ਏਤਤ੍ ਤਦ੍ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਭੁਕ੍ਤਮ੍ ਏਤਾਸ੍ ਤਾਸ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸਮ੍ਪਦਃ । ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰੇषੁ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਹਿ ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਇਹ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਇਹੀ ਉਹ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਹਨ ਜੋ ਮੈਂ ਭੋਗੇ ਹਨ, ਇਹੀ ਉਹ ਸੁਖ ਹਨ ਜੋ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਏ। ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰੁੱਖ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਮੀਯਮ੍ ਅਹਂ ਵਲ੍ਲੀ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮੀਹ षਣ੍ਡਕਃ । ਗਰ੍ਦਭੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਂ ਜਾਤਸ਼੍ ਸ਼ੁਕੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਬੇਲ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਨਰਮਦ ਵਜੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਗਧਾ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੋਤਾ ਬਣ ਕੇ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਮਰ੍ਕਟੋ ऽਸ੍ਮੀਹ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮੀਹ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਃ । ऋਕ੍ਸ਼ੋ ऽਸ੍ਮੀਹ ਵਟੋ ऽਸ੍ਮੀਹ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ऽਸ੍ਮੀਹਾਥ ਕਚ੍ਛਪਃ
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਬਾਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਟਿੱਟਰ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਰੀਛ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਮੱਛੀ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕਛੂਆ ਬਣਿਆ ਹਾਂ।
ਇਹ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ ਇਹ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਤृਣਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਮਿ ਮਾਨੁषੀਂ ਜਾਤਿਂ ਨਰੋ ਭੂਯੋ ਭਵਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਸੌ ਸਾਲ ਪਸ਼ੂ ਵਜੋਂ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਸੌ ਸਾਲ ਘਾਹ ਵਜੋਂ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦਿਭਿਰ੍ ਬਨ੍ਧੁਕृਤ੍ਯੈਸ੍ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰਚੇष੍ਟਿਤੈਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਣਦੁष੍ਕृਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਵਾਮਿ ਪੁਰੁषੋ ऽਧੁਨਾ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਨੇਕੀਆਂ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਅਯਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਗਰ੍ਭੇ ਮਾਤੁਰ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਨਿਯੋਜਿਤਃ । ਗਰ੍ਭਮਾਸਾष੍ਟਕੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਪਿਤੁਰ੍ ਜਾਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਗृਹੇ
ਇਸ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਦੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍ ਅਹਂ ਬਾਲḫ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਵਯੌਵਨਮ੍ । ਅਯਂ ਜਰਾਮ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤਸ਼੍ ਚਿਰਾਦ੍ ਅਯਮ੍ ਅਹਂ ਮृਤਃ
ਇਥੇ ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਇਥੇ ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇਥੇ ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯ੍ ਅਨੁਭਵਞ੍ ਜੀਵੋ ਨਿਜਵਿਭ੍ਰਮਜਰ੍ਜਰਃ । ਉਹ੍ਯਤੇ ਵਾਸਨਾਵਾਤ੍ਯਾਪਰਾਵਰ੍ਤੈḫ ਪੁਨḫ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਭਟਕਣਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਆੰਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਸਨਾਬਿਲਕਲ੍ਲੋਲੈਰ੍ ਵਿਵਿਧਾਵਰ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ । ਜੀਵਤृਣ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀਮਾਸ੍ ਸਂਸਾਰੈਕਮਹਾਰ੍ਣਵੇ
