ਪੂਰ੍ਵਦੇਹੋ ऽਸ੍ਤਿ ਯਸ੍ਯਾਦ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਮृਤਿਸ੍ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਕਾਰਣਂ ਸਂਸृਤਿਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰੀਰ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਕਰ੍ਮ ਯਦਾ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੀ ਸਂਸ੍ਮृਤਿਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਤਦੋਦੇਤਿ ਕੁਤਃ ਕਥਮ੍
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਯਾਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਕਾਰਣਂ ਭਾਤਿ ਵਾ ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤ੍ਵੈਕਕਾਰਣਮ੍ । ਸ੍ਵਕਾਰਣਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਸ੍ ਸ੍ਵਯਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੇ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਇਕੋ ਕਾਰਨ ਆਪਣਾ ਮਨ ਹੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪ ਹੀ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਤਿਵਾਹਿਕ ਏਵਾਸੌ ਦੇਹੋ ऽਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਃ । ਨ ਤ੍ਵ੍ ਆਧਿਭੌਤਿਕੋ ਰਾਮ ਦੇਹੋ ऽਜਸ੍ਯੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਸਵੈਭੂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ ਸੁਖਮ (ਮਾਨਸਕ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਅਜਨਮਾ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਆਤਿਵਾਹਿਕ ਏਕੋ ऽਸ੍ਤਿ ਦੇਹੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਆਧਿਭੌਤਿਕਃ । ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਭੂਤਜਾਤੀਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਕ ਏਵ ਕਿਮ੍
ਇੱਕ ਸੁਕਸ਼ਮ (ਮਾਨਸਿਕ) ਸਰੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਸਰੀਰ ਭੌਤਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮ੍ ਏਵ ਦੇਹੌ ਦ੍ਵੌ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕਾਰਣਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਅਜਸ੍ਯ ਕਾਰਣਾਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਏਕ ਏਵਾਤਿਵਾਹਿਕਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸਰੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰਫ ਸੁਕਸ਼ਮ (ਮਾਨਸਿਕ) ਸਰੀਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਭੂਤਜਾਤੀਨਾਮ੍ ਏਕੋ ऽਜਃ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮ੍ । ਅਜਸ੍ਯ ਕਾਰਣਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤੇਨਾਸਾਵ੍ ਏਕਦੇਹਵਾਨ੍
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਨਮਾ ਪਰਮ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਅਜਨਮਾ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਭੌਤਿਕੋ ਦੇਹਃ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਆਕਾਸ਼ਾਤ੍ਮਾਵਭਾਤ੍ਯ੍ ਏष ਆਤਿਵਾਹਿਕਦੇਹਵਾਨ੍
ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਸੁਕਸ਼ਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰਸ਼ਰੀਰੋ ऽਸੌ ਨ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਮਯਾਤ੍ਮਕਃ । ਆਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ ਵ੍ਯੋਮਤਨੁਃ ਪ੍ਰਤਨੁਤੇ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਕਾਸ਼ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਸ਼੍ ਚ ਨਿਰ੍ਵਾਣਰੂਪਿਣ੍ਯੋ ਵਿਨਾਨ੍ਯੈਃ ਕਾਰਣਾਨ੍ਤਰੈਃ । ਯਦ੍ ਯਤਸ੍ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਏਵੇਤਿ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਏਵਾਨੁਭੂਯਤੇ
ਉਹ ਜੀਵ ਮੁਕਤੀ-ਸਰੂਪ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਜੋ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਰਂ ਬੋਧਸ੍ ਤਦ੍ ਏਵ ਚ । ਚਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਤਦ੍ ਏਵਾਸ੍ਤੇ ਨ ਯਾਤਿ ਵਸੁਧਾਦਿਤਾਮ੍
ਪਹਿਲਾ ਸੁੱਧ ਮੁਕਤੀ ਹੈ, ਉੱਚੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਮਨ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਵਜੋਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਭੂਤਮਨਸਾਂ ਸਂਸਾਰਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਾਂ । ਪ੍ਰਥਮੋ ऽਸੌ ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਦਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਦੇਹਸ੍ ਸ੍ਵਤੋਦਯਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਪਰਛਾਵਾਂ, ਮਨ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਯੈਤਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਇਯਂ ਪ੍ਰਵਿਸृਤਾ ਸृष੍ਟਿਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਦृष੍ਟਿਰ੍ ਇਵਾਨਿਲਾਤ੍
ਉਸ ਪਹਿਲੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੋਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਭਾਨਾਕृਤੇਰ੍ ਅਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਮਾਤ੍ਰਰੂਪਧृਤ੍ । ਵਿਭਾਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਅਯਂ ਸਰ੍ਗਸ੍ ਸਤ੍ਯਾਨੁਭਵਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਸੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਤੋਂ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਸੱਚੀ ਅਨੁਭਵ ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ।
ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤੋ ऽਤ੍ਰ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁਰਤਂ ਤਥਾ । ਅਸਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਾਨੁਭਵਭਾਸੁਰਮ੍
ਇਥੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਭੋਗ ਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਭਰਪੂਰੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੱਚੀ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਅਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਮਯੋ ਭਾਤਿ ਵ੍ਯੋਮਾਕृਤਿਰ੍ ਅਦੇਹਕਃ । ਸਦੇਹ ਇਵ ਭੂਤੇਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਭੂਃ ਪੁਰੁषਾਕृਤਿਃ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ, ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਚਿਤ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਰੂਪਤ੍ਵਾਦ੍ ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਥ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਸ੍ਵਾਯਤ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਨੋਦੇਤਿ ਨ ਚ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਉਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਅਤੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਠੰਢਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਾ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਠੰਢਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਰਹਿਤਃ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਰਹਿਤਾਕृਤਿਃ । ਕੇਵਲਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਕਾਰਣਂ ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਇਰਾਦੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ ਏष ਕਚਤਿ ਯਥਾ ਨਾਮ ਸ੍ਵਸਮ੍ਭਵਃ । ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮੈष ਤਥਾ ਭਾਤਿ ਭਵਤ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ਼ੈਲਵਤ੍
ਇਹ ਇਰਾਦਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਆਤਿਵਾਹਿਕਤੈਕਾਨ੍ਤਵਿਸ੍ਮृਤ੍ਯਾ ਦृਢਰੂਢਯਾ । ਆਧਿਭੌਤਿਕਬੋਧੇਨ ਮੁਧਾ ਭਾਤਿ ਪਿਸ਼ਾਚਵਤ੍
ਆਕਾਸ਼ੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਜਗਤ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਝੂਠਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭੂਤ।
ਇਦਮ੍ਪ੍ਰਥਮਤੋਦ੍ਯੋਗਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਮਹਾਚਿਤੇਃ । ਨੋਦੇਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਆਤਿਵਾਹਿਕਵਿਸ੍ਮृਤਿਃ
ਇਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ, ਉਸ ਵੱਡੀ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉੱਭਰਦਾ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਆਧਿਭੌਤਿਕਤਾ ਤੇਨ ਨਾਸ੍ਯੋਦੇਤਿ ਪਿਸ਼ਾਚਿਕਾ । ਅਸਤ੍ਯਾ ਮृਗਤृष੍ਣੇਵ ਮਿਥ੍ਯਾ ਜਾਡ੍ਯਭ੍ਰਮਪ੍ਰਦਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕਤਾ ਦੀ ਭੂਤ-ਵਾਂਗ ਦਿਸਣੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਉੱਭਰਦੀ; ਉਹ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਝੂਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂੜਤਾ ਦੇ ਭ੍ਰਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਮਾਤ੍ਰਂ ਯਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਮਯਾਤ੍ਮਕਃ । ਮਨੋਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਯਦ੍ ਯਤਸ੍ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਏਵ ਹਿ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਸਿਰਫ ਮਨ ਹੀ ਹੈ, ਪૃਥਵੀ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਮਨ ਹੀ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮਨ ਹੀ ਹੈ।
ਅਜਸ੍ਯ ਸਹਕਾਰੀਣਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ । ਤਜ੍ਜਸ੍ਯਾਪਿ ਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਾਨਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤੁ ਕਾਨਿਚਿਤ੍
ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਕਾਰਣ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹਿਆਂ ਦੇ।
ਕਾਰਣਾਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਤੇਨਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਕਾਰਣਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਾਦृਗ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਕਾਰਣ ਤੋਂ ਹੀ ਫਲਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਉਪਜਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਫਲ ਵੀ ਇੱਥੇ ਐਸਾ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਤਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਤ੍ਰ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਉਪਪਦ੍ਯਤੇ । ਯਾਦृਗ੍ ਏਵ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਾਦृਗ੍ ਏਵ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਇੱਥੇ ਕਾਰਣ ਤੇ ਫਲ ਦੀ ਸੰਬੰਧਤਾ ਕਦੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਤਿੰਨ ਜਗਤ ਵੀ ਹੈ।
ਮਨਸ੍ਤਾਮ੍ ਇਵ ਯਾਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤਨ੍ਯਤੇ ਜਗਤ੍ । ਅਨਨ੍ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਨਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਦ੍ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਮ੍ ਇਵ ਵਾਰਿਣਾ
ਬ੍ਰਹਮ ਮਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਉਪਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹੀ ਰਵਾਦਾਰਪਣ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਨਹੀਂ।
ਮਨਸਾ ਤਨ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸਦ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਗਰਂ ਯਥਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪਤ੍ਤਨਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ।
ਆਧਿਭੌਤਿਕਤਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਮ੍ ਇਵ ਭੁਜਙ੍ਗਤਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਸ੍ ਤੁ ਕਥਂ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਤੇ
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਧੀ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਆਤਿਵਾਹਿਕ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਨ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਮਤੇਃ ਕਿਲ । ਆਧਿਭੌਤਿਕਦੇਹਸ੍ਯ ਚਰ੍ਚੈਵਾਤ੍ਰ ਕੁਤਃ ਕਥਮ੍
ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਾਗੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗੱਲ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿਉਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?