ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯਾਤਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ । ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਗਤ੍ਵਾਦ੍ ਰਘੂਦ੍ਵਹ
ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਅੰਤਹੀਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਖਾਦ੍ ਏਵ ਜਾਯਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਲੀਯਤੇ । ਜੀਵਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਮਧਾਵ੍ ਇਵ ਜਰਦ੍ਘਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਖਾਲੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਉਪਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਹਸਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਬਸ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਧੁੰਦ ਵਾਂਗ ਉਪਜਦਾ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਯẖ ਖ ਏਵ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਨ ਸ ਸਨ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਭੂਯੋ ਹਿਮਂ ਤਾਪਦ੍ਰੁਤਂ ਯਥਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਚਮੁਚ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖ਼ਾਲੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲਿਆ ਬਰਫ਼ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਸ੍ਪਨ੍ਦẖ ਕਲਨਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਕਰ੍ਮਭਿਸ੍ ਸ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਵਿਲੀਨੋ ਜਾਯਤੇ ਪੁਨਃ
ਪਰ ਜੋ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁੜ ਉਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਲੀਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ।
ਯਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦੈਸ੍ ਸ੍ਥੌਲ੍ਯਮ੍ ਏਤਿ ਜਡਾਤ੍ਮਕਃ । ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਪਯੋਵਾਹẖ ਕ੍ਸ਼ੀਣਕ੍ਸ਼ੀਣੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਉਥਲ-ਪਥਲ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਤੇ ਸੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਘਟ-ਘਟ ਕੇ ਵੀ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਤ੍ਵਾਂਸ਼ਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ਅਪਿ ਚਿਤ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਂ ਰਘੂਦ੍ਵਹ । ਦੂਰੀਕੁਰੁ ਮਹਾਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਵਿषਸਿਕ੍ਤਮ੍ ਇਵਾਸ਼ਨਮ੍
ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਚਿੱਤ ਦੇ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਦੂਰ ਰੱਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਉਦਾਸੀਨਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮੈਕਂ ਸਮੁਦਿਤਂ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ ਭਵ ਭੂਤਯੇ
ਚਿੱਤ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾ — ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਆਤਮਾ ਵਾਂਗ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਕਾਰਣਮ੍ ਉਪਾਯਾਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਜੀਵਾḫ ਪਰਾਤ੍ ਪਦਾਤ੍ । ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕਾਰਣਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਦਸ਼ਾਸ੍ਵ੍ ਇਹ
ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਰਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤ੍ਵਂ ਹਿ ਬਨ੍ਧਸ੍ਯ ਕਾਰਨਂ ਤਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ । ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਤੁ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਤ੍ਵਂ ਤਦਭ੍ਯਾਸਂ ਧਿਯਾ ਕੁਰੁ
ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੁਕਤੀ ਤਾਂ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹੈ — ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰ।
ਅਕਾਰਣਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਕਰਣਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣਾਤ੍ । ਯਾਵਨ੍ ਨਿਮੇषਮ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਜ੍ ਜੀਵਸ੍ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਸ਼ਿਵਾਤ੍
ਜੋ ਅਪਰਗਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਜੀਵ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਨ੍ ਨਿਮੇष ਏਵਾਸੌ ਯਾਤਿ ਕਾਰਣਤਾਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸਂਸृਤੌ ਸ੍ਵਾਸ੍ਵ੍ ਅਵਸ੍ਥਾਸੁ ਵੀਚਿष੍ਵ੍ ਇਵ ਚਲਜ੍ਜਲਮ੍
ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਧਾਨੋ ਭਵਾਤਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਸਙ੍ਗਮੇ । ਅਜਸ੍ਰਮ੍ ਏਵ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਦਸ਼ਾḫ ਪਰਿਹਰਞ੍ ਸ਼ਨੈਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਜਾ।
ਮਾ ਭਵ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਭਾਵਾਤ੍ਮਾ ਗ੍ਰਾਹਕਾਤ੍ਮਾ ਚ ਮਾ ਭਵ । ਭਾਵਨਾਮ੍ ਅਖਿਲਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਚ੍ ਛਿष੍ਟਂ ਤਨ੍ਮਯੋ ਭਵ
ਨਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਬਣ। ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾ।
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸਾਵਧਾਨੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨਾਰਤਮ੍ । ਅਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਾਪਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਾ ਮੁਕ੍ਤਿਮ੍ ਏਵਾਨੁਧਾਵਤਿ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਕੁਝ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਰੂਪਾਤ੍ਮਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞੋ ਰਾਮ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਨਵਂ ਨਵਮ੍ ਉਪਾਯਾਤਿ ਬਨ੍ਧਨਂ ਭਾਵਨਾਵਸ਼ਾਤ੍
ਰਾਮਾ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਬਣ ਕੇ, ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਲ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਰਸਭਾਵਨਯਾ ਸ੍ਵਯਾ । ਨਿਮੇषਂ ਪ੍ਰਤਿ ਜੀਵਸ੍ਯ ਬਨ੍ਧੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੀਨਤਾਮ੍
ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੁਚੀ ਨਾਲ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਜੀਵ ਦਾ ਬੰਧਨ ਹਰ ਪਲ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਵਿਨੈਵ ਰਸਭਾਵਨਾਮ੍ । ਨਿਮੇषਂ ਪ੍ਰਤਿ ਜੀਵੋ ऽਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਭਾਕ੍
ਜੇਕਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਬ ਵੀ ਰੁਚੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਸ੍ਰਂ ਯਂ ਯਮ੍ ਏਵਾਰ੍ਥਂ ਪਤਤ੍ਯ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਗਣੋ ऽਨਘ । ਬਧ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਰਾਗੇਣ ਤਤ੍ਰਾਰਾਗੇਣ ਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਵਸਤੂ ਸਦਾ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਧਾਰਾ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਰਾਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਰਾਗ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ ਚੇਦ੍ ਰੋਚਤੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਬਦ੍ਧੋ ऽਸਿ ਭਵਸ੍ਥਿਤੌ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਰੋਚਤੇ ਤੇ ਚੇਤ੍ ਤਨ੍ ਮੁਕ੍ਤੋ ऽਸਿ ਭਵਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਦਾਰ੍ਥਨਿਚਯਾਤ੍ ਸਹਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਾਤ੍ । ਤृਣਾਦੇਰ੍ ਦੇਵਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਨ੍ ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਵ ਰੋਚਤਾਮ੍
ਇਸ ਸਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਹਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਘਾਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ, ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਤੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਵੇ।
ਰਤਿਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਨਰ੍ਥਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਰਤਿਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਨृਣਾਮ੍ । ਅਨ੍ਤਵਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਰਤਿਰ੍ ਦੁẖਖੈਰ੍ ਅਨਨ੍ਤੈਰ੍ ਯੋਜਯੇਨ੍ ਨਰਮ੍
ਸੁਖ ਸਦਾ ਵਿਅਰਥ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਣਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਸੁਖ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਣਗਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਰਤਿਸ੍ ਸਨ੍ ਯਦ੍ ਅਸ਼੍ਨਾਸਿ ਯਤ੍ ਕਰੋषਿ ਜਹਾਸਿ ਯਤ੍ । ਨ ਕਰ੍ਤਾਸਿ ਨ ਭੋਕ੍ਤਾਸਿ ਤਤ੍ਰ ਮੁਕ੍ਤਮਤਿਸ਼੍ ਸ਼ਮੀ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਬੇਰੁਖੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ, ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਛੱਡਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਨਾ ਤੂੰ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਮਨ ਆਜ਼ਾਦ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੇਹ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨੇਹ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਨਿਰਾਲਮ੍ਬਂ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਾਮਲਮ੍ ਆਤਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ-ਅਕਾਸ਼ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤੋ ऽਤੀਤਂ ਨ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਭਵਿष੍ਯਚ੍ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਨੋ । ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਚ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਦਾਨਘ
ਸੰਤ ਲੋਕ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਤੇ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਜੀਵਪੁष੍ਪਾਣਿ ਜਾਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਦਪੇ । ਤਜ੍ਜਾਨ੍ਯਤਨ੍ਮਯਾਨੀਵ ਫੇਨਾ ਇਵ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਉਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਉਸੀ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ ਵਾਲੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਫੇਨ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬੇਨ ਚਿਦਰ੍ਣਵਤਰਙ੍ਗਕਾਃ । ਏਕਾਤ੍ਮਕਾ ਅਪਿ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਜੀਵਾ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੌ
ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵੀਂ, ਚਿੱਤ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਜੀਵ ਇਕ ਹੀ ਸਰੂਪ ਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਵੈਤਤਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦृਢਭਾਵਨਯਾ ਜੀਵੋ ਮਨਸ੍ਤਾਮ੍ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ । ਸ਼ੀਤਾਤਿਸ਼ਯਤਸ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਪਯḫ ਪਾषਾਣਤਾਮ੍ ਇਵ
ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜੀਵ ਆਪਣਾ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਠੰਢ ਹੋਣ ਤੇ ਸਾਫ ਹੋ ਕੇ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸਿ ਗ੍ਰਥਿਤਾḫ ਪਾਸ਼ਾਸ੍ ਤृष੍ਣਾਮੋਹਮਦਾਦਯਃ । ਵਾਗੁਰਾਯਾਮ੍ ਇਵ ਖਗਾḫ ਮੇਥ੍ਯਾਮ੍ ਇਵ ਚ ਤਰ੍ਣਕਾਃ
ਮਨ ਵਿਚ ਪਿਆਸ, ਭੁਲੇਖਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਫੰਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲੀ ਜਾਲ ਵਿਚ।
ਮਨਸੈਵ ਮਨੋ ਰਾਮ ਚ੍ਛੇਦਨੀਯਂ ਵਿਜਾਨਤਾ । ਵਿਵੇਕਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੇਨਾਤਪ੍ਤਮ੍ ਅਯਸੇਵ ਬਲਾਦ੍ ਅਯਃ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤੀਖੇ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਲੋਹਾ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੱਟਦਾ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਯਦਵਿਕਾਰਾਦਿਜਨਿਤਂ ਸ੍ਵਸ੍ਵਭਾਵਜਮ੍ । ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਸ਼ਿਖਿਪਿਞ੍ਛਸ੍ਯ ਯਥਾ ਭਾਤਿ ਤਥਾਤ੍ਮਨਃ
ਆਤਮਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅਟੱਲ ਤੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਵਿਚ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਝਲਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।