ਸੂਖਮ ਵਾਸਨਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਜੀਵ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਬਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵẖ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸੁषੁਪ੍ਤਸ੍ਥẖ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਤਾਜਡਃ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਵ੍ਯਾਧਿਪਰਿਮ੍ਲਾਨẖ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਆਧਿਭਿਰ੍ ਆਤੁਰਃ
ਕਦੇ ਜੀਵ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਪੌਦੇ ਵਾਂਗ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖੀ ਦੁẖਖੀ ਭਵੋ ऽਭਾਵੋ ਨਰੋ ਨਾਗੋ ऽਮਰੋ ऽਸੁਰਃ । ਬਕẖ ਕਾਕਸ਼੍ ਸ਼ੁਕਸ਼੍ ਸ਼ਙ੍ਖਸ੍ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਰ੍ ਹਰਿਣੋ ਵृषਃ
ਕਦੇ ਖੁਸ਼, ਕਦੇ ਦੁਖੀ, ਕਦੇ ਮੌਜੂਦ, ਕਦੇ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ, ਕਦੇ ਮਨੁੱਖ, ਕਦੇ ਸੱਪ, ਕਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਕਦੇ ਰਾਕਸ਼, ਕਦੇ ਬਗਲਾ, ਕਦੇ ਕਾਂ, ਕਦੇ ਤੋਤਾ, ਕਦੇ ਸਾਂਪ, ਕਦੇ ਟਿੱਟੀਰੀ, ਕਦੇ ਹਿਰਣ, ਕਦੇ ਬਲਦ—
ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਭਵ੍ਯਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਦੁẖਖਾਦ੍ ਦੁẖਖਂ ਭਯਾਦ੍ ਭਯਮ੍ । ਪਤਨ੍ਨ੍ ਆਪਾਤਰਮ੍ਯੇषੁ ਰਮਤੇ ਭੋਗਭਸ੍ਮਸੁ
ਜੀਵ ਕਦੇ ਯੋਗਯ ਹੋ ਕੇ ਅਯੋਗਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਡਰ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਡਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਖ-ਮੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਖ਼ਰ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼ਰੀਰੋ ਨਿਰਾਕਾਰਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਤ੍ਮਾਮ੍ਬਰਾਸ੍ਪਦਃ । ਪਿਸ਼ਾਚੋ ऽਸ੍ਮੀਤਿ ਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਧਤ੍ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਤਾਮ੍
ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਆਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਤੇ ਖਾਲੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਭੂਤ ਹਾਂ,' ਤੇ ਭੂਤ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਸਰ੍ਗੇ ਯਥਾ ਰੂਢਂ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਤੁ ਨਿषੇਵਤੇ । ਜੀਵਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞਮ੍ ਅਤਜ੍ਜ੍ਞਮ੍ ਅਪਿ ਵਾਨਘ
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਉਹੀ ਰੂਪ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਜਾਣਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ।
ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ḫਪਿਸ਼ਾਚਾਦਿਭਾਵਨਾਭ੍ਰਮਭੇਦਤਃ । ਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਂ ਨ ਕਰ੍ਤੁਂ ਮਮ ਸਮਾਰ੍ਥਤਾ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ ਜਾਂ ਭੂਤ ਸਮਝਣ ਦੀ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਾਂ ਬੇਅੰਤ ਹਨ।
ਪਦਾਰ੍ਥਭਾਵਨਾਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ਅਤਿਦੁẖਖਪਰਮ੍ਪਰਾਃ । ਅਹਨ੍ਤਾਤ੍ਮਨ ਉਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਾਸਤ੍ਯਘਨਭ੍ਰਮਾਃ
ਸਿਰਫ਼ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ, 'ਮੈਂ' ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੇ ਮੋਟੇ ਭੁੱਲਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਖ ਏਵ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਖਰੂਪਾਸ੍ ਸਂਸृਤਿਭ੍ਰਮਾਃ । ਨ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਵਰਣਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ
ਇਹ ਭਟਕਣਾਂ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਇਕ ਰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਅਨਾਰਤਂ ਸਰ੍ਗਪਰਮ੍ਪਰਾਣਾਮ੍ ਅਰੂਪਿਣੀਨਾਮ੍ ਅਥ ਰੂਪਿਣੀਨਾਮ੍ । ਜਲਦ੍ਰਵਾਨੁਕ੍ਰਮਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਖੇ ਖਾਤ੍ਮਤਯੋਦਿਤਾਨਾਮ੍
ਮੈਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਆਪ ਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀਆਂ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਦੀਆਂ ਕਈ ਕਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ।
ਯੋਗਭੂਮਿਕਯੋਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਜੀਵਿਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ । ਭੂਮਿਕਾਂਸ਼ਾਨੁਸਾਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਪੂਰ੍ਵਦੁष੍ਕृਤਮ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯੋਗ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਉਸ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਭੂਵਮ੍ ਅਹਂ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਮृਤੋ ऽਹਂ ਤਤ੍ਰ ਬਨ੍ਧੁषੁ । ਚਿਰੇਣੇਹਾਹਮ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਇਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਤਤਃ
ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮਰ ਗਿਆ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ।'
ਏਵਂ ਭਾਵਨਯੋਚ੍ਛੂਨਂ ਜਾਤਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਦੇਹਕਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਵਯਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਙ੍ਕਾਦ੍ ਇਵ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਰੀਰਮ੍ ਅਭਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਪ੍ਰੋਚ੍ਛੂਨਵਾਸਨਮ੍ । ਪਰਲੋਕਮ੍ ਅਥ ਸ੍ਫਾਰਂ ਚਿਨੋਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਪਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤẖ ਕਤਿਪਯਂ ਕਾਲਂ ਸ਼ੇषਂ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਕृਤਭੋਗਾਯ ਯਾਤਿ ਪੁਣ੍ਯਵਤਾਂ ਪਦਮ੍
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਚਲੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੋਪਰਿ ਵਿਮਾਨੇषੁ ਲੋਕਪਾਲਪੁਰੇषੁ ਚ । ਮੇਰੂਪਵਨਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਰਮਤੇ ਰਮਣੀਸਖਃ
ਉਥੇ, ਅਕਾਸੀ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਛਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸੰਗਤੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਦਾਰਦਲਦੋਲਾਸੁ ਪੁਨ੍ਨਾਗਗਹਨੇषੁ ਚ । ਪਾਰਿਜਾਤਵਨਾਗ੍ਰੇषੁ ਰਮਤੇ ਰਮਣੀਸਖਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਾਲ ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੂਲਿਆਂ 'ਚ, ਪੁੰਨਾਗ ਦੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ, ਤੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤਾਨਕਵਿਤਾਨੇषੁ ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਦ੍ਰੁਮੇषੁ ਚ । ਕਲ੍ਪਪਾਦਪਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਰਮਤੇ ਰਮਣੀਸਖਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਪਾਰਿਭਦ੍ਰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਕਲਪ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਵੜਿਆਂ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਭੂਮਿਗਤਾ ਯੇ ਯੇ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣਦੁष੍ਕृਤਾ ਮਤ੍ਤਾ ਰਮਨ੍ਤੇ ਸੁਰਸਦ੍ਮਸੁ
ਜੋ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਯੋਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਦ ਕਰਮ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਕਲ੍ਪਤਰੁਪਲ੍ਲਵਸਂਸ੍ਤਰੇषੁ ਪੁष੍ਪਾਵਨਦ੍ਧਮृਦੁਹੇਮਲਤਾਲਯੇषੁ । ਸਮ੍ਯਕ੍ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ ਸੁਰਪੁਰੇषੁ ਸਹਾਪ੍ਸਰੋਭਿਰ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਸ੍ ਸੁਰਤਸਾਰਸੁਖਂ ਰਮਨ੍ਤੇ
ਕਲਪ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ 'ਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਲਕੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਬਾਵੜੀਆਂ 'ਚ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮ੍ ਏਵਮ੍ ਉਦਿਤḫ ਪृਥਕ੍ਸਂਸਾਰषਣ੍ਡਕਃ । ਸਸੁਰਾਸੁਰਪਾਤਾਲਲੋਕਾਨ੍ਤਰਧਰਾਮ੍ਬਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਸੰਸਾਰ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਪਾਤਾਲ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਏਵਮ੍ ਏਵ ਗਤਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਤ੍ਮਾਨ ਏਵੇਮਂ ਸਰ੍ਗਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ, ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਆਪਣੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।