ਪੂਰ੍ਵਂ ਜੀਵਾਸ੍ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪੈਰ੍ ਯੇ ਜਗਤ੍ਸੁਸ੍ਥਿਤਿਂ ਗਤਾਃ । ਤਤ੍ਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਅਦ੍ਯ ਜੀਵਤ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਯਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਹੁਣ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਜੀਵ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਥਾ ਤਸ੍ਕਰਸਂਸਰ੍ਗਾਦ੍ ਬਧ੍ਯਤੇ ऽਤਸ੍ਕਰੋ ऽਪਿ ਹਿ । ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਗ੍ਜੀਵਸਂਸਰ੍ਗਾਤ੍ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਕਲਾ ਮਿਤਿਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਚੋਰ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਸੀਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਵਤਾ ਸ੍ਵਦੇਹਾਦੌ ਤਾਵਤ੍ ਸਂਸृਤਿਬੀਜਤਾ । ਯਾਵਦ੍ ਵਿषਯਭੋਗਾਸ਼ਾ ਜੀਵਾਖ੍ਯਾ ਤਾਵਦ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਬੀਜ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ 'ਜੀਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਵਸ਼ਤੋ ਜ੍ਞਤ੍ਵਾਜ੍ ਜਾਤੇ ਦ੍ਵੈਤੈਕ੍ਯਯੋẖ ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਆਤ੍ਮਾ ਜੀਵਤ੍ਵਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਅਨਾਮਯਃ
ਜਦੋਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਵੈਤ ਤੇ ਏਕਤਾ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਪਣ ਛੱਡ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਜਨ੍ਮਮृਤਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਚਕ੍ਰੇ ਭ੍ਰਮਤਿ ਮੋਹਿਤਾ । ਵਾਸਨਾਤਨ੍ਤੁਬਦ੍ਧੇਯਂ ਜਨਤਾਤਾਪਭਾਗਿਨੀ
ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਇਹ ਜਨਤਾ ਵਾਸਨਾ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਜਰ੍ਹਾ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿਚ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ ਅਹਂ ਨੈਵ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਵਾਹਮ੍ ਈਦृਸ਼ਃ । ਨੈਵ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਮਮੇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍ ਤ੍ਯਜ ਸਂਸृਤਿਮ੍
ਅੰਦਰੂਨੀ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡ ਦੇ, ਕਿ 'ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਹੈ।'
ਸਰ੍ਵਂ ਮਮਾਹਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਚੈਵੇਤਿ ਦृਢਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍ । ਤ੍ਯਜ ਸਂਸृਤਿਸਂਰਮ੍ਭਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵ ਭਵਾਤਿਗਃ
ਪੱਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਿ 'ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰਾ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਸਭ ਦਾ ਹਾਂ', ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਲਝਣ ਛੱਡ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਹੋਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਦ੍ ਅਧਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਧਸ੍ਤਾਚ੍ ਚ ਪੁਨਰ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਂਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍ । ਮਾ ਸਂਸਾਰਾਰਘਟ੍ਟਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਾਰਜ੍ਜ੍ਵਾਂ ਘਟੋ ਭਵ
ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਤੇ ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿ, ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਲਝਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਮਟਕੇ ਵਾਂਗ ਨਾ ਹੋ।
ਇਦਂ ਮਮਾਹਮ੍ ਅਸ੍ਯੇਤਿ ਵ੍ਯਵਹਾਰਘਨਭ੍ਰਮਮ੍ । ਯੇ ਮੋਹਾਤ੍ ਸਨ੍ਨਿषੇਵਨ੍ਤੇ ਤੇ ऽਧਸ੍ਤਾਦ੍ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਧਸ਼੍ ਸ਼ਠਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈ', ਉਹ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯਾਹਮ੍ ਏष ਮੇ ਸੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਏਵਮ੍ਮਯਾਤ੍ਮਨਿ । ਮੋਹੇ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੇ ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯ੍ ਅਜਃ
ਜਦੋਂ ਅਕਲ ਨਾਲ 'ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਭੁਲੇਖਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾੰ, ਹੇ ਅਜਨਮਾ, ਤੂੰ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਮਾ ਸਾਗਰੇ ਸ਼ਿਲੇਵ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਧੋऽਧੋ ਗਚ੍ਛ ਮੋਹਿਤਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਰ੍ਣਵੇਨ੍ਦੁਵਦ੍ ਬੋਧਾਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਤਰਂ ਵ੍ਰਜ
ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਡਿੱਗ, ਬਲਕਿ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ।
ਜਲਫੇਨਵਦ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਧ੍ਵਂਸਿਤਾਮ੍ ਅਨੁਭਾਵਯਨ੍ । ਵੀਰੁਤ੍ਤृਣਲਤਾਗੁਲ੍ਮਗਣਨਾਂ ਮਾ ਪ੍ਰਪੂਰਯ
ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਾਗ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਰੱਖਤ, ਘਾਹ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਾ ਭਰ।
ਚਿਤ੍ਤੇਜੋ ਯਸ਼੍ ਚਿਦਾਦਿਤ੍ਯḫ ਪ੍ਰਸਾਰਯਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਟਿਤਂ ਸਾਰ੍ਕਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾਰਂ ਜਗਦ੍ਗृਹਮ੍
ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਘਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯਾਵਿਲਮ੍ਬਿਤਮ੍ । ਆਸ੍ਸ੍ਵ ਸਮ੍ਪੂਰਿਤਾਕਾਸ਼ਂ ਦੇਹਾਦਿਂ ਨृਪ ਪਸ਼੍ਯ ਹੇ
ਉਸ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਟਿਕੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਵੇਖੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿ ਦੇਹ ਆਦਿ ਸਾਰਾ ਖਾਲੀ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥਾ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਸ੍ਫਟਿਕẖ ਕਿਰਤਿ ਪ੍ਰਭਾਃ । ਤਥਾ ਜਗਨ੍ਤਿ ਕਿਰਤਿ ਚਿਦ੍ਦੀਪ੍ਤ੍ਯਾ ਚਿਦ੍ਦਿਵਾਕਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਹਿ ਕੇ ਚਮਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵ ਵਿਮਲਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸ੍ਫੁਰਣਂ ਚਿਤਃ । ਤਦ੍ ਇਦਂ ਜਗਦਾਭੋਗਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ੍ਫਾਰਸਂਵਿਦਃ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਮਨ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਤ੍ਰੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬृਂਹਿਤਮ੍ । ਨ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾ ਭੂਤਾਭੂਤਾਦਿਕਲ੍ਪਨਾਃ
ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚੇਤਸ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਤਿਯਾਤਯਾ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਥਿਤਂ ਯਤ੍ਰ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਮਨ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਤਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ । ਵਿਵਿਕ੍ਤਯਾ ਤਤ੍ਰ ਨਰਸੁਰਨਾਗਾਦਿਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਖੁਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਸੱਪ ਆਦਿ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਯਾ ਮੂਢਯਾ ਯਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਲਯੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਪਿਸ਼ਾਚਾਦਿਭੂਤਤਾਂ ਸਮੁਪਾਗਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੂੜ੍ਹ ਚਿੱਤ ਲੈ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਸ਼ੂ, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਮੂਢਯਾ ਯਤ੍ਰ ਸੁषੁਪ੍ਤਸਮਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਚਿਤ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰ ਤਰੁਗੁਲ੍ਮਤृਣਾਦਿਤਾਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਆਦਮੀ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਉਥੇ ਉਹ ਮਨ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਬੂਟਿਆਂ, ਘਾਹ ਆਦਿ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਣਦੇਹਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਚਿਰਮੂਢਸ੍ਯ ਚੇਤਸਃ । ਸ਼ਿਲਾਦ੍ਯ੍ ਅਵਯਵਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਵਾ
ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਹਾੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਮੋਦੇਨ ਕੁਸੁਮਂ ਮਾਧੁਰ੍ਯੇਣ ਗੁਡੋ ਯਥਾ । ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਸਪਰ੍ਵਤਾਕਾਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਜਗਤ੍ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਗੁੜ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾਸ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਪਯẖ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸੋਮ੍ਯਰੂਪਂ ਯਥਾਮ੍ਬੁਧੇਃ । ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਿ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ ਚ ਸ੍ਪਨ੍ਦਿਰੂਪਂ ਤਥਾ ਚਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ, ਕੁਝ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕੁਝ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ ਵੀ ਕਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਕਦੇ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਕਦੇ ਚਲਾਇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਦੈਵੈਵਂ ਚਿਤੋ ਰੂਪਂ ਤਤਂ ਬੁਦ੍ਧਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਤਦੈਵ ਤੀਰ੍ਣਸ੍ ਸਂਸਾਰḫ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਤਾਂ ਗਤੈਃ
ਜਦੋਂ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸੁਰਤ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਵਿष੍ਣੁਵਰੁਣਾ ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਾਃ । ਤਦ੍ ਅਹਂ ਚਿਦ੍ਵਪੁਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰੋਮੀਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਭਾਵਯੇਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚੋ ਕਿ 'ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯੇषੁ ਯੇषੁ ਯਥਾ ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇषੁ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਙ੍ਗ ਤਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਹਿ ਸਰ੍ਵਗਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ, ਜਿਸ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਯਂ ਯਂ ਦੇਸ਼ਂ ਵਿਦੇਸ਼ਂ ਵਾ ਕਾਲਂ ਵਾ ਕਲਨਾਂ ਚ ਵਾ । ਵੇਤ੍ਸਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ
ਤੂੰ ਜਿਸ ਵੀ ਥਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼, ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਗਣਨਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ।
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ ਰੂਪਂ ਤਤ੍ਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਚਿਦੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਤਾਂ ਤਾਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਂ ਪੂਰਯਿਤੁਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਵਦ੍ ਆਤਤਃ
ਜੋ ਜੋ ਰੂਪ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਉਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਹਰ ਮਨਚਾਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਤੇਨ ਵਿਵਸ੍ਵਤਾ । ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਭੂष੍ਯਤੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਯੋਜ੍ਯਤੇ ਚਾਨੁਭੂਯਤੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਹਸਤਿ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।