ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤ੍ਯਾਤ੍ਮਕਾਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਦੁẖਖਤ੍ਵਾਦ੍ ऋਤੇ ਪਰਃ । ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਸ਼ृਙ੍ਗਾਦਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਚਿਹ੍ਨਮ੍ ਅਨ੍ਯਨ੍ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸਿੰਗ ਆਦਿ, ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਮਹਾਕਰ੍ਤਾ ਮਹਾਭੋਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗੀ ਸ ਯਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਤਜ੍ਜ੍ਞੋ ਭਵਤਿ ਤਦ੍ ਰਾਮ ਤੇ ऽਪਿ ਸਾਧਾਰਣਾ ਗੁਣਾਃ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਕਰਤਾ, ਵੱਡਾ ਭੋਗੀ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਤਿਆਗੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਗੁਣ ਵੀ ਆਮ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਯੋ ऽਜ੍ਞਸ੍ਯਾਪਿ ਵੈ ਦृष੍ਟਂ ਕਾਮਲੋਭਾਦਿਤਾਨਵਮ੍ । ਤਪੋਦਾਨਂ ਯਸ਼ਸ਼੍ ਚੈਵ ਨੈਤਜ੍ ਜ੍ਞਤ੍ਵਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਅਕਸਰ ਅਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਪ, ਦਾਨ ਤੇ ਯਸ਼ ਇੱਛਾ, ਲੋਭ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵੋਤ੍ਤਮਾਨਨ੍ਦਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ ਸ੍ਵਾਨੁਭਵਸ੍ਥਿਤਾਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਯਾਤਿਸ਼ਯਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਚ੍ ਚਿਹ੍ਨਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵੈ
ਗਿਆਨੀ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਉੱਚੇ ਆਨੰਦ ਦੇ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਧਣ-ਘਟਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਮ੍ ਅਥ ਵਾ ਚਿਹ੍ਨਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਸਾਧੋ ਸਾਧੁ ਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਬਹੁਧਾ ਮਯਾ
ਵੱਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਇਹ ਤਾਂ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।
ਏਤਾਵਦ੍ ਏਵ ਖਲੁ ਲਿਙ੍ਗਮ੍ ਅਲਿਙ੍ਗਮੂਰ੍ਤੇਸ੍ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਸਂਸृਤਿਚਿਰਭ੍ਰਮਨਿਰ੍ਵृਤਸ੍ਯ । ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਯਨ੍ ਮਦਨਕੋਪਵਿषਾਦਮੋਹਲੋਭਾਪਦਾਮ੍ ਅਨੁਦਿਨਂ ਨਿਪੁਣਂ ਤਨੁਤ੍ਵਮ੍
ਅਸਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤਾਂ ਇਹੀ ਹੈ ਉਸ ਬੇ-ਰੂਪ ਮਨੁੱਖ ਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਦੁਨੀਆ-ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਹੁਣ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ: ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਦੁੱਖ, ਭੁੱਲ, ਲਾਲਚ ਆਦਿ ਹੋਰ-ਹੋਰ ਸੁਖਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੂਯਸ਼੍ ਸ਼ृਣੁ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇਣ ਵਚੋ ਮਮ । ਯਦ੍ ਵਚ੍ਮਿ ਤਵ ਬੋਧਾਯ ਮਯੂਰਸ੍ਯੇਵ ਵਾਰਿਦਃ
ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਫਿਰ ਸੁਣ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਲਈ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਦ੍ਬੋਧਨਮ੍ ਉਪਾਦੇਯਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਾਤ੍ ਤਪਸੋ ਮਮ । ਅਬੁਦ੍ਧਪृਚ੍ਛਕਾ ਰਾਮ ਕੇ ਰਘੂਣਾਂ ਹਿ ਦੈਸ਼ਿਕਾਃ
ਮੇਰੀ ਤਪस्या ਦਾ ਫਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੀ ਅਕਲ ਜਾਗੇ; ਹੇ ਰਾਮ, ਰਘੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਦਾ ਹੈ?
ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਸ਼ਤਾਭ੍ਯਸ੍ਤਘਨਭ੍ਰਮਣਵਿਹ੍ਵਲਃ । ਸ਼ृਣੁ ਜੀਵਨ੍ ਕਥਂ ਮਾਯਾਪਞ੍ਜਰਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਮਨੁੱਖ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕृਤਾਹਮ੍ਭਾਵਨਾ ਸਂਵਿਜ੍ ਜੀਵਾਦ੍ਯਭਿਧਯਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਅਹਮ੍ਭਾਵੋ ऽਤ੍ਰ ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਸਤ੍ਯਂ ਸਂਵਿਦ੍ ਉਦਾਹृਤਾ
‘ਮੈਂ’ ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ‘ਮੈਂ’ ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੇਤਨਾ ਸੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਨ੍ ਮਿਥ੍ਯਾ ਤਦ੍ ਭ੍ਰਮਾਯਾਲ੍ਪਂ ਕਾਲਂ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਨੋ ਚਿਰਮ੍ । ਮੋਹਾਤ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਤਿਰੁਪ੍ਯਾਦਿਮृਗਤृष੍ਣਾਦ੍ਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍
ਜੋ ਝੂਠ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਂਤੀ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਭਰਮ, ਮਿਰਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਾਂ ਦੋ ਚੰਦਾਂ ਦੀ ਛਲ।
ਯਨ੍ ਮਿਥ੍ਯਾ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਿ ਯਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਤਨ੍ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਆਬਾਲਮ੍ ਏਤਜ੍ ਜਗਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍ ਅਸ਼ਨਾਦਿਵਤ੍
ਜੋ ਝੂਠ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵਸ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤ੍ਵਂ ਸਿਕਤਾਸ੍ਵ੍ ਇਵ । ਸਤਸ਼੍ ਚ ਦृष੍ਟੋ ਨਾਭਾਵੋ ਭੇਕਚੂਰ੍ਣਾਦ੍ ਅਣੋਰ੍ ਅਪਿ
ਜੋ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਤੇ ਜੋ ਅਸਲ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਲ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਹੀ ਛੋਟੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਡਕ ਦੇ ਚੂਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਯਥਾ ਭੇਕਰਜੋ ऽਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਯਾਤਿ ਪ੍ਰਾਵृषਿ ਭੇਕਤਾਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤੋ ਜੀਵਸ੍ ਤਥੋਦੇਤਿ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਮੈਡਕ ਦੀ ਧੂੜ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮੈਡਕ ਬਣ ਕੇ ਅਣਪਛਾਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜੀਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕੇਵਲਂ ਭਾਵਨਾਮਾਤ੍ਰਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯੈਵਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਯ । ਆਤ੍ਮਤ੍ਵਾਯਾਙ੍ਗ ਤਾਮ੍ਰਸ੍ਯ ਹੇਮਤ੍ਵਾਯੇਵ ਕਾਲਤਾਮ੍
ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ। ਪਿਆਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਮਬਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਤਾ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਹੈ।
ਜਗਦ੍ਭਾਵਾਸ੍ਥਯਾ ਮੁਕ੍ਤḫ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪਰਮਾਤ੍ਮਤਾਮ੍ । ਜੀਵੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਕਾਲਿਮ੍ਨਾ ਤਾਮ੍ਰਂ ਕਨਕਤਾਮ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਸੰਸਾਰਕ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਮਬਾ ਕਾਲੀ ਮੈਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮ੍ ਏਵ ਜੀਵਾਨਾਂ ਭਾਵਨਾ ਭਵਬਨ੍ਧਨੀ । ਵਾਗੁਰੇਵ ਵਿਹਙ੍ਗਾਨਾਮ੍ ਏਕਾਵष੍ਟਮ੍ਭਕਾਰਿਣੀ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫਸਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਜਾਲ—ਇਹੀ ਇੱਕ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ऋਤੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਦੀਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਯੁਕ੍ਤਿਤੋ ਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ਰੂਢੇ ਨੂਨਂ ਗਲਤਿ ਭਾਵਨਾ
ਆਤਮਕ ਸੱਚ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 'ਮੈਂ' ਜਾਂ 'ਮੇਰਾ' ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਜਦੋਂ ਸਮਝ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਲਪਨਾ ਆਪ ਹੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਂਸਾਸ੍ਥ੍ਯੋਘਸ਼੍ ਸ਼ਵੋ ਦੇਹẖ ਖਂ ਖਮ੍ ਅਦ੍ਰਿਗਣੋ ਜਗਤ੍ । ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਯੋ ਵਿਕਲ੍ਪਾਂਸ਼ਾẖ ਕੋ ऽਹਂ ਮਮ ਕਥਂ ਚ ਕਿਮ੍
ਮੁਰਦਾ ਸਿਰਫ ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਗਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਢੇਰ; ਬੁੱਧੀ ਆਦਿ ਸਿਰਫ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਚਾਂ ਹਨ—ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਕੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ, ਤੇ ਕੀ?
