ਮਾ ਸਾਗਰੇ ਸ਼ਿਲੇਵ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਧੋऽਧੋ ਗਚ੍ਛ ਮੋਹਿਤਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਰ੍ਣਵੇਨ੍ਦੁਵਦ੍ ਬੋਧਾਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਤਰਂ ਵ੍ਰਜ
ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਡਿੱਗ, ਬਲਕਿ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ।
ਜਲਫੇਨਵਦ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਧ੍ਵਂਸਿਤਾਮ੍ ਅਨੁਭਾਵਯਨ੍ । ਵੀਰੁਤ੍ਤृਣਲਤਾਗੁਲ੍ਮਗਣਨਾਂ ਮਾ ਪ੍ਰਪੂਰਯ
ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਾਗ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਰੱਖਤ, ਘਾਹ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਾ ਭਰ।
ਚਿਤ੍ਤੇਜੋ ਯਸ਼੍ ਚਿਦਾਦਿਤ੍ਯḫ ਪ੍ਰਸਾਰਯਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਟਿਤਂ ਸਾਰ੍ਕਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾਰਂ ਜਗਦ੍ਗृਹਮ੍
ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਘਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯਾਵਿਲਮ੍ਬਿਤਮ੍ । ਆਸ੍ਸ੍ਵ ਸਮ੍ਪੂਰਿਤਾਕਾਸ਼ਂ ਦੇਹਾਦਿਂ ਨृਪ ਪਸ਼੍ਯ ਹੇ
ਉਸ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਟਿਕੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਵੇਖੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿ ਦੇਹ ਆਦਿ ਸਾਰਾ ਖਾਲੀ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥਾ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਸ੍ਫਟਿਕẖ ਕਿਰਤਿ ਪ੍ਰਭਾਃ । ਤਥਾ ਜਗਨ੍ਤਿ ਕਿਰਤਿ ਚਿਦ੍ਦੀਪ੍ਤ੍ਯਾ ਚਿਦ੍ਦਿਵਾਕਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਹਿ ਕੇ ਚਮਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵ ਵਿਮਲਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸ੍ਫੁਰਣਂ ਚਿਤਃ । ਤਦ੍ ਇਦਂ ਜਗਦਾਭੋਗਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ੍ਫਾਰਸਂਵਿਦਃ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਮਨ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਤ੍ਰੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬृਂਹਿਤਮ੍ । ਨ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾ ਭੂਤਾਭੂਤਾਦਿਕਲ੍ਪਨਾਃ
ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚੇਤਸ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਤਿਯਾਤਯਾ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਥਿਤਂ ਯਤ੍ਰ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਮਨ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਤਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ । ਵਿਵਿਕ੍ਤਯਾ ਤਤ੍ਰ ਨਰਸੁਰਨਾਗਾਦਿਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਖੁਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਸੱਪ ਆਦਿ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਯਾ ਮੂਢਯਾ ਯਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਲਯੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਪਿਸ਼ਾਚਾਦਿਭੂਤਤਾਂ ਸਮੁਪਾਗਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੂੜ੍ਹ ਚਿੱਤ ਲੈ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਸ਼ੂ, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਮੂਢਯਾ ਯਤ੍ਰ ਸੁषੁਪ੍ਤਸਮਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਚਿਤ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰ ਤਰੁਗੁਲ੍ਮਤृਣਾਦਿਤਾਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਆਦਮੀ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਉਥੇ ਉਹ ਮਨ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਬੂਟਿਆਂ, ਘਾਹ ਆਦਿ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਣਦੇਹਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਚਿਰਮੂਢਸ੍ਯ ਚੇਤਸਃ । ਸ਼ਿਲਾਦ੍ਯ੍ ਅਵਯਵਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਵਾ
ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਹਾੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਮੋਦੇਨ ਕੁਸੁਮਂ ਮਾਧੁਰ੍ਯੇਣ ਗੁਡੋ ਯਥਾ । ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਸਪਰ੍ਵਤਾਕਾਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਜਗਤ੍ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਗੁੜ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾਸ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਪਯẖ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸੋਮ੍ਯਰੂਪਂ ਯਥਾਮ੍ਬੁਧੇਃ । ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਿ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ ਚ ਸ੍ਪਨ੍ਦਿਰੂਪਂ ਤਥਾ ਚਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ, ਕੁਝ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕੁਝ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ ਵੀ ਕਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਕਦੇ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਕਦੇ ਚਲਾਇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਦੈਵੈਵਂ ਚਿਤੋ ਰੂਪਂ ਤਤਂ ਬੁਦ੍ਧਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਤਦੈਵ ਤੀਰ੍ਣਸ੍ ਸਂਸਾਰḫ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਤਾਂ ਗਤੈਃ
