ਸੁਖੀ ਦੁẖਖੀ ਭਵੋ ऽਭਾਵੋ ਨਰੋ ਨਾਗੋ ऽਮਰੋ ऽਸੁਰਃ । ਬਕẖ ਕਾਕਸ਼੍ ਸ਼ੁਕਸ਼੍ ਸ਼ਙ੍ਖਸ੍ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਰ੍ ਹਰਿਣੋ ਵृषਃ
ਕਦੇ ਖੁਸ਼, ਕਦੇ ਦੁਖੀ, ਕਦੇ ਮੌਜੂਦ, ਕਦੇ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ, ਕਦੇ ਮਨੁੱਖ, ਕਦੇ ਸੱਪ, ਕਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਕਦੇ ਰਾਕਸ਼, ਕਦੇ ਬਗਲਾ, ਕਦੇ ਕਾਂ, ਕਦੇ ਤੋਤਾ, ਕਦੇ ਸਾਂਪ, ਕਦੇ ਟਿੱਟੀਰੀ, ਕਦੇ ਹਿਰਣ, ਕਦੇ ਬਲਦ—
ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਭਵ੍ਯਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਦੁẖਖਾਦ੍ ਦੁẖਖਂ ਭਯਾਦ੍ ਭਯਮ੍ । ਪਤਨ੍ਨ੍ ਆਪਾਤਰਮ੍ਯੇषੁ ਰਮਤੇ ਭੋਗਭਸ੍ਮਸੁ
ਜੀਵ ਕਦੇ ਯੋਗਯ ਹੋ ਕੇ ਅਯੋਗਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਡਰ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਡਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਖ-ਮੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਖ਼ਰ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼ਰੀਰੋ ਨਿਰਾਕਾਰਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਤ੍ਮਾਮ੍ਬਰਾਸ੍ਪਦਃ । ਪਿਸ਼ਾਚੋ ऽਸ੍ਮੀਤਿ ਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਧਤ੍ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਤਾਮ੍
ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਆਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਤੇ ਖਾਲੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਭੂਤ ਹਾਂ,' ਤੇ ਭੂਤ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਸਰ੍ਗੇ ਯਥਾ ਰੂਢਂ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਤੁ ਨਿषੇਵਤੇ । ਜੀਵਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞਮ੍ ਅਤਜ੍ਜ੍ਞਮ੍ ਅਪਿ ਵਾਨਘ
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਉਹੀ ਰੂਪ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਜਾਣਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ।
ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ḫਪਿਸ਼ਾਚਾਦਿਭਾਵਨਾਭ੍ਰਮਭੇਦਤਃ । ਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਂ ਨ ਕਰ੍ਤੁਂ ਮਮ ਸਮਾਰ੍ਥਤਾ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ ਜਾਂ ਭੂਤ ਸਮਝਣ ਦੀ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਾਂ ਬੇਅੰਤ ਹਨ।
ਪਦਾਰ੍ਥਭਾਵਨਾਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ਅਤਿਦੁẖਖਪਰਮ੍ਪਰਾਃ । ਅਹਨ੍ਤਾਤ੍ਮਨ ਉਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਾਸਤ੍ਯਘਨਭ੍ਰਮਾਃ
ਸਿਰਫ਼ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ, 'ਮੈਂ' ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੇ ਮੋਟੇ ਭੁੱਲਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਖ ਏਵ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਖਰੂਪਾਸ੍ ਸਂਸृਤਿਭ੍ਰਮਾਃ । ਨ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਵਰਣਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ
ਇਹ ਭਟਕਣਾਂ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਇਕ ਰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਅਨਾਰਤਂ ਸਰ੍ਗਪਰਮ੍ਪਰਾਣਾਮ੍ ਅਰੂਪਿਣੀਨਾਮ੍ ਅਥ ਰੂਪਿਣੀਨਾਮ੍ । ਜਲਦ੍ਰਵਾਨੁਕ੍ਰਮਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਖੇ ਖਾਤ੍ਮਤਯੋਦਿਤਾਨਾਮ੍
ਮੈਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਆਪ ਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀਆਂ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਦੀਆਂ ਕਈ ਕਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ।
ਯੋਗਭੂਮਿਕਯੋਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਜੀਵਿਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ । ਭੂਮਿਕਾਂਸ਼ਾਨੁਸਾਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਪੂਰ੍ਵਦੁष੍ਕृਤਮ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯੋਗ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਉਸ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਭੂਵਮ੍ ਅਹਂ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਮृਤੋ ऽਹਂ ਤਤ੍ਰ ਬਨ੍ਧੁषੁ । ਚਿਰੇਣੇਹਾਹਮ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਇਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਤਤਃ
ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮਰ ਗਿਆ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ।'
ਏਵਂ ਭਾਵਨਯੋਚ੍ਛੂਨਂ ਜਾਤਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਦੇਹਕਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਵਯਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਙ੍ਕਾਦ੍ ਇਵ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਰੀਰਮ੍ ਅਭਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਪ੍ਰੋਚ੍ਛੂਨਵਾਸਨਮ੍ । ਪਰਲੋਕਮ੍ ਅਥ ਸ੍ਫਾਰਂ ਚਿਨੋਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਪਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤẖ ਕਤਿਪਯਂ ਕਾਲਂ ਸ਼ੇषਂ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਕृਤਭੋਗਾਯ ਯਾਤਿ ਪੁਣ੍ਯਵਤਾਂ ਪਦਮ੍
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਚਲੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੋਪਰਿ ਵਿਮਾਨੇषੁ ਲੋਕਪਾਲਪੁਰੇषੁ ਚ । ਮੇਰੂਪਵਨਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਰਮਤੇ ਰਮਣੀਸਖਃ
ਉਥੇ, ਅਕਾਸੀ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਛਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸੰਗਤੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਦਾਰਦਲਦੋਲਾਸੁ ਪੁਨ੍ਨਾਗਗਹਨੇषੁ ਚ । ਪਾਰਿਜਾਤਵਨਾਗ੍ਰੇषੁ ਰਮਤੇ ਰਮਣੀਸਖਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਾਲ ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੂਲਿਆਂ 'ਚ, ਪੁੰਨਾਗ ਦੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ, ਤੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤਾਨਕਵਿਤਾਨੇषੁ ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਦ੍ਰੁਮੇषੁ ਚ । ਕਲ੍ਪਪਾਦਪਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਰਮਤੇ ਰਮਣੀਸਖਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਪਾਰਿਭਦ੍ਰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਕਲਪ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਵੜਿਆਂ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਭੂਮਿਗਤਾ ਯੇ ਯੇ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣਦੁष੍ਕृਤਾ ਮਤ੍ਤਾ ਰਮਨ੍ਤੇ ਸੁਰਸਦ੍ਮਸੁ
ਜੋ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਯੋਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਦ ਕਰਮ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਕਲ੍ਪਤਰੁਪਲ੍ਲਵਸਂਸ੍ਤਰੇषੁ ਪੁष੍ਪਾਵਨਦ੍ਧਮृਦੁਹੇਮਲਤਾਲਯੇषੁ । ਸਮ੍ਯਕ੍ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ ਸੁਰਪੁਰੇषੁ ਸਹਾਪ੍ਸਰੋਭਿਰ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਸ੍ ਸੁਰਤਸਾਰਸੁਖਂ ਰਮਨ੍ਤੇ
ਕਲਪ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ 'ਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਲਕੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਬਾਵੜੀਆਂ 'ਚ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮ੍ ਏਵਮ੍ ਉਦਿਤḫ ਪृਥਕ੍ਸਂਸਾਰषਣ੍ਡਕਃ । ਸਸੁਰਾਸੁਰਪਾਤਾਲਲੋਕਾਨ੍ਤਰਧਰਾਮ੍ਬਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਸੰਸਾਰ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਪਾਤਾਲ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਏਵਮ੍ ਏਵ ਗਤਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਤ੍ਮਾਨ ਏਵੇਮਂ ਸਰ੍ਗਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ, ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਆਪਣੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰਾਦਿḫ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਮਨੋਮਯੀ । ਮਾਯੇਯਮ੍ ਉਦਿਤਾ ਮਿਥ੍ਯਾ ਸਰ੍ਗਤਾ ਕਲ੍ਪਨਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ, ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਨ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ; ਇਹ ਮਾਇਆ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਰਚਨਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਆਲੋਕ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਮਾਯਾਯਾਸ੍ ਤਦ੍ ਅਸਨ੍ ਨਭਃ । ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਸਾਰਾਤ੍ਮਰਮ੍ਭਾਸ੍ਤਮ੍ਭਾ ਇਵੋਦਿਤਾਃ
