ਏਤੇषਾਂ ਯੋ ऽਨੁਭਵਿਤਾ ਸੋ ऽਸਿ ਸਰ੍ਵਗਤੋ ऽਸਿ ਚ । ਤਚ੍ ਚ ਨਿष੍ਕਲਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਮਾਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਦਾਚ੍ ਚਲ
ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਅਸਲ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ, ਵੰਡ-ਰਹਿਤ ਚੇਤਨਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋ।
ਏਵਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਮ੍ ਏਕਮ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਇਤ੍ਥਮ੍ ਆਭਾਸਤੇ ਭਾਸਾ ਸ੍ਵਯਾ ਨਾਨ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਕਲ੍ਪਨਾ
ਇਹ ਇਕੋ ਹੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਵਭਾਸੇਦਂ ਭਾਸਤੇ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ । ਤ੍ਵਤ੍ਤਾਮਤ੍ਤਾਜਗਜ੍ਜਨ੍ਮਮਰਣਾਦਿ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ; ਇਹ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦਾ ਜਨਮ ਜਾਂ ਮਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ ਸਮੋ ਭਵ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰੋ ਨਿਤ੍ਯੋਦਿਤੋ ਨਿਰਵਲਮ੍ਬਨਮ੍ ਅਸ੍ਤਭਾਵਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਮਸ੍ਤਮ੍ ਅਵਿਕਾਰਮ੍ ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਅਪਰੇਣ ਤਵਾਲਮ੍ ਅਸ੍ਤੁ
ਭ੍ਰਮ ਛੱਡ ਦੇ, ਸਮਾਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਜਾ, ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਰਹੋ, ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਹੋ, ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੋ। ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ, ਅਟੱਲ, ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ — ਇਹੀ ਸਚ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ।
ਏਵਂ ਵਾਸਿष੍ਠਮ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚੋ ਵਿਕਸਿਤਾਸ਼ਯਃ । ਉਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਰਾਮੋ ਵਚਨਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਖਿੜ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਆਸ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਬੋਲਿਆ।
ਅਹੋ ਨੁ ਭਾਰੋ ਭਰਵਾਂਸ਼੍ ਚੇਤਸਾ ਪ੍ਰੋਜ੍ਝਿਤਸ਼੍ ਚਿਰਾਤ੍ । ਅਯਂ ਸੋ ऽਹਮ੍ ਇਦਂ ਮੇ ऽਦ੍ਯ ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਸ੍ ਤ੍ਵਗ੍ ਇਵਾਹਿਨਾ
ਅਹੋ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਿਆ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਹੁਣ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ', 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ', 'ਇਹ ਅੱਜ ਦਾ ਹੈ' — ਇਹ ਸਭ ਵਿਚਾਰ ਸੱਪ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਚਮੜੀ ਵਾਂਗ ਹਟ ਗਏ ਹਨ।
ਸ੍ਵਚ੍ਛਤਾਮ੍ ਉਪਯਾਤੇ ऽਯਮ੍ ਅਨ੍ਤẖਕਰਣਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਸ਼ੋਭਤੇ ਸ਼ਰਦੀਵ ਦ੍ਯੌਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਰਿਦਵਿਪ੍ਲਵਾ
ਹੁਣ ਅੰਦਰਲੀ ਹਾਲਤ ਸਾਫ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ।
ਅਯਂ ਸੋ ऽਹਮ੍ ਇਦਂ ਮੇ ऽਦ੍ਯ ਇਤਿ ਭਾਰਂ ਮਹਾਭਰਮ੍ । ਅਪਿ ਮੇਰੋਰ੍ ਗੁਰੁਤਰਂ ਧਾਰਯਨ੍ ਕੋ ਨ ਸੀਦਤਿ
'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ', 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ', 'ਇਹ ਅੱਜ ਦਾ ਹੈ' — ਇਹ ਬੋਝ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵੀ ਭਾਰੀ। ਇਹਨੂੰ ਕੌਣ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਝਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਪਰਿਨਿਰ੍ਵਾਮਿ ਜਾਗਰ੍ਮ੍ਯ੍ ਆਸ਼੍ਵਾਸਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ । ਅਧ੍ਵਗਸ੍ਯੇਵ ਮੇ ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਦ੍ ਗृਹੀਤਾ ਮਹਤੀ ਸ਼ਿਲਾ
ਮੈਂ ਠੰਢਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮਿਟ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਥਰ ਉਠਾ ਲਈ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਏਤਾਵਨ੍ਤਮ੍ ਅਹਂ ਕਾਲਮ੍ ਅਹੋ ਨੁ ਖਲੁ ਵਞ੍ਚਿਤਃ । ਯਦ੍ ਇਮਾਂ ਪਦਵੀਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਸ਼ੀਤਲਾਚ੍ਛਾਂ ਨ ਲਬ੍ਧਵਾਨ੍
ਇਤਨਾ ਸਮਾਂ ਮੈਂ ਧੋਖਾ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਠੰਢੀ ਤੇ ਸਾਫ ਰਾਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਤਦ੍ ਇਮਂ ਸਂਸ਼ਯਂ ਸ਼ੇषਮ੍ ਏਕਂ ਮੇ ਛੇਤ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ । ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਪ੍ਰੋਦ੍ਵਿਜਨ੍ਤੇ ਹਿ ਨੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਇਕ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਘਬਰਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮਮਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦਿ ਨਾਮ ਸਦੈਵ ਹਿ । ਇਦਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਨੇਤਿ ਤਤ੍ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਕृਤẖ ਕ੍ਰਮਃ
ਜੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ 'ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ' ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ?
ਯਥੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨ ਵੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਜੀਵਾḫ ਪਰਮਕਾਰਣਾਤ੍ । ਦ੍ਵੈਤਵਨ੍ਤੋ ऽਥ ਵਾਦ੍ਵੈਤਾਸ੍ ਤਤ੍ ਤਾਵਜ੍ ਜ੍ਞਾਤਵਾਨ੍ ਭਵਾਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹੋਣ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਦਵੈਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਦਵੈਤ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਹੋ।
ਤਤ੍ਰ ਤਾਵਤ੍ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦ੍ ਯੇषਾਂ ਦ੍ਵੈਤਮ੍ ਅਲਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤੈਸ੍ ਤਾਵਤ੍ ਸਂਸृਤੌ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਂਸਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ ਦਵੈਤ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰ ਭਟਕਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਕੇਚਿਦ੍ ਬਾਲ੍ਯ ਏਵ ਸ੍ਵਚਮਤ੍ਕਾਰਯੋਗਤਃ । ਵਿਦਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨੀਸ਼੍ਵਰਾਸ੍ ਸੇਸ਼੍ਵਰਾਸ਼੍ ਚ ਯੇ ਜੀਵਾ ਦੇਹਤਾਂ ਗਤਾਃ । ਗृਹੀਤਦ੍ਵੈਤਵਿਸ੍ਤਾਰਾẖ ਕਾਲੇਨਾਯਾਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਹ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦਵੈਤ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਪਦਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਤਿਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਕਸ੍ਯ ਚ । ਸੁਚਿਰਾਤ੍ ਕੇਵਲਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਚਿਰਾਦ੍ ਵੇਤ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਰਾਮ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਲਈ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦ੍ ਵਿਦਿਤਵੇਦ੍ਯਤ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਰਾਘਵ ਯੌਵਨੇ । ਜਰਾਵਨ੍ਤḫ ਪਰਂ ਵਸ੍ਤੁ ਵਿਦਨ੍ਤੀਹਾਪਰੇ ਜਨਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ, ਰਾਘਵ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਸ੍ ਤਥਾਜ੍ਞਾਸ਼੍ ਚ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਸ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਹृਤੌ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਬਦ੍ਧਾਸ਼੍ ਚ ਮਾਨਵਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਬੰਦੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਦਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਨੇਤਿ ਤੇषਾਂ ਯਦਿ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਨੋਨ੍ਨੀਯਤੇ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਯਕृਨ੍ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯੋ ਨ੍ਯਾਯḫ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ, 'ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ' ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੱਛੀ ਵਾਲਾ ਕਾਨੂੰਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡਾ ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੀ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਤਿ ਸਰ੍ਗਸ੍ ਤਾਵਤ੍ ਕਦਰ੍ਥਨਾਮ੍ । ਮਾ ਯਾਤੁ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਯਾਯੇਨ ਕਿਲੇਤਿ ਵਿਹਿਤਾ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਜਦ ਤਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਹਲਚਲ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਭਟਕਾਵਾ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ, ਕਾਇਦਾ-ਕਨੂਨ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਤਾਂ ਜੋ ਮੱਛੀ ਵਾਲਾ ਨਿਆਇ ਨਾ ਆਵੇ।
