਤਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸੋਚ, ਜਗਤ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਬਾਰੇ, ਰੇਤ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੱਭਣ ਵਾਂਗ ਵਿਅਰਥ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਯਸ੍ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਵ ਏਵਾਵਯਵਾਸ੍ ਤਤਃ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਤ੍ਮਾਨ ਏਵਾਸ਼ੁ ਸਰੂਪਾਲੋਕਵੇਦਨੈਃ
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਧੁਨ, ਛੂਹ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਰੂਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਿਹੇ ਅਨੁਭਵ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਵਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪਯਾਂਸੀਵ ਦ੍ਰਵੌਜਸਃ । ਅਰ੍ਥਸ੍ ਸਤ੍ਤਾਮ੍ ਉਪਾਦਤ੍ਤੇ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ऽਰ੍ਥਮ੍ ਅਨੁਧਾਵਤਿ
ਇਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਥ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧੁਨ ਅਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੀਛੇ ਚਲਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯ ਆਧਾਰਤਾਂ ਧਤ੍ਤੇ ਪਰ ਆਧੇਯਤਾਮ੍ ਅਪਿ । ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤ੍ਯ੍ ਆਰ੍ਤਵਮ੍ ऋਤੁਕਾਲਸ਼੍ ਚੇਦ੍ ऋਤੁਤਾਂ ਵਹਨ੍
ਇੱਕ ਆਧਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮੌਸਮ ਆਪਣਾ ਫਲਦਾਰ ਰੂਪ ਸਹੀ ਵੇਲੇ ਦੇਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕ੍ਰਮੇ ਵਿਕਸਿਤੇ ਵਸ੍ਤੁਸਤ੍ਤਾਨਿਯਾਮਕੇ । ਨਿਯਤਿਸ੍ ਸ੍ਥਿਰਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਨਿਮ੍ਨੇ ਯਥਾ ਪਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਕ੍ਰਮ ਵੱਲ ਖੁਲਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੇਠਾਂ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਾ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਿਯਤੇਸ੍ ਤਤਸ੍ ਤੇ ਨਾਮ ਤਦ੍ਗਤਾਃ । ਭਾਵਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਰੂਪੇਣ ਨਿਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਉਹੀ ਕ੍ਰਮ 'ਵੇਦ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਵੇਦ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਟਿਕਾਓਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੇਰ੍ ਅਥਾਕਲ੍ਪਂ ਜ੍ਞਾਨਾਯਾਪਿ ਚ ਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਾਯ ਚਾਸ਼ੁ ਨਿਯਤਿਂ ਤੇ ਵੇਦਾ ਇਤਿ ਕਲ੍ਪਿਤਾਮ੍
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਟਿਕਾਊਤਾ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ, ਉਹ ਕ੍ਰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ 'ਵੇਦ' ਵਜੋਂ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਰਾਸ਼ਿਮਯੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਹਰਾਦਯਃ । ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਚਿਰਾਰੂਢਾਂ ਹृਦ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਗਣਨਾਮ੍ ਇਵ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਂਗ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾ ਵੇਦਾਭਿਧਾਨਾਯਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤੇਰ੍ ਅਵਯਵਾ ਇਮੇ । ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦਯਸ੍ ਤੇਨ ਸੈਵ ਰੂਢਿਮ੍ ਉਪਾਗਤਾ
ਉਸ ਵੇਦ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਇਹ ਹਿੱਸੇ ਹਨ; ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਵਰਗੇ ਕਰਮ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਭਾਵਿਤਾਸ੍ ਤੇ ਯਥਾਭਾਵਂ ਫਲਨ੍ਤਿ ਮਨਸਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਪਕ੍ਸ਼ੀਵਾਣ੍ਡਰਸਾਚ੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਾਲੇਨੋਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਿ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਦੇ ਘੋਂਸਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਫੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤ੍ਯਰ੍ਥਭਾਵਾਤ੍ਮਾ ਮृਤੋ ਭਾਵਿਤਮ੍ ਅਗ੍ਰਗਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸਦ੍ਰੂਪਂ ਤਚ੍ ਚ ਤਸ੍ਯ ਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਯਾਦ ਦੇ ਮੱਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਗਤਿਰ੍ ਯੇਨ ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਭਾਵਿਤਾ । ਸ ਮृਤੋ ਮੋਹਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਘਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਤਾਂ ਵਿਨਾ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਂ ਯਾਦ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਹਿਰੀ ਭੁਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਤਮ-ਜਾਣ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਚ ਸਾ ਯੇਨ ਭਾਵਿਤਾ ਸ ਮृਤḫ ਪੁਮਾਨ੍ । ਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਫਲਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮਨਿ ਜਾਯਤੇ
ਪਰ ਜੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਬਣਾਵ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਉਹੀ ਘੱਟ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।