ਜਦੋਂ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸੁਰਤ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਵਿष੍ਣੁਵਰੁਣਾ ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਾਃ । ਤਦ੍ ਅਹਂ ਚਿਦ੍ਵਪੁਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰੋਮੀਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਭਾਵਯੇਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚੋ ਕਿ 'ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯੇषੁ ਯੇषੁ ਯਥਾ ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇषੁ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਙ੍ਗ ਤਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਹਿ ਸਰ੍ਵਗਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ, ਜਿਸ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਯਂ ਯਂ ਦੇਸ਼ਂ ਵਿਦੇਸ਼ਂ ਵਾ ਕਾਲਂ ਵਾ ਕਲਨਾਂ ਚ ਵਾ । ਵੇਤ੍ਸਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ
ਤੂੰ ਜਿਸ ਵੀ ਥਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼, ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਗਣਨਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ।
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ ਰੂਪਂ ਤਤ੍ਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਚਿਦੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਤਾਂ ਤਾਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਂ ਪੂਰਯਿਤੁਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਵਦ੍ ਆਤਤਃ
ਜੋ ਜੋ ਰੂਪ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਉਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਹਰ ਮਨਚਾਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਤੇਨ ਵਿਵਸ੍ਵਤਾ । ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਭੂष੍ਯਤੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਯੋਜ੍ਯਤੇ ਚਾਨੁਭੂਯਤੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਹਸਤਿ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਣਮृਤ੍ਯੋਸ੍ ਸ੍ਵਚੇਤਸਃ । ਯੋ ਭਵੇਤ੍ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦẖ ਕੇਨਾਸਾਵ੍ ਉਪਮੀਯਤੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸੀਮਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਦੁẖਖਾਨਾਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਏਵ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਤਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਯḫ ਪਰਾਨਨ੍ਦਸ੍ ਸ ਵਕ੍ਤੁਂ ਕੇਨ ਪਾਰ੍ਯਤੇ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਮੌਤ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਕੌਣ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਾਸਾਮ੍ ਏਵ ਦृष੍ਟੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਮ੍ ਏਵ ਸਮ੍ਪਦਾਮ੍ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਉਪਰਿ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ਚਿਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਧੀਕਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਠਿਕਾਣਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਾ ਮਹਾਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਵਜ੍ਰਭੇਦਕਰਾ ਅਪਿ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਖਮ੍ ਇਵ ਬਾਧਨ੍ਤੇ ਤਜ੍ਜ੍ਞਂ ਦੋषਾ ਨ ਕੇਚਨ
ਅੰਤਹੀਨ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਕਠੋਰ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਜਰਾਮਰਣਜਨ੍ਮਾਦ੍ਯਾਸ੍ ਸਮਸ੍ਤਾ ਦੋषਦृष੍ਟਯਃ । ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨੈਕਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾ ਯਥਾਬ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਾਸ੍ ਸਰਿਦ੍ਰਯਾਃ
ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਜਨਮ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਆਖਰਕਾਰ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ ਆਲੋਲਾ ਯਤਤੇ ਦੁẖਖਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਯਾਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਕੁਦਰਤ ਦੁੱਖ ਦੇ ਅੰਤ ਲਈ ਤਕ ਉਲਝੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ; ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਠੰਢੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਪੁष੍ਪਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ਰਵੇਣਵਃ । ਤਥਾਤ੍ਮਤ੍ਵਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੀਰ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਆਤਮਕ ਸਚਾਈ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਆਦਿ ਵੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਦੌ ਜਗਚ੍ ਛੂਨ੍ਯਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਤੇ ਚ ਭੂਪਤੇ । ਅਤਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਹ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਧ੍ਯੇ ऽਪਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਕਮ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਹੀ ਹੈ।
ਨਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ੂਨਂ ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਚ ਨਾਚਿਦ੍ਰੂਪਂ ਨ ਚਿਨ੍ਮਯਮ੍ । ਨਾਤ੍ਮਰੂਪਂ ਨਾਨ੍ਯਰੂਪਂ ਭੁਵਨਂ ਭਾਵਯਨ੍ ਭਵ
ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਸਮਝੋ, ਨਾ ਬਾਹਰੋਂ; ਨਾ ਇਹ ਜੜ ਹੈ, ਨਾ ਚੇਤਨ; ਨਾ ਇਹ ਆਤਮਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
ਏਤਤ੍ ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿḫ ਪਰਿਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਸ੍ਵਭਾਵਾਚ੍ ਚਲਿਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕ੍ਵ ਤਿष੍ਠਤੁ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਬ ਕੁਦਰਤ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਮੂਲਤਾ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕ ਸਕਦੀ ਹੈ?