ਨਿष੍ਪੁਣ੍ਯਪਾਪਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਮਮੋ ऽਮਨਨਕ੍ਰਿਯਮ੍ । ਕਾਲਾਤਿਵਾਹਨਾਯੈਵ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ऽਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਲਈ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਮਲਕੀਅਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਤੇ ਸੋਚ-ਕਰਤਬ ਤੋਂ ਵੀ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਯਾਗ੍ਰਸ੍ਤਮਤਿਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਆਤ੍ਮਵਾਸਨਾਵਸ਼ਤḫ ਫਲਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤੀਹਾਮੁਤ੍ਰ ਚੈਵ ਤਦਰ੍ਥਂ ਯਤਤੇ ਚ ਸਃ
ਪਰ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਫਲਾਂ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਵਤ੍ ਤਾਵਦ੍ ਆਬਾਲਪਣ੍ਡਿਤਾਮਰਮਾਨਵਮ੍ । ਅਵਿਸਂਵਾਦਿ ਯਦ੍ ਯਾਦृਕ੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਨ੍ਮਯਤਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ, ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨ, ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵੀ ਓਹੋ ਜਿਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪੈਕਬੀਜਾਯ ਨਰਕਸ੍ਵਰ੍ਗਸ਼ਾਖਿਨੇ । ਫਲਾਯਾਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਮ੍ ਅਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਚ ਰਾਘਵ
ਸਵਰਗ ਤੇ ਨਰਕ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਇਕੋ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉੱਗਦੇ ਹਨ; ਰਾਘਵ, ਅਗਿਆਨੀ ਲਈ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਫਲ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ ਤੁ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਮ੍ ਅਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਚ ਵਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਤਤ੍ ਪ੍ਰਮੇਯਦਸ਼ਾਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਕਦਾਚਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਪਰ ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕਰਣ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਲਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕਰ੍ਤਾ ਭਵਤ੍ਵ੍ ਅਕਰ੍ਤਾ ਵਾ ਮੁਕ੍ਤ ਏਵਾਙ੍ਗ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍ । ਭੂਯੋ ਮਜ੍ਜਤਿ ਨਾਜ੍ਞਾਨੇ ਪਯḫਫੇਨ ਇਵਾਮ੍ਭਸਿ
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੁੜ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਫੇਨ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ।
ਕਰ੍ਤਾ ਭਵਤ੍ਵ੍ ਅਕਰ੍ਤਾ ਵਾ ਬਦ੍ਧ ਏਵਾਯਥਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ । ਅਰਣ੍ਯਕੂਪਾਚ੍ ਛ੍ਵੇਵਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਮੋਹਾਨ੍ ਨੋਤ੍ਤਰਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ, ਜੋ ਅਸਲ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਉਹ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੂਏ 'ਚ ਫਸਿਆ ਕੁੱਤਾ ਕਦੇ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਨਿਰ੍ਦੇਹੋ ਨਿਰ੍ਮਨਾ ਮੌਨੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਨਿਰੇषਣਃ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਚ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠਸ੍ਵ ਤਤ੍ਪਦੇ
ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ, ਬਿਨਾ ਮਨ, ਚੁਪ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸੁਖੀ, ਤੇ ਕੋਈ ਚਾਹ ਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ—ਫਿਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।
ਜੀਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਣਵੇ ਵੀਚਿਰ੍ ਜੀਵਾਮ੍ਭੋਧਾਵ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਮ੍ਬੁਧੌ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਬ੍ਧੌ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਆਬਿਲਮ੍
ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਲਹਿਰ ਹੈ; ਅਹੰਕਾਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਲਹਿਰ ਹੈ; ਬੁੱਧੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਲਹਿਰ ਹੈ; ਮਨ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਗੰਦਲਾ ਹੈ।