ਸਂਵਿਦੋ ऽਨਨ੍ਤਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯਾẖ ਕਿਲਾਕਲਿਤਚੇਤਸਃ । ਇਯਤ੍ਤੋਪਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਭਾਵਨਾਪ੍ਰਲਯੇ ਸਤਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਚਿੱਤ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਨੰਤ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਏਵਾਸ੍ਯਾ ਭਾਵਨਾਯਾ ਵਿਸ਼ਾਮ੍ਪਤੇ । ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਭਂ ਯਾਮਿਨ੍ਯਾ ਦਿਵਸਂ ਯਥਾ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਸਨੋ ਜੀਵ ਏਕਤਾਂ ਯਾਤਿ ਚਿਦ੍ਘਨੇ । ਘृਤੇ ਘृਤਂ ਜਲੇ ਤੋਯਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੀਵ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਘੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦੂਧ ਦੂਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤਦਾਤ੍ਮਾ ਤਦਾਤ੍ਮਾ ਚ ਜੀਵḫ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਤੀਸ਼੍ਵਰੇ । ਜ੍ਵਾਲਾਯਾਂ ਤੁ ਯਥਾਲੋਕੋ ਯਥਾ ਗਨ੍ਧਲਵẖ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਜੀਵ, ਜੋ ਕਦੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ।
ਯੇਨੈਕਤਾਂ ਭਾਵਯਤਿ ਜੀਵਸ੍ ਤਦ੍ ਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਯਚ੍ਚਿਤ੍ਤਸ੍ ਤਨ੍ਮਯੋ ਜਨ੍ਤੁẖ ਕੇਨੈਤਨ੍ ਨਾਨੁਭੂਯਤੇ
ਜੋ ਜੀਵ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਜੀਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਕਿਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾਵਨਯਾ ਜੀਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍ । ਅਮृਤਂ ਭਾਵ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਸੋ ऽਮृਤੀਭਵਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵ ਸਦਾ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਖੁਦ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾਵਨਾਜ੍ ਜੀਵੋ ਦੀਨਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਵਿषਭਾਵਨਯੈਵਾਙ੍ਗ ਵਿषੀਭਵਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੀਏ, ਪਿਆਰੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਸਂਵਿਦੋ ऽਚ੍ਛਸ੍ਯ ਸਂਵੇਦ੍ਯਕਲਨਾਮਲਮ੍ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜ੍ਯੋਦਿਤਸ੍ ਸਂਵਿਦਾਤ੍ਮਾ ਵ੍ਯਵਹਰਾਨਘ
ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੈ, ਉਹ ਤਦ ਹੀ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਰ ਧਾਰਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਕਰਮ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਸ੍ਵੇਦੋਤ੍ਥਦਂਸ਼ਯੌਕਾਨ੍ਤਂ ਭੂਤਜਾਤਂ ਸੁਰਾਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਕਿਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਕਰ੍ਮੋਤ੍ਥਮ੍ ਉਤ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਵਦੇਤਿ ਮੇ
ਚਾਹੇ ਪਸੀਨਾ ਹੋਵੇ, ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਕਟ, ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ—ਦੱਸੋ, ਕੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੀ? ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਵਿਧਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਭੂਤਜਾਤਸ੍ਯ ਰਾਘਵ । ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਕਾਰਣਂ ਜਾਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੈਰ੍ ਆਤ੍ਮਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਰਾਘਵ, ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨਿष੍ਕਾਰਣਂ ਜਾਤਂ ਕਚਨਂ ਸੁਮਣੇਰ੍ ਇਵ । ਸ੍ਵਭਾਵਤੋ ऽਧੁਨਾ ਕਰ੍ਮ ਕਾਰਣਾਤ੍ਤਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਕੁਝ ਜੀਵ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵਿਕਤਾ ਕਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰੇਗੀ।