ਭੋਗਾ ਵਿषਮਸਮ੍ਭੋਗਾ ਭੋਗਾ ਇਵ ਫਣਾਵਤਾਮ੍ । ਨਾਹਮ੍ ਏਤੇषੁ ਨੈਤੇ ਮੇ ਜਾਗਰ੍ਮ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਧੀਃ
ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸੁਖ। ਨਾ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਨਾ ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਕੋਈ ਹਿਲਚਲ ਨਹੀਂ।
ਭੋਗਾ ਭਵਮਹਾਰੋਗਾਸ੍ ਸਮ੍ਪਦḫ ਪਰਮਾਪਦਃ । ਵਿਯੋਗਾ ਏਵ ਸਂਯੋਗਾ ਆਧਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਧਿਯਃ
ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹਨ; ਦੌਲਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਵਿਛੋੜੇ ਹੀ ਮਿਲਾਪ ਹਨ; ਦੁੱਖ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਾਲẖ ਕਵਲਨੋਦ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਾਨ੍ । ਅਪ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਰਲਮ੍ਭੇਨ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਪਿ ਮੋਹਯਨ੍
ਕਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਝੂਠ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੀ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਯਾਨਿ ਸਨ੍ਤੀਵ ਨਾਨ੍ਤਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਿ ਚ । ਚਿਦ੍ਰਤ੍ਨਰਸ਼੍ਮਿਜਾਲਾਨਿ ਜਗਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਗਣਿਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਹੋ
ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਅੰਤਹੀਣ ਹਨ। ਅਣਗਿਣਤ ਜਗਤ ਚੇਤਨ ਦੀ ਮਣੀ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ—ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ!
ਵਿਚਾਰੇਣ ਨ ਲਭ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਰਗਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਜਾਗ੍ਰਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਦृष੍ਟਾਨਿ ਪੁਰਾਣੀਵ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਖੋਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਜੋ ਪਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਜਾਗਣ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਵਾਤਵਨਵਲ੍ਲੀਨਾਂ ਛਾਯਾ ਇਵ ਪੁਨḫ ਪੁਨਃ । ਅਨਾਰਤਵਿਲੋਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ
ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਕਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਅਨਾਸ੍ਥਯੇਤਿ ਭਾਵਾਨਾਂ ਯਦ੍ ਅਭਾਵਨਮ੍ ਆਨ੍ਤਰਮ੍ । ਨਾਹਂ ਕਰ੍ਤਾ ਨ ਭੋਕ੍ਤੇਤਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯੋ ऽਸਾਵ੍ ਅਸਙ੍ਗਮਃ
ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਾ ਹੋਣ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਰਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; 'ਮੈਂ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ'—ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।
ਨ ਕਰ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਨ ਭੋਕ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਨ ਵਕ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਨ ਯਾਮਿ ਚ । ਪ੍ਰਸृਤੇਹੇਸ਼੍ਵਰੇਚ੍ਛੇਤ੍ਥਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯੈਵਮ੍ ਅਸਙ੍ਗਤਿਃ
ਮੈਂ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਕਿਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ।
ਈਸ਼੍ਵਰਾਰ੍ਪਣਯਾ ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਮੁਕ੍ਤਵਾਸਨਮ੍ । ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਸਕ੍ਤਿਤਾਨਾਮ ਤਦ੍ ਆਹੁḫ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਮੁਕਤੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਸਂਸਙ੍ਗੋ ऽਯਮ੍ ਉਕ੍ਤਸ੍ ਤੇ ਸਾਮਾਨ੍ਯੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਇਮਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮ੍ ਅਸਂਸਙ੍ਗਂ ਸ਼ृਣੁ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰਸਾਯਨਮ੍
ਇਹ ਆਮ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ। ਹੁਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਸ੍ਰੁਤੀ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਅਨੇਨ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਸਂਯੋਗੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਨਿਯੋਗੇਨ ਸਤਾਮ੍ ਅਨ੍ਤḫ ਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਸ੍ਵਸਂਵਿਦਾਮ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ,
ਪੌਰੁषੇਣ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤਾਵਦ੍ ਅਭ੍ਯਾਸ ਉਹ੍ਯਤੇ । ਕਰਾਮਲਕਵਦ੍ ਯਾਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਸਾਰੋ ऽਨੁਭੂਯਤੇ
ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਸਿੱਧਾ-ਸਿੱਧਾ ਹਥੇਲੀ ਵਿਚ ਫਲ ਵਾਂਗ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਯਾ ਯੋਦੇਤਿ ਮਨਾਗ੍ ਇਚ੍ਛਾ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਤਸ੍ਯਾ ਨਿਪਾਤਨਾਤ੍ । ਪਦਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਸਾਰਂ ਕਯਾਚਿਨ੍ ਨਾਨ੍ਯਯਾ ਧਿਯਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਉਸ ਮਕਸਦ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਦृष੍ਟੇ ਸਕਲਸੀਮਾਨ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਕਣਦੀਪਕੇ । ਸਂਸਾਰਸਰਿਤḫ ਪਾਰੇ ਸਾਰੇ ਪਰਮਕਾਰਣੇ
ਜਦੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਹੱਦ ਤੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ, ਸਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਹਂ ਕਰ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰẖ ਕਰ੍ਤਾ ਨਾਸ੍ਮਿ ਕਰ੍ਤਾ ਨ ਚੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਨਾਯਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਨ ਚਾਨ੍ਯੋ ऽਹਮ੍ ਅਹਮ੍ ਅਸ੍ਮੀਤਰਸ਼੍ ਚ ਵਾ
ਮੈਂ ਨਾ ਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ; ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਦੂਜਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਦੂਰਤਰੇ ਨੂਨਮ੍ ਇਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਭਾਵਨਾਃ । ਯਨ੍ ਮੌਨਮ੍ ਆਸਿਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਸਂਸਙ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ ਕੀਤਾ' ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਦੂਰ ਹਾਂ' ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਟਿਕਾਅ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਰਕਤਤਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਨ੍ ਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਨਾਮ੍ਬਰੇ ਨਾਧੋ ਨੋਰ੍ਧ੍ਵੇ ਨਾਸ਼ਾਸੁ ਨਾਵਨੌ । ਨ ਪਦਾਰ੍ਥੇ ਨਾਪਦਾਰ੍ਥੇ ਨ ਜਡੇ ਨ ਚ ਚੇਤਨੇ
ਜੋ ਨਾ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਨਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਹੇਠਾਂ, ਨਾ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ; ਨਾ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਗੈਰ-ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਮੂਰਖ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸਚੇਤਨ ਵਿੱਚ,
ਆਸਿਤਂ ਭਾਸਨਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਵਾਸਨਮ੍ ਅਭਾਵਨਮ੍ । ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਅਜਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਤਚ੍ ਛ੍ਰੇष੍ਠਾਸਙ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਬਿਨਾ ਆਧਾਰ ਦੇ, ਬਿਨਾ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਜਨਮ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵੈਰਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਚਿਤ੍ਤਚੇਤਨਾਨਨ੍ਦਂ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ਤਰਾਸਨਮ੍ । ਯਦ੍ ਵਸਨ੍ਤਾਦਿਰਸਵਤ੍ ਤਚ੍ ਛ੍ਰੇष੍ਠਾਸਙ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨ, ਚੇਤਨਾ ਜਾਂ ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਬਸੰਤ ਆਦਿ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਰਸ ਵਾਂਗ—ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵੈਰਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਿਮਜ੍ਜਨਮ੍ ਅਰ੍ਥੇषੁ ਭਾਵਨਾਭਾਵਨਂ ਹृਦਿ । ਅਵੇਦਨਂ ਸੁਖਾਦੀਨਾਮ੍ ਅਸਂਸਙ੍ਗਂ ਪਰਂ ਵਿਦੁਃ
ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ, ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦੀ ਅਣਭੂਤੀ—ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਵੈਰਾਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਸ੍ਵ੍ ਅਰ੍ਥੇषੁ ਚਿਨ੍ਤਾਸੁ ਵਾਸਨਾਸ੍ਵ੍ ਆਤ੍ਮਤਾਸੁ ਚ । ਅਵੇਦਨਮ੍ ਅਮਗ੍ਨਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਸਂਸਙ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਕਰਮਾਂ, ਵਸਤਾਂ, ਸੋਚਾਂ, ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਾ ਹੋਣੀ, ਨਾ ਲੱਗਣਾ — ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਪਙ੍ਕਪੀਠਾਯਾਂ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਭੂਮੌ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ । ਕਾਕਤਾਲੀਯਯੋਗਾਦ੍ ਵਾਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ ਵਾ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਜਾਣਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਗੰਦ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਾਂ ਪਾਲਮ ਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਵਿਜ੍ਜਲਵਿਲਾਸਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ਦ੍ਦੇਹਮृਣਾਲਕਃ । ਜਾਤੋ ਹृਦਯਸਦ੍ਵਾਪ੍ਯਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਸ਼ਫਰਿਕਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਸਰੀਰ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੀ ਸੱਚੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਮੱਛੀ ਨਾਲ ਸਾਥੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤੋषਾਮੋਦਮਧੁਰਸ੍ ਸਤ੍ਕਾਰ੍ਯਾਮਲਪਲ੍ਲਵਃ । ਚਿਤ੍ਤਨਾਲਾਗ੍ਰਸਂਲੀਨੋ ऽਵਿਘ੍ਨਕਣ੍ਟਕਸਙ੍ਕਟਃ
ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਤੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਦੇ ਡੰਡੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੀ ਝਾੜੀ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਪਦ੍ਮੋ ਰੂਢੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਵਿਚਾਰਾਰ੍ਕਵਿਕਾਸਿਤਃ । ਫਲਂ ਫਲਤ੍ਯ੍ ਅਸਂਸਙ੍ਗਂ ਤृਤੀਯਾਂ ਭੂਮਿਕਾਂ ਗਤਃ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੋਝੀ ਦਾ ਕਮਲ, ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਖਿਲ ਕੇ, ਜਦ ਪੱਕੀ ਜੜ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਂਸਕ੍ਤਮਨਾ ਮੌਨੀ ਮੁਨਿਰ੍ ਮਦਬਹਿष੍ਕृਤਃ । ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਮਾਨਾਭਸ੍ ਤृਤੀਯਾਂ ਭੂਮਿਕਾਮ੍ ਇਤਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਤ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਹਰ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸਮਵਾਯਾਦ੍ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸਮਤ੍ਵਾਦ੍ ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਕਾਕਤਾਲੀਯਯੋਗੇਨ ਪ੍ਰਥਮੋਦੇਤਿ ਭੂਮਿਕਾ
ਜਦ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਣ ਤੇ ਕਰਮ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਾਂ ਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਰਗਾ ਅਚਾਨਕ ਜੋੜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੂਮਿḫ ਪ੍ਰੋਦਿਤਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਮृਤਾਙ੍ਕੁਰਿਕੈਵ ਸਾ । ਵਿਵੇਕੇਨਾਮ੍ਬੁਸੇਕੇਨ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਪਾਲ੍ਯਾਤਿ ਧੀਮਤਾ
ਇਹ ਪੜਾਅ ਜਦ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਤੇ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨਾਂਸ਼ੇਨੋਲ੍ਲਸਤ੍ਯ੍ ਏषਾ ਵਿਚਾਰੇਣੋਦਯਂ ਨਯੇਤ੍ । ਤਮ੍ ਏਵਾਨੁਦਿਨਂ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਕृषੀਵਲ ਇਵਾਙ੍ਕੁਰਮ੍
ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਚਾਨਣ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਜਰੀਏ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਭਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਅੰਕੁਰ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
ਏषਾ ਹਿ ਪਰਿਮृष੍ਟਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਨ੍ਯਾਸਾਂ ਪ੍ਰਸਵੈਕਭੂਃ । ਪਤ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮ੍ ਅਙ੍ਕੁਰ ਇਵ ਤਦ੍ਰੂਢੋ ऽਨ੍ਯਾਸੁ ਰੋਹਤਿ
ਇਹ ਅੰਦਰੋਂ ਸੁਧਰ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਦਾ ਇਕੋ ਸਰੋਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਗਦੇ ਹਨ।