ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਮ੍ ਅਸ਼ਰੀਰਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਚਿਨੋਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਜੀਵਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਭਵਾਨ੍ ਇਵ
ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਰੇष੍ਠਯਾ ਵਾਸਨਯਾ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਫਲਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ । ਦੁẖਖਵਾਨ੍ ਅਧਮੋ ਜਾਤ ਇਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਜੀਵਕਃ
ਮੈਂ ਮਾੜੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਤੇ ਗਲਤ ਆਤਮਕ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨਯਾ ਵਾਸਨਯਾ ਪ੍ਰਧਾਨਫਲਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ । ਜਾਤḫ ਪ੍ਰਧਾਨ ਏਵੇਤਿ ਚਿਨੋਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਵਾਸਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਚ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵ ਏਵਮ੍ ਅਦੇਹੋ ऽਪਿ ਸਦੇਹਤ੍ਵਮ੍ ਉਪਾਗਤਃ । ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਮਪ੍ਰੌਢਂ ਪਰਲੋਕਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵ ਦੇਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਦੇਹ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਪਰਲੋਕ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਅਯਂ ਸ ਪਰਲੋਕੋ ਮੇ ਧਰ੍ਮਰਾਜਨਰਾ ਇਮੇ । ਅਯਂ ਨੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨੇਯੋ ऽਯਂ ਮਮੇਦਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਈਹਿਤਮ੍
ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਣਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹਿਆ ਸੀ।
ਪਰਲੋਕਭੁਵਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏਤਾਸ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਵਚ੍ਮਿ ਪੁਰਾਕृਤਮ੍ । ਪृष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਧਰ੍ਮਭृਤਾ ਚ੍ਛਾਯੇਯਂ ਮਮ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਇਹ ਪਰਲੋਕ ਦੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਛਾਂ ਮੇਰੀ ਗਵਾਹ ਹੈ।
ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਚੇਦਂ ਕਰ੍ਮ ਮੇ ਪੁਰਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਯਂ ਨੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨਰਕਮ੍ ਏਵ ਵਾ
ਮੇਰੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹਨ; ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ।
ਏਵਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਵਾਞ੍ ਜੀਵੋ ਦੀਰ੍ਘਂ ਸਂਸृਤਿਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਸਮ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨੈਵ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤੇਨ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿੰਦ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਬੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏष ਦੁẖਖਮਹਾषਣ੍ਡੋ ਵਾਸਨਾਬੀਜਕੋਟਰਾਤ੍ । ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਦੁਰ੍ਜਾਤਾਦ੍ ਉਪਜਾਯਤੇ
ਇਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਖੋਹ ਤੋਂ, 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜਨਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯੋਜਿਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਦੁẖਖੇ ਸੁਖੇ ਵਾ ਯੋਜਿਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍ । ਅਯਂ ਮੇ ਵਤ੍ਸਰੋ ਯਾਤ ਇਦਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਗਤਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਇਹ ਸੌ ਸਾਲ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ।
ਏਤਤ੍ ਤਦ੍ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਭੁਕ੍ਤਮ੍ ਏਤਾਸ੍ ਤਾਸ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸਮ੍ਪਦਃ । ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰੇषੁ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਹਿ ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਇਹ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਇਹੀ ਉਹ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਹਨ ਜੋ ਮੈਂ ਭੋਗੇ ਹਨ, ਇਹੀ ਉਹ ਸੁਖ ਹਨ ਜੋ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਏ। ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰੁੱਖ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਮੀਯਮ੍ ਅਹਂ ਵਲ੍ਲੀ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮੀਹ षਣ੍ਡਕਃ । ਗਰ੍ਦਭੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਂ ਜਾਤਸ਼੍ ਸ਼ੁਕੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਬੇਲ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਨਰਮਦ ਵਜੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਗਧਾ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੋਤਾ ਬਣ ਕੇ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਮਰ੍ਕਟੋ ऽਸ੍ਮੀਹ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮੀਹ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਃ । ऋਕ੍ਸ਼ੋ ऽਸ੍ਮੀਹ ਵਟੋ ऽਸ੍ਮੀਹ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ऽਸ੍ਮੀਹਾਥ ਕਚ੍ਛਪਃ
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਬਾਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਟਿੱਟਰ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਰੀਛ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਮੱਛੀ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕਛੂਆ ਬਣਿਆ ਹਾਂ।
ਇਹ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ ਇਹ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਤृਣਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਮਿ ਮਾਨੁषੀਂ ਜਾਤਿਂ ਨਰੋ ਭੂਯੋ ਭਵਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਸੌ ਸਾਲ ਪਸ਼ੂ ਵਜੋਂ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਸੌ ਸਾਲ ਘਾਹ ਵਜੋਂ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦਿਭਿਰ੍ ਬਨ੍ਧੁਕृਤ੍ਯੈਸ੍ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰਚੇष੍ਟਿਤੈਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਣਦੁष੍ਕृਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਵਾਮਿ ਪੁਰੁषੋ ऽਧੁਨਾ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਨੇਕੀਆਂ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਅਯਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਗਰ੍ਭੇ ਮਾਤੁਰ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਨਿਯੋਜਿਤਃ । ਗਰ੍ਭਮਾਸਾष੍ਟਕੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਪਿਤੁਰ੍ ਜਾਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਗृਹੇ
ਇਸ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਦੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍ ਅਹਂ ਬਾਲḫ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਵਯੌਵਨਮ੍ । ਅਯਂ ਜਰਾਮ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤਸ਼੍ ਚਿਰਾਦ੍ ਅਯਮ੍ ਅਹਂ ਮृਤਃ
ਇਥੇ ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਇਥੇ ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇਥੇ ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯ੍ ਅਨੁਭਵਞ੍ ਜੀਵੋ ਨਿਜਵਿਭ੍ਰਮਜਰ੍ਜਰਃ । ਉਹ੍ਯਤੇ ਵਾਸਨਾਵਾਤ੍ਯਾਪਰਾਵਰ੍ਤੈḫ ਪੁਨḫ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਭਟਕਣਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਆੰਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਸਨਾਬਿਲਕਲ੍ਲੋਲੈਰ੍ ਵਿਵਿਧਾਵਰ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ । ਜੀਵਤृਣ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀਮਾਸ੍ ਸਂਸਾਰੈਕਮਹਾਰ੍ਣਵੇ
ਸੂਖਮ ਵਾਸਨਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਜੀਵ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਬਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵẖ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸੁषੁਪ੍ਤਸ੍ਥẖ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਤਾਜਡਃ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਵ੍ਯਾਧਿਪਰਿਮ੍ਲਾਨẖ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਆਧਿਭਿਰ੍ ਆਤੁਰਃ
ਕਦੇ ਜੀਵ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਪੌਦੇ ਵਾਂਗ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖੀ ਦੁẖਖੀ ਭਵੋ ऽਭਾਵੋ ਨਰੋ ਨਾਗੋ ऽਮਰੋ ऽਸੁਰਃ । ਬਕẖ ਕਾਕਸ਼੍ ਸ਼ੁਕਸ਼੍ ਸ਼ਙ੍ਖਸ੍ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਰ੍ ਹਰਿਣੋ ਵृषਃ
ਕਦੇ ਖੁਸ਼, ਕਦੇ ਦੁਖੀ, ਕਦੇ ਮੌਜੂਦ, ਕਦੇ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ, ਕਦੇ ਮਨੁੱਖ, ਕਦੇ ਸੱਪ, ਕਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਕਦੇ ਰਾਕਸ਼, ਕਦੇ ਬਗਲਾ, ਕਦੇ ਕਾਂ, ਕਦੇ ਤੋਤਾ, ਕਦੇ ਸਾਂਪ, ਕਦੇ ਟਿੱਟੀਰੀ, ਕਦੇ ਹਿਰਣ, ਕਦੇ ਬਲਦ—
ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਭਵ੍ਯਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਦੁẖਖਾਦ੍ ਦੁẖਖਂ ਭਯਾਦ੍ ਭਯਮ੍ । ਪਤਨ੍ਨ੍ ਆਪਾਤਰਮ੍ਯੇषੁ ਰਮਤੇ ਭੋਗਭਸ੍ਮਸੁ
ਜੀਵ ਕਦੇ ਯੋਗਯ ਹੋ ਕੇ ਅਯੋਗਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਡਰ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਡਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਖ-ਮੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਖ਼ਰ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼ਰੀਰੋ ਨਿਰਾਕਾਰਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਤ੍ਮਾਮ੍ਬਰਾਸ੍ਪਦਃ । ਪਿਸ਼ਾਚੋ ऽਸ੍ਮੀਤਿ ਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਧਤ੍ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਤਾਮ੍
ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਆਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਤੇ ਖਾਲੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਭੂਤ ਹਾਂ,' ਤੇ ਭੂਤ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਸਰ੍ਗੇ ਯਥਾ ਰੂਢਂ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਤੁ ਨਿषੇਵਤੇ । ਜੀਵਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞਮ੍ ਅਤਜ੍ਜ੍ਞਮ੍ ਅਪਿ ਵਾਨਘ
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਉਹੀ ਰੂਪ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਜਾਣਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ।
ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ḫਪਿਸ਼ਾਚਾਦਿਭਾਵਨਾਭ੍ਰਮਭੇਦਤਃ । ਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਂ ਨ ਕਰ੍ਤੁਂ ਮਮ ਸਮਾਰ੍ਥਤਾ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ ਜਾਂ ਭੂਤ ਸਮਝਣ ਦੀ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਾਂ ਬੇਅੰਤ ਹਨ।
ਪਦਾਰ੍ਥਭਾਵਨਾਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ਅਤਿਦੁẖਖਪਰਮ੍ਪਰਾਃ । ਅਹਨ੍ਤਾਤ੍ਮਨ ਉਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਾਸਤ੍ਯਘਨਭ੍ਰਮਾਃ
ਸਿਰਫ਼ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ, 'ਮੈਂ' ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੇ ਮੋਟੇ ਭੁੱਲਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਖ ਏਵ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਖਰੂਪਾਸ੍ ਸਂਸृਤਿਭ੍ਰਮਾਃ । ਨ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਵਰਣਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ
ਇਹ ਭਟਕਣਾਂ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਇਕ ਰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਅਨਾਰਤਂ ਸਰ੍ਗਪਰਮ੍ਪਰਾਣਾਮ੍ ਅਰੂਪਿਣੀਨਾਮ੍ ਅਥ ਰੂਪਿਣੀਨਾਮ੍ । ਜਲਦ੍ਰਵਾਨੁਕ੍ਰਮਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਖੇ ਖਾਤ੍ਮਤਯੋਦਿਤਾਨਾਮ੍
ਮੈਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਆਪ ਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀਆਂ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਦੀਆਂ ਕਈ ਕਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ।
ਯੋਗਭੂਮਿਕਯੋਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਜੀਵਿਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ । ਭੂਮਿਕਾਂਸ਼ਾਨੁਸਾਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਪੂਰ੍ਵਦੁष੍ਕृਤਮ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯੋਗ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਉਸ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਭੂਵਮ੍ ਅਹਂ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਮृਤੋ ऽਹਂ ਤਤ੍ਰ ਬਨ੍ਧੁषੁ । ਚਿਰੇਣੇਹਾਹਮ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਇਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਤਤਃ
ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮਰ ਗਿਆ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ।'