ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਕृਤਾ ਕਰ੍ਮਤੂਲਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਦੇਹਸ਼ਲ੍ਮਲੇਃ । ਜ੍ਞਾਨਾਨਿਲਸਮੁਦ੍ਧੂਤਾ ਵਿਲਯਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੇਮਲ ਦੇ ਰੂਈ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਭਵਸਾਗਰਾਤ੍ । ਇਚ੍ਛਤੋ ऽਪਿ ਸਮਾਯਾਤਿ ਪੁਨਰ੍ ਨਾਜ੍ਞਤ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਤਮ-ਅਗਿਆਨ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹਵੇ ਵੀ।
ਯਥਾ ਦੂਰਗਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਥਾਨਂ ਰਯਵਤੀ ਸਰਿਤ੍ । ਨ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਮਤਿਰ੍ ਬੁਦ੍ਧਾ ਪੁਨਰ੍ ਮੋਹਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਆਪਣੀ ਦੂਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਮੱਤ ਫਿਰ ਮੋਹ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਸਰ੍ਵੈਵ ਹਿ ਕਲਾ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਅਨਭ੍ਯਾਸੇਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਫਲਦਾਪਿ ਮਨੋਜ੍ਞਾਪਿ ਲਤੇਵਾਸੇਕਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਲਾ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਫਲਦਾਇਕ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਸਾਹਾਰੇ ਬੇਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏषਾ ਜ੍ਞਾਨਕਲਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸਕृਜ੍ਜਾਤਾ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ । ਵृਦ੍ਧਿਮ੍ ਏਤਿ ਬਲਾਦ੍ ਏਵ ਸਤਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਪ੍ਤਸ਼ਾਲਿਵਤ੍
ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਲਾ ਜਦ ਅੰਦਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਜਿਆ ਹੋਇਆ ਚਾਵਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਦਧ੍ਯੁਦ੍ਧृਤਂ ਨੈਤਿ ਪੁਨਰ੍ ਦਧ੍ਨੈਕਤਾਂ ਘृਤਮ੍ । ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨੋਦ੍ਧृਤਾ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਨਾਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਤਾਂ ਪੁਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਦਹੀਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਇਆ ਘੀ ਮੁੜ ਦਹੀਂ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਝ ਮੁੜ ਅਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਯਥਾ ਪਰਭਟਵ੍ਯੂਹਂ ਵਿਭਿਦ੍ਯੋਦੇਤਿ ਸਦ੍ਭਟਃ । ਤਥਾਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਨ੍ਧ੍ਯਮ੍ ਉਦੇਤਿ ਜ੍ਞਾਨਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਚੀਰ ਕੇ ਸੱਚਾ ਸੂਹਾ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਚਿਦ੍ਘਨਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਤਤਮ੍ । ਅਦ੍ਵੈਤਂ ਦ੍ਵੈਤਵਦ੍ ਭਾਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਕਮ੍ ਅਨਾਮਯਮ੍
ਚਿੱਤ ਦੀ ਘਣਤਾ, ਨਿਰਮਲਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਇਹ ਅਦਵੈਤ ਹੈ, ਪਰ ਦਵੈਤ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਇਕ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਏਕਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਖਿਲਵਸ੍ਤੁषੁ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪ ਆਤ੍ਮਾ ਪਰਸ੍ ਸ੍ਵਜਲਧਿष੍ਵ੍ ਇਵ ਤੋਯਮ੍ ਅਚ੍ਛਮ੍ । ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਸਙ੍ਕਲਨਭੂਰਿਕਲਾਪਮ੍ ਏਕਂ ਸਤ੍ਤਾਂਸ਼ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਜਗਦ੍ ਅਙ੍ਗ ਵਿਦ੍ਧਿ
ਸਭ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨ ਰੂਪ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ। ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ, ਮਿੱਤਰ, ਇੱਕ ਹੀ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਪੂੰਜ ਵਜੋਂ ਸਮਝੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਠਜੋੜ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਰਣਾਦ੍ ਏਕੋ ਜੀਵḫ ਪ੍ਰਥਮਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਃ । ਤਸ੍ਮਾਜ੍ ਜੀਵਕਣਾ ਜਾਤਾẖ ਕਣਾਸ੍ ਤਪ੍ਤਾਯਸੋ ਯਥਾ
ਉੱਚਤਮ ਕਾਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ, ਜਿਵੇਂ ਤਪੇ ਲੋਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੇ ਦੇਵਨਾਗਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ਼ਤਾਭਿਧਾਃ । ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਮृਤਾਮ੍ਭੋਦਨਿਰ੍ਮਲਾਮृਤਬਿਨ੍ਦਵਃ
ਇਹ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵੈਰਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਾਲੇਨ ਵਲਿਤਾ ਬਨ੍ਧਮ੍ ਆਗਤਾਃ । ਸ੍ਵਲਾਲਯੇਵ ਤਨ੍ਤੁਤ੍ਵਂ ਗਤਯਾ ਕੋਸ਼ਕਾਰਕਾਃ
ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਇਹ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੀੜੇ ਆਪਣੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਭੂਤਾਨਿ ਬਦ੍ਧਾਨੀਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਸ੍ਵਤੁषੇਣੇਵ ਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਦੁẖਖਾਨ੍ਯ੍ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਤਃ
ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੀਵ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਧਾਣੇ ਆਪਣੀ ਛਿਲਕ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਉਂ ਹੀ ਉਹ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਸ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਤੁषੋ ਦਹ੍ਯਤੇ ਜ੍ਞਾਨਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਚ੍ਛਾ ਨਵਾ ਮੁਕ੍ਤਾਕਣਾ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੀ ਛਿਲਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਨਵੇਂ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੂਯੋ ਜਗਤਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨ ਕਦਾਚਨ ਕੇਚਨ । ਤੇ ਤਤਾਤ੍ਮਪਦਾਰੂਢਾ ਮੂਢਤ੍ਵਾਦ੍ ਉਦ੍ਧृਤਾਸ਼ਯਾਃ
ਜੋ ਆਤਮਕ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਉਹ ਮੂੜਤਾ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਗਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਵ੍ ਅਵਯਵੈਰ੍ ਮਿਥẖ ਕਾਰਣਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਅਕਾਰਣਂ ਜਗਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਾਸ਼ੋਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯੋਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਕਾਰਣ ਰਹਿਤ ਸਮਝੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈ।
ਯਥਾਮ੍ਬੁਕੁਮ੍ਭੇषੁ ਨਭੋ ਨਾਰ੍ਪਿਤਂ ਨਾਪ੍ਯ੍ ਅਨਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਤਥਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਦੇਹੇषੁ ਨ ਸ੍ਥਿਤੋ ਨਾਪਿ ਚਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਘੜਿਆਂ ਵਿਚ ਆਕਾਸ਼ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਨਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਤਿ ਕੁਮ੍ਭੇ ਸਤਿ ਚ ਖੇ ਕੁਮ੍ਭਾਕਾਸ਼ਾਭਿਧਾ ਯਥਾ । ਸਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਚ ਦੇਹੇ ਚ ਦੇਹਸਂਵੇਦਨਂ ਤਥਾ
ਜਦੋਂ ਘੜਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ 'ਘੜਾ-ਆਕਾਸ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚੇਤਨਾਚੇਤਨਕਲਾ ਨृਪ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਕਾਸ਼੍ਚਨ । ਕਾਚਿਦ੍ ਆਤ੍ਮਾਭਿਧਾ ਸਤ੍ਤਾ ਦੇਹੇ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਕੇਵਲਮ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਕੋਈ ਚੇਤਨ ਜਾਂ ਅਚੇਤਨ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੇਵਲ 'ਆਤਮਾ' ਨਾਮ ਦੀ ਹਸਤੀਆਂ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਦृਙ੍ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਚਿਰਨ੍ਯਸ੍ਤੋਲ੍ਲਸਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਤਥਾ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਦੇਹਾਭਾ ਸਤ੍ਤਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਮਿਕਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਨਿਗਾਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜਰੀ ਵਿਚ, ਆਤਮਾ ਵਿਚ 'ਆਤਮਾ' ਨਾਮ ਦੀ ਹਸਤੀਆਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਜੀਵਾਸ੍ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪੈਰ੍ ਯੇ ਜਗਤ੍ਸੁਸ੍ਥਿਤਿਂ ਗਤਾਃ । ਤਤ੍ਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਅਦ੍ਯ ਜੀਵਤ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਯਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਹੁਣ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਜੀਵ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਥਾ ਤਸ੍ਕਰਸਂਸਰ੍ਗਾਦ੍ ਬਧ੍ਯਤੇ ऽਤਸ੍ਕਰੋ ऽਪਿ ਹਿ । ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਗ੍ਜੀਵਸਂਸਰ੍ਗਾਤ੍ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਕਲਾ ਮਿਤਿਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਚੋਰ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਸੀਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਵਤਾ ਸ੍ਵਦੇਹਾਦੌ ਤਾਵਤ੍ ਸਂਸृਤਿਬੀਜਤਾ । ਯਾਵਦ੍ ਵਿषਯਭੋਗਾਸ਼ਾ ਜੀਵਾਖ੍ਯਾ ਤਾਵਦ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਬੀਜ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ 'ਜੀਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਵਸ਼ਤੋ ਜ੍ਞਤ੍ਵਾਜ੍ ਜਾਤੇ ਦ੍ਵੈਤੈਕ੍ਯਯੋẖ ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਆਤ੍ਮਾ ਜੀਵਤ੍ਵਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਅਨਾਮਯਃ
ਜਦੋਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਵੈਤ ਤੇ ਏਕਤਾ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਪਣ ਛੱਡ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਜਨ੍ਮਮृਤਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਚਕ੍ਰੇ ਭ੍ਰਮਤਿ ਮੋਹਿਤਾ । ਵਾਸਨਾਤਨ੍ਤੁਬਦ