ਇਸ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਅੰਦਰਲੇ ਖਾਲੀਪਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਥੰਮ੍ਹੇ ਖੜੇ ਹੋਣ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰੁषਾ ਏਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੁਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਕਾਦਯਃ । ਅਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਚਿਤ੍ਤ੍ਵੈਰ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦਰ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਣੇ ਜੀਵ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਇਹ ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਿਨਾ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਝੂਠੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਭੂਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪृਥਗ੍ਭੂਤਸ੍ ਸਰ੍ਗੋ ਵਿਕਸਿਤਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰਵਨ੍ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯਵਦ੍ ਆਤਤਃ
ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਚ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਾਂ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਗਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਚਿਦ੍ਧਾਤੋਰ੍ ਮਿਥਸ਼੍ ਚਾਨੁਭਵਭ੍ਰਮਾਤ੍ । ਸਰ੍ਗੇष੍ਵ੍ ਏਤੇषੁ ਸਦ੍ਰੂਪਾਸ੍ ਸਮਸ੍ਤਾ ਭੂਤਜਾਤਯਃ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਗਲਤਫਹਮੀ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਸਮ੍ਮਿਲਨ੍ਤਿ ਮਿਥẖ ਕੇਚਿਨ੍ ਨਿਰਾਵਰਣਸਂਵਿਦਃ । ਸਰ੍ਗਾḫ ਪਰਿਣਮਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵ੍ ਅਪਰਸ੍ਪਰਵੇਦਿਨਃ
ਕੁਝ ਜੀਵ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਜੀਵ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ।
ਕਾਕਤਾਲੀਯਵਤ੍ ਕੇਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਗਾਸ੍ ਸਰ੍ਗੇ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਦੇਸ਼ਮ੍ ਅਨ੍ਯਮ੍ ਇਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਭਾਵਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲਣ ਵਾਂਗ, ਦੂਜੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, 'ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ।'
ਕ੍ਰਮੇਣਾਨੇਨ ਹੇ ਰਾਮ ਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰੁषਾ ਅਪਿ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰੁषਾਸ਼੍ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਾਤ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਣੇ ਲੋਕ ਵੀ ਅਸਲ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਿੱਤ ਅਟੁੱਟ ਹੈ।
ਚਿਦ੍ਘਨਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਸਾਰਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠਤੇ । ਨਾਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨੋ ਨ ਵੇਧੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨਾਨ੍ਯਤਾ ਨ ਚ ਨਾਸ਼ਿਤਾ
ਚਿੱਤ ਗਾੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ, ਵੰਡ, ਹੋਰਪਣ ਜਾਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰੁषਾਸ੍ ਸਤ੍ਯਾਸ੍ ਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਿਭ੍ਰਮਾਃ । ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਰ੍ਥਕਾਰਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨੇਹ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਮ੍
ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਣੇ ਲੋਕ ਅਸਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਭੁਲ ਵੀ ਅਸਲ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।