ਸ ਵਰ੍ਤਮਾਨ ਏਵੇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਤ੍ਵ੍ ਅਵਿਵੇਕਿਨਿ । ਸ ਯੋਗਭੂਮਿष੍ਵ੍ ਏਤਾਸੁ ਵਿषਯੋ ਵਿਸ਼ਦਾਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿਚ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਵੇਕ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਯੋਗ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਾਫ ਨੀਅਤ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।
ਕਥਂ ਵਿਰਾਗਵਾਨ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰਾਬ੍ਧਿਂ ਤਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਏਵਂਵਿਚਾਰਣਪਰੋ ਯਦਾ ਭਵਤਿ ਸਨ੍ਮਤਿਃ
ਕਿਵੇਂ, ਵਿਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਾਂ? ਜਦੋਂ ਚੰਗਾ ਮਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਸਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਅਪਿ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ । ਵਿਰਾਗਮ੍ ਉਪਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਭਾਵਨਾਸ੍ਵ੍ ਅਨੁਵਾਸਰਮ੍
ਇਹ ਸਤਸੰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ ਵੈਰਾਗ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਯਾਸੂਦਾਰਰੂਪਾਸੁ ਰਮਤੇ ਮਾਨਮ੍ ਈਹਤੇ । ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਸੁ ਜਡਚੇष੍ਟਾਸੁ ਚਲਾਸੁ ਵਿਚਿਕਿਤ੍ਸਤੇ
ਇਹ ਉੱਚੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੰਦੇ, ਸੁਸਤ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਚਕਦਾ ਹੈ।
ਨੋਦਾਹਰਤਿ ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਪੁਣ੍ਯਸ਼ਰ੍ਮਾਣਿ ਚੇष੍ਟਤੇ । ਅਨਨ੍ਯੋਦ੍ਵੇਗਕਾਰੀਣਿ ਮृਦੁਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸੇਵਤੇ
ਇਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਸ੍ਨੇਹਪ੍ਰਣਯਗਰ੍ਭਾਣਿ ਪੇਸ਼ਲਾਨ੍ਯ੍ ਉਚਿਤਾਨਿ ਚ । ਦੇਸ਼ਕਾਲੋਪਪਨ੍ਨਾਨਿ ਵਚਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਭਿਭਾषਤੇ
ਇਹ ਪਿਆਰ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਠੀਕ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ, ਥਾਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦਾਸੌ ਪ੍ਰਥਮਾਮ੍ ਏਕਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਭੂਮਿਕਾਮ੍ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਸ੍ਵਭਾਵੋ ऽਥ ਤਤ੍ਰ ਰੂਢਿਮ੍ ਉਪੇष੍ਯਤਿ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਗੁਣ ਅੱਗੇ ਦੱਸੇ ਜਾਣਗੇ, ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾਯਤਨਦੇਸ਼ੇषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵਸਥੇषੁ ਚ । ਵਨੇषੁ ਰਮਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਥਮਾਂ ਭੂਮਿਕਾਮ੍ ਇਤਃ
ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪੜਾਅ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਦਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਰ੍ਕੈḫ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਵਰ੍ਧਯਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ẖ ਕਲਾਮ੍ ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਇਵ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍
ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਆਪ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਦਰਮਾ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਿਵਾਦਨਿਰਤḫ ਪੇਸ਼ਲḫ ਪ੍ਰਣਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਸਜ੍ਜਨਾਨ੍ ਉਪਸੇਵਤੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਦਰ੍ਥਲਬ੍ਧਾਂਲ੍ ਲਭ੍ਯਾਂਸ਼੍ ਚ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨ੍ ਅਨੁਸਰਂਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍ । ਯਤẖ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਆਨੀਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯ੍ ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਿਲਣ, ਲੱਭ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਲਾਪਧ੍ਵਂਸਨਸ਼ਿਖੀ ਧਰ੍ਮਾਬ੍ਦੇਸ਼ੋਚ੍ਚਕਨ੍ਧਰਃ । ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਤਪੋਧ੍ਯਾਨਵਿਭਵਾਨ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਲੋਅ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮਾਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਪਾਰੁਹ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਯੇਦ੍ ਬਲਾਤ੍ । ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਾਦ੍ ऋਤੇ ਨਾਨ੍ਯਾ ਸਙ੍ਕਟੋਤ੍ਤਰਣੇ ਗਤਿਃ
ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਾਹ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਵਿਚਾਰਵਾਨ੍ ਯਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਸਾਰੋਤ੍ਤਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸ ਭੂਮਿਕਾਵਾਨ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ੇषਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਆਰ੍ਯ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੜਾਅ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਆਰੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਰ੍ਯਤਾਤੁਲ੍ਯਤਾਂ ਯਾਤਾ ਪ੍ਰਥਮੈਕੈਵ ਭੂਮਿਕਾ । ਭੂਮਿਕਾਨਾਂ ਤੁ ਸ਼ੇषਾਣਾਮ੍ ਆਰ੍ਯਤਾ ਦਾਸ੍ਯਮ੍ ਅਰ੍ਹਤਿ
ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲੀ ਪੜਾਅ ਹੀ ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਪੜਾਅ ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
