ਯਥਾ ਪੁਸ੍ਤਮਯਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਮਹਾਰਮ੍ਭਮ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਂ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਙ੍ਗਾਯੁਧਾਦਿਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਬਣੀ ਫੌਜ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਵੱਡੀ, ਅੰਤਹੀਨ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ-ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਦਿਸੇ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਮ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—
ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਪ੍ਰਤਿ ਤਜ੍ ਜਾਡ੍ਯਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਾਸਮ੍ਭਵਦੀਹਨਮ੍ । ਅਰੂਪਾਲੋਕਮਨਨਮ੍ ਅਦਿਕ੍ਕਾਲਕਲਾਦਿਕਮ੍
ਅਸਲ ਸਵਭਾਵ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਣ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਵੇਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ, ਸਮਾਂ, ਕਾਰਨ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਧਾਰਣਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੇਵਲਂ ਕੇਵਲਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਮਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ । ਦृष੍ਟੈਰ੍ ਅਨੁਮਿਤੈਰ੍ ਜ੍ਞਾਤੈਰ੍ ਇਤਰੇਣ ਦਸ਼ਾਭ੍ਰਮੈਃ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਟਕਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਨਾਗ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਪਰਾਮृष੍ਟਂ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਮ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਮ੍ । ਅਹਮਾਦਿਤ੍ਵਮ੍ ਆਦ੍ਯਂ ਚ ਤਥੈਵਾਖਣ੍ਡਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੁਹਿੰਦੀ; ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾ-ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੰਝ ਹੀ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਜਗਤ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਸ੍ਤਮਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਮ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਮ੍ । ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਲਿਖਤ-ਸੈਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾ-ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੂਪ, ਅਨੁਭਵ, ਮਨ ਦੀ ਨੀਅਤ, ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਅਰਥ ਨਹੀਂ।
ਅਨ੍ਯੇਨਾਨੁਮਿਤੈਰ੍ ਅਰ੍ਥੈਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਨ ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਨ ਚਾਸਤ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਦ੍ਵਯਤਾਵਸ਼ਾਤ੍
ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੋਰ ਅਨੁਮਾਨੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਝੂਠ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਤਮ ਦੀ ਇਕਤਾ ਕਰਕੇ।
ਅਨ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਪੁਸ੍ਤਸੈਨ੍ਯਾਨਾਮ੍ ਅਸ੍ਮਦਾਦਿਰ੍ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ । ਅਸ੍ਮਦਾਦੇਸ੍ ਤੁ ਕੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣḫ ਪਦਾਤ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਕੋਈ ਹੈ; ਪਰ ਸਾਡੀ ਤੇ ਅਨੰਤ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਯਸ੍ ਸ ਨੋ ऽਨ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਸ੍ਤਮਯਾਤ੍ਮਕਃ । ਅਸਨ੍ਨ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਿਤੋ ਮੋਹḫ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਯੋ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਜੋ ਦੂਜਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪੋਥੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਦਿੱਸਦਾ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ ਏਤਾਨ੍ ਅਸਤੋ ऽਨਨ੍ਯਾਨ੍ ਦੂਰਾਦ੍ ਭਾਵਵਿਕਾਰਕਾਨ੍ । ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਜੀਵਨ੍ਨ੍ ਆਤ੍ਮਮृਤਿਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਜੀਵ, ਪਾਗਲ ਵਾਂਗ, ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਇਹ ਝੂਠੇ ਤੇ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਦੇ ਹੋਏ ਆਤਮਕ ਮੌਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਏषੋ ऽਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਮੈਵ ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਰਜਤਧੀਰ੍ ਇਵ । ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ ਸਞ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਰਜਤਧੀਰ੍ ਇਵ
ਇਹ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਿਰਫ ਸੋਚ ਹੈ; ਪਰਖਣ ਤੇ ਸਿੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਅਸ੍ਮਾਭਿḫ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ ਤੇਨ ਨੂਨਂ ਨਿਰ੍ਮੂਲਤਾਂ ਗਤਃ । ਅਨਾਲੋਕḫ ਪੁਰੋ ਰੂਢਂ ਵਸ੍ਤੁ ਨੇਤਿ ਵਿਲੋਕਨਾਤ੍
ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਉਖੜ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ 'ਇਹ ਚੀਜ਼ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ', ਤਾਂ ਝੂਠਾ ਦਿਖਾਵਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੈਸ੍ ਤੁ ਨ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਤੇषਾਂ ਸ਼ਤਸ਼ਾਖਂ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ । ਅਸਤ੍ਯ ਏਵ ਸਤ੍ਯੇਨ ਬਾਲਵੇਤਾਲਸੈਨ੍ਯਵਤ੍
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੌਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ ਸੱਚੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਫੌਜ।
ਆਸृष੍ਟਿਕਰਮ੍ ਆਰੁਦ੍ਰਮ੍ ਇਯਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤਾ । ਤਥਾਪ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਦੁẖਖਾਯ ਕਿਂ ਸ਼ੁਭਂ ਜ੍ਞਾਤਯਾਨਯਾ
ਇਹ ਭ੍ਰਮ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਹੈ, ਉੱਠਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਇਆ?
ਅਸਨ੍ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਰਾਮ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਏਵ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਸਤ੍ਯਂ ਤੁ ਵਸ੍ਤੁ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਨੈਵ ਵਾਨਘ
ਰਾਮਾ, ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਸੱਚੀ ਚੀਜ਼, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਤਮਾਤ੍ਰੈਵ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਨ ਬਾਧਤੇ । ਨ ਵਿਪ੍ਰਲਮ੍ਭਯਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਬੁਧੀਰ੍ ਇਵ
ਅਗਿਆਨ, ਜਦੋਂ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ, ਫ਼ੌਰਨ ਹੀ ਠੰਢਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਇਹ ਅੰਦਰੋਂ ਠੱਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ.
ਯਦ੍ ਏਵਾਸ੍ਯਾḫ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ ਏਵਾਸ੍ਯਾḫ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਃ । ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਪਰਮਾਯੈਵ ਮਿਤ੍ਰੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਧਿਯੋ ਯਥਾ
ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਣਾ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਨਾਸ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੈਵ ਗਲਤਿ ਲਗਤ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਰੂषਿਤਾ । ਸ੍ਵਭਾਵਤਸ਼੍ ਚ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਮਿਥ੍ਯਾ ਯਕ੍ਸ਼ਮਤਿਰ੍ ਯਥਾ
ਅਗਿਆਨ, ਜਦੋਂ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਆਪ ਹੀ ਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਸਭਾਵਿਕਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਝੂਠੀ ਸਮਝ ਕਦੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਮਾਰ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ.
ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਲਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯੋ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਰੂਢਿਂ ਗਤਾਜ੍ਞੇ ਜ੍ਞੇ ਤ੍ਵ੍ ਏषਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਸ ਏਵ ਚ
'ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵਸਤਰ ਨਹੀਂ' ਇਹ ਪੱਕੀ ਧਾਰਨਾ ਹੀ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮਝ ਪੂਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ.
ਅਸਤ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ਏਵਾਸਤ੍ ਸਤ੍ ਤੁ ਨੈਵ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ । ਯਦਾਸਤ੍ਯਜਗਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ ਤਦੈषਾਸ਼ੁ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਜੋ ਝੂਠ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਝੂਠ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦਾ। ਜਦੋਂ ਝੂਠੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭ੍ਰਮਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਨਾਮਾਤ੍ਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ ਅਕਲ੍ਪਨਵਿਲਾਯਿਨੀ । ਮਨਸ੍ਸਤ੍ਤੇਵ ਮृਦ੍ਵਙ੍ਗੀ ਨਰਾਯਤ੍ਤਭਵਾਭਵਾ
ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਮੁਕ ਜਾਣ ਤੇ ਆਪੇ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੀ ਹੌਲੀ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਮਨੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰੁषਾਯਤ੍ਤਜਨਨਮਰਣਾਯਾਮ੍ ਅਖਿਨ੍ਦਤਃ । ਯਥਾਵਦ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਬੁਦ੍ਧਾਯਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਏਵਾਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਜਾਗਰੂਕ ਸਮਝ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਦ੍ਰਿਦ੍ਯੂਰ੍ਵੀਨਦੀਸ਼ਾਦਿਕਲ੍ਪਨਾਮਾਤ੍ਰਕਾਤ੍ਮਕਾਮ੍ । ਪੀਤ੍ਵਾਕਲ੍ਪਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਿਰ੍ਵਾਤਿ ਨਿਪੁਣਂ ਪੁਮਾਨ੍
ਪਹਾੜ, ਧਰਤੀ, ਦਰਿਆ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਿਆਣਾ ਕਲਪਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਚੈਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਸ਼ੈਲਾਦਿ ਸਤ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਤ੍ ਕੇਨ ਵਿਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ । ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ ਨਾਭਾਵੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਤਃ
ਜੇ ਪਹਾੜ ਆਦਿ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਹਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਝੂਠ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਮਿਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਯਥਾ ਪ੍ਰਸਰਤਿ ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਚ੍ ਚਕ੍ਰਵृਨ੍ਦਮ੍ ਅਸਜ੍ ਜਲੇ । ਤਥੋਲ੍ਲਸਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਚ੍ ਚਿਤ੍ਖੇ ਸਂਸਾਰਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ 'ਚ ਝਲਕ ਤੋਂ ਲਹਿਰਾਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ 'ਚ ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਜਸ੍ਪਨ੍ਦਵਸ਼ਾਦ੍ ਏਕਂ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਤਂ ਪਯੋ ਯਥਾ । ਨਿਜਸ੍ਪਨ੍ਦਵਸ਼ਾਦ੍ ਏਕਂ ਜਗਦਾਤ੍ਮ ਪਰਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹਿਲਚਲ ਨਾਲ ਇਕ ਵੱਡਾ ਘੂਮਣ ਵਾਲਾ ਘੇਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਿਤਮ੍ ਅਨ੍ਵਿष੍ਟਂ ਯਾਵਚ੍ ਚਕ੍ਰਾਦਿ ਨਾਮ੍ਭਸਿ । ਅਸ੍ਤਿ ਨਾਪਿ ਚ ਸਰ੍ਗਾਦਿ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਨ ਚ ਕਲ੍ਪਨਾ
ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ 'ਚ ਚੱਕਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੀਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ 'ਚ ਨਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ।
ਸ੍ਵਯਤ੍ਨਮਾਤ੍ਰਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪ੍ਰਾਪ੍ਯੌ ਸਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਕੌ । ਯ ਏਵ ਰੋਚਤੇ ਯਸ੍ਮੈ ਤਯੋਸ੍ ਤਂ ਸੋ ऽਨੁਗਚ੍ਛਤਿ
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਜਨਮ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੋਨੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੋ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਉਹੀ ਰਾਹ ਉਹ ਚੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਪਵਰ੍ਗਤ੍ਵਂ ਵਿਤ੍ਤ੍ਵਾਜ੍ ਜਨ੍ਮਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ । ਵੇਦ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਚ ਨੋ ਸਤ੍ਯਂ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ
ਅਣਜਾਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਾਣਨ ਨਾਲ ਜਨਮ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਤਾਂ, ਪਰ ਸੱਚ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਕਰ।
ਅਸਦ੍ ਵੇਦ੍ਯਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਾਯ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਕ ਇਵ ਦੁẖਖਦਮ੍ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਾਦ੍ ਧਿ ਪਙ੍ਕਸ੍ਯ ਦੂਰਾਦ੍ ਅਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਵਰਮ੍
ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ ਬਣਾਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੀਚੜ ਨੂੰ ਧੋਣ ਲਈ, ਦੂਰੋਂ ਨਾ ਛੂਹਣਾ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਕ ਈਦृਸ਼ੋ ऽਸ੍ਤਿ ਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਯੋ ਵਿਨਿਰ੍ਮਾਯ ਯਕ੍ਸ਼ਕਮ੍ । ਤੇਨੈਵ ਘਟ੍ਟਯਤ੍ਯ੍ ਆਰ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਕੌਣ ਉਹ ਮੁਕਤ ਆਤਮਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਛਾਇਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪ ਅਖੁੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?