ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨੀ ਤੁਚ੍ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਮਸੀ ਤਤੇ । ਜਨ੍ਤੋḫ ਪਵਨਦੇਹਸ੍ਯ ਚ੍ਛਾਯਾਵਿਹਸਨੇ ਇਵ
ਜਿਸ ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਨਣ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜੀਵ ਹਵਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਛਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਵਿष੍ਯਮਾਣਮ੍ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਖੇ ਪਰੇ । ਕੇਸ਼ਪਿਞ੍ਛਲਵਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਇਵਾਨਿਰ੍ਮਲਚਕ੍ਸ਼ੁषਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੱਭਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਭਟਕਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰਾਸੁਰਾਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀਮੇ ਛਿਨ੍ਨਵृਕ੍ਸ਼ਪਿਸ਼ਾਚਵਤ੍ । ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਂ ਦਗ੍ਧਦੇਹਕਜੀਵਵਤ੍
ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਾਖਸ਼, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਭਟਕਦੇ ਭੂਤਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਗਏ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਉਠੇ ਹੋਏ ਜੀਵ।
ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਿ ਚ ਭਸ੍ਤ੍ਰਾਵਦ੍ ਵਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਖਧੂਮਵਤ੍ । ਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਧਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਾਭਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਬਿਲਮ੍
ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੀ ਧੌਂਕਣ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਧੂੰਏ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਅਧ-ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਜਿਹੇ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਤੇ ਗੜਬੜੀ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਜਡਾਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਜਨਤਾ ਨਦੀਰਯਤਰਙ੍ਗਵਤ੍ । ਬੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ऽਨ੍ਯਾਤ੍ਮਕਾਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ ਕੋਕਿਲਾẖ ਕਾਕਤਾਮ੍ ਇਵ
ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਦਰਿਆ ਦੇ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਨਵੀਂ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਲ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਕਿਲ ਕਾਂ ਦੀ ਸੁਭਾਵ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਉਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾ ਭੂਮੌ ਰਯਰੇਖਾ ਇਵਾਮ੍ਭਸਿ । ਭਾਵਾḫ ਪਰਿਣਮਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਜਲਾਨੀਵ ਰਯਾਜ੍ ਜਲੇ
ਅਡੋਲ ਜੀਵ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਝਾਗ ਦੀ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਵ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਭੂਤਯ ਆਤ੍ਮਸ੍ਥਾ ਇਕ੍ਸ਼ੋਰ੍ ਮਧੁਰਤਾ ਇਵ । ਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਪਵਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਪੀਡਨੈਃ
ਜੋ ਅਨੁਭਵ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੰਨੇ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਪਰ ਹਵਾ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਉਹ ਉਲਝ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲਨੈਕਾਤ੍ਮਿਕਾ ਲਘ੍ਵੀ ਸਕੁਲਾਦ੍ਰੀਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਾ । ਤੁਲਾਮ੍ ਆਰੋਪਿਤਾ ਭੂਮਿਰ੍ ਨ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਧਰਕ੍ਤਿਕਾ
ਧਰਤੀ, ਜੋ ਇਕ ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਹਲਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਹਾੜਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਤਰਾਜੂ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਧੀ ਰਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਢੁਕਦੀ।
ਭਵਿष੍ਯਦ੍ਭੂਤਕੋਸ਼ਸ੍ਥਂ ਦ੍ਯੌḫ ਪਾਤਾਲਤਲਂ ਗਤਾ । ਅਗ੍ਨੇਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਕृਤਸ੍ਯੇਵ ਸ਼ੈਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਾਨੁਭੂਯਤੇ
ਅਸਮਾਨ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ; ਅੱਗ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਂਗ, ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ ਠੰਡਕ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਧੂਮਾਤ੍ਮ ਨਿਰਾਧਾਰਮ੍ ਅਵਾਤਾਦਿਸਮੀਰਿਤਮ੍ । ਖਮ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਰੈਰ੍ ਬਾਨ੍ਧਵੈਰ੍ ਇਵ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਜੋ ਪਾਣੀ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹਵਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਬੱਦਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁਦ੍ਰਾ ਦਿਵਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਾਰਕਾ ਉਦਿਤਾ ਭੁਵਃ । ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਭੁਜਾਸ਼੍ ਸ਼ੈਲਾਸ਼੍ ਸੈਕਤਂ ਤੈਲਮ੍ ਉਜ੍ਝਤਿ
ਸਮੁੰਦਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਨ, ਤਾਰੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਪਹਾੜ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਰੇਤ ਤੇਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਨ ਤਦ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਨਾਕਲ੍ਪਂ ਕਿਂ ਸਤ੍ ਕਿਂ ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਗਣਨਾ ਦੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ, ਕੀ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਝੂਠ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸ੍ਥਿਰਂ ਨਾਸ੍ਥਿਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨ ਜਡਂ ਨ ਚ ਚੇਤਨਮ੍ । ਨਾਹਂ ਨ ਤ੍ਵਂ ਨ ਸਨ੍ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਸ੍ਥੂਲਂ ਨਾਣੁਤਾਤਤਮ੍
ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਨਾ ਅਟਿਕੀ ਹੋਈ; ਨਾ ਮੂੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਨਾ ਚੇਤਨ; ਨਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਤੂੰ; ਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ-ਹੋਣਾ; ਨਾ ਮੋਟਾ ਹੈ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ।
ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਾਰ੍ਵਸਾਰ੍ਵਿਕਮ੍ । ਕਲ੍ਪਨਾਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਤ੍ਮ ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਯਦ੍ ਵਪੁਃ
ਹਰ ਚੀਜ਼, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਸਮੇਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਹੈ; ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਰੂਪ ਤੋਂ, ਨਾ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਬਾਲੇਨੈਰਾਵਣੋ ਬਦ੍ਧੋ ਦਗ੍ਧਾਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਿषਾਦ੍ਰਯਃ । ਸਰਿਤ੍ਪ੍ਰਵਾਹਲਗੁਡੈਰ੍ ਯੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਮਾਨਵਾਃ
ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੇ ਐਰਾਵਤ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਲਿਆ; ਚੰਦਨੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਸੜ ਗਏ; ਨਦੀਆਂ ਗੰਨੇ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਅਜੀਬ ਲੋਕ ਜੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਫਾਲਕृष੍ਟੇ ਵਿਤਤੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵ੍ਯੁਪ੍ਤਾਸ੍ ਸੁਸ਼ਾਲਯਃ । ਪਕ੍ਵਾਸ਼੍ ਚ ਸਙ੍ਗृਹੀਤਾਸ਼੍ ਚ ਭਾਣ੍ਡੇषੁ ਚ ਨਿਯੋਜਿਤਾਃ
ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਸੁੰਦਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਲ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਵਧੀਆ ਘਰ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ; ਪੱਕੇ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਾਂਡਿਆਂ 'ਚ ਰੱਖੀਆਂ ਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਹਰਿਣਾ ਹਾਰਿ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਨਰਾਜਯਃ । ਪਦ੍ਮਾ ਦृषਦਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸੂਤਾẖ ਕਲਭਂ ਸ਼ਿਲਾਃ
ਹਿਰਣ ਗਾ ਕੇ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ; ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਉਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਤੋਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਉਡ੍ਡੀਯਨ੍ਤੇ ਪੁਰਾਣ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਭਿਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਭੁਵਿ ਭਾਨਵਃ । ਸਾਨਵੋ ਨਗਰਾਯਨ੍ਤੇ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਮृਦੁ ਮਦ੍ਗਵਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਚੇ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਉੱਡਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਭਿਖ ਮੰਗਦੇ ਹਨ; ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਨਰਮ ਬਗਲੇ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਾਪਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਾ ਸਤ੍ਯੇਵ ਰਾਜਤੇ । ਅਨ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਵਿਤ੍ਤਿਰ੍ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਕਲਾ ਸੱਚੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹਕੀਕਤ ਕਦੇ ਕਦੇ ਝੂਠੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ—ਉਥੇ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਏषਾ ਚ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਾ ਤੀਵ੍ਰਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲ੍ਪਿਤਾ । ਪੂਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ ਸਤ੍ਯਰੂਪਾਨੁਮੀਯਤੇ
ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਕਲਾ ਤੀਵਰ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਛੱਡਣ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਤਸ੍ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਅਸਤ੍ਯਂ ਵਾ ਨੇਹ ਕਿਞ੍ਚਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਯਦ੍ ਯਥਾ ਭਾਵ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਨਾ ਸੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਝੂਠ; ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਹੋ ਹੀ ਉੱਥੇ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਨਾਸ੍ਤੀਦਮ੍ ਅਖਿਲਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤਯਾ । ਆਕਾਸ਼ਾਤ੍ਮ ਨਿਰਾਕਾਸ਼ਂ ਸੁਪ੍ਤਮਾਨਵਹृਤ੍ਸਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ—ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੇ ਮਨ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਾਂਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ।
ਇਤੀਯਂ ਹृਦਯੇਨੈਵ ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਪੁਸ੍ਤਪੁਤ੍ਰਿਕਾ । ਨ ਜਨ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਯਤੇ ਵਾ ਧਾਰ੍ਯਤੇ ਵਾ ਨ ਧਾਰ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ, ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਵਾਂਗ, ਦਿਲ ਨਾਲ ਨਾ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਇਹ ਦਿਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਰਿਹਾ ਨਹੀਂ।
ਯਾਦृਸ਼ੇਨ ਯਦਾ ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਾਨੇਨਾਭਿਰੋਚਤੇ । ਤਾਦृਸ਼ੇਨ ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯੋਤ੍ਪਾਦ੍ਯਤੇ ਨ ਵਾ
ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੇ ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਜੋ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਰੂਪ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੇਲਵਾਕਾਰੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਯਤ੍ਤਰੂਪਿਣਿ । ਸ੍ਵਾਯਤ੍ਤੇ ਸਦਸਦ੍ਭਾਵਭ੍ਰਮੇ ਕੇਵ ਕਦਰ੍ਥਨਾ
ਇਸ ਨਾਜੁਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਸਲ ਤੇ ਝੂਠ ਦੀ ਭਟਕਣ 'ਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ?
ਸ੍ਵਯਤ੍ਨਮਾਤ੍ਰਸਂਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ ਏष ਸੋ ऽਙ੍ਗ ਸ਼ਿਸ਼ੋਰ੍ ਅਪਿ । ਸਰ੍ਗੋ ऽਪਵਰ੍ਗਲਾਭੋ ਵਾ ਮਨ੍ਯੇ ਸਿਧ੍ਯਤਿ ਹੇਲਯਾ
ਇਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ, ਇ en, ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਲਈ ਵੀ; ਰਚਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਿਰਾਮਯਮਨੋਮਯਃ । ਭਾਵਾਭਾਵੋਭਯਾਤ੍ਤਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਮਨੋਮਯ ਏਵ ਵਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਅਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੇ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਵੇ।
ਇਤਿ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿष੍ਵਗ੍ ਅਸਾਰਵਤ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗੇ ਨਿष੍ਠਾਯਾਂ ਤਿष੍ਠ ਸਾਰਵਤ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਟਕਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਬੇਅਸਾਰ ਜਾਣ ਕੇ, 'ਸੰਸਾਰ' ਦੇ ਮਤਲਬ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹਿ।
ਨੇਹ ਸਤ੍ਯਂ ਨ ਵਾਸਤ੍ਯਂ ਨਾਵਸ੍ਤੁਤ੍ਵਂ ਨ ਵਸ੍ਤੁਤਾ । ਕੇਨਾਪੀਦਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਿਮ੍ ਅਪੀਵ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਥੇ ਨਾ ਸਚ ਹੈ, ਨਾ ਝੂਠ; ਨਾ ਕੁਝ ਹੈ, ਨਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੁਝ ਕਿਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਕਾ ਨਾਮ ਸਾਸ੍ਤਿ ਕਲਨਾ ਕਲਯਾਪਵਰ੍ਗੋ ਵਾਚਾਂ ਯਯੈਤਿ ਵਿषਯਂ ਵਿਸ਼ਦਾਵਭਾਸਃ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕੇਵਲਮ੍ ਅਸੌ ਪਰਿਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਸਮ੍ਬੋਧਮ੍ ਏਤਿ ਤੁ ਕਯਾਪਿ ਨਿਜੈਕਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ
ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਖਤਮ ਹੋਣਾ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੋਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਫ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਿਰਫ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।