ਵਿਚਾਰਨਾਮ੍ਨੀਮ੍ ਇਤਰਾਮ੍ ਆਗਤੋ ਯੋਗਭੂਮਿਕਾਮ੍ । ਉਦਾਰਮਤਿਰ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਮਹਤਾਮ੍ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ 'ਵਿਚਾਰ' ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਯੋਗ ਪੜਾਅ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਪਣਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਸਮਾਚਾਰਧਾਰਣਾਧ੍ਯਾਨਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਮੁਖ੍ਯਯਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਯਾ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸ਼੍ਰਯਤਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਪਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਵੇਦ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਆਚਰਨ, ਯਾਦ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਆਖਿਆ ਰਾਹੀਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੰਡਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਾਕੁਤੁਕਬਨ੍ਧੇषੁ ਜਯਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼ਤ੍ਰੁषੁ । ਆਦੇਹਂ ਪ੍ਰਹਰਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਵੀਰੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਸੁਦਾਰੁਣਃ
ਇੱਛਾ ਤੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਰਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਹਾਂਵੀਰ।
ਕਿਮ੍ ਅਪੂਰ੍ਵਾਂ ਝਗਿਤ੍ਯ੍ ਏਨਾਂ ਸਂਸ਼੍ਰਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਨੁਰਾਗਿਣੀਮ੍ । ਇਤਿ ਹ੍ਰੀਮਾਨ੍ ਇਵ ਹ੍ਰਿਯਂ ਦਯਾਂ ਚੈष ਨ ਮੁਞ੍ਚਤਿ
ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, 'ਚਲੋ ਇਸ ਨਵੀਂ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਗਲੇ ਲਾ ਲਵਾਂ,' ਤੇ ਲਜਜਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਦਇਆ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।
ਪਦਾਰ੍ਥਪ੍ਰਵਿਭਾਗਜ੍ਞẖ ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ । ਜਾਨਾਤ੍ਯ੍ ਅਧਿਗਤਸ਼੍ਰਵ੍ਯੋ ਗृਹਂ ਗृਹਪਤਿਰ੍ ਯਥਾ
ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਜੋ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਮਦਾਭਿਮਾਨਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਲੋਭਮੋਹਾਤਿਸ਼ਾਯਿਤਾਮ੍ । ਬਹਿਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ਈषਤ੍ ਤ੍ਯਜਤ੍ਯ੍ ਅਹਿਰ੍ ਇਵ ਤ੍ਵਚਮ੍
ਅਹੰਕਾਰ, ਘਮੰਡ, ਈਰਖਾ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਭੁਲੇਖਾ, ਇਹ ਸਭ ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡਣੀ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੌਲੇ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਗਨ੍ਧੀਨਿ ਵਨਿਤਾਲਿਙ੍ਗਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਅਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋਪਯਾਤਾਨਿ ਸੇਵਤੇ ਸ੍ਵਾਨ੍ਯ੍ ਅਨਾਦਰਮ੍
ਚੰਦਨ, ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਲੱਗਣ, ਜੇ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੇ ਆ ਜਾਣ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਸਤਾਂ ਵਾਂਗ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤृਵਤ੍ ਪਰਦਾਰਾਣਿ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਲੋष੍ਟਵਤ੍ । ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਕਾਰੁਣ੍ਯੇਨਾਭਿਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ, ਦਿਲੋਂ ਦਇਆ ਨਾਲ ਤੱਕਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ ਕਰੋਤਿ ਯਦ੍ ਅਸ਼੍ਨਾਤਿ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਈਹਤੇ । ਤਦ੍ ਆਦੌ ਬੁਦ੍ਧਿਭੇਦੇਨ ਚਿਰਂ ਚਾਰੁ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਦਾ, ਖਾਂਦਾ, ਹਿਲਦਾ ਜਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਾਫ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਚਾਰਾਤ੍ਮਕਂ ਨੈਤਿ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਨ ਵਕ੍ਤਿ ਚ । ਨ ਦਦਾਤਿ ਨ ਚਾਦਤ੍ਤੇ ਨ ਚਿਨੋਤਿ ਨ ਚੋਪਤਿ
ਉਹ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਜਾਂਦਾ, ਨਾ ਬੋਲਦਾ, ਨਾ ਦਿੰਦਾ, ਨਾ ਲੈਂਦਾ, ਨਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦਾ।
ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਨੁਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ਣਕ੍ਸ਼ਯਿ । ਹਰ੍षਾਮਰ੍षਾਂਸ਼ਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਗਨ੍ਤੇਵਾਲਾਤਕਂ ਨਿਸ਼ਿ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ, ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਛਣਕ-ਜੋੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਹਿਰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਚਿਰਾਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਦੇਸ਼ਂ ਦੁਰਧਿष੍ਠਾਨਂ ਦੁਸ੍ਸਙ੍ਗਂ ਦੁਰੁਪਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਆਲੋਕ੍ਯਮ੍ ਅਪਿ ਦੇਹਾਦਿ ਲਿਪ੍ਤਂ ਤृਣਮ੍ ਇਵੋਜ੍ਝਤਿ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮਾੜੀ ਥਾਂ, ਮਾੜਾ ਸੰਗਤ, ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਆਸਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਦੇਹ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਲੱਗਣ ਨੂੰ ਘਾਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਉਦਰ੍ਕਹਿਤਂ ਲੋਕ੍ਯਂ ਯਦ੍ ਅਨਾਧਿ ਗਤਭ੍ਰਮਮ੍ । ਤਦ੍ ਏਵ ਹਰਿਣੋ ਵਾਤਮ੍ ਇਵ ਮੌਨੀ ਵਿਧਾਵਤਿ
ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਿਰਕਾਰ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।
ਹਾਰਿਹਾਸਵਿਲਾਸਾਸੁ ਹਾਵਭਾਵਵਤੀषੁ ਚ । ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਭਾਵਿਨਾਸ਼ਾਸੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਸ਼ੁष੍ਕਲਤਾਸ੍ਵ੍ ਇਵ
ਉਹ ਹੱਸਣ-ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਆਕਰਸ਼ਣ ਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਮਤਿਸ਼੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਗੁਰੁਸਜ੍ਜਨਸੇਵਨਾਤ੍ । ਸਰਹਸ੍ਯਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਯਥਾਵਦ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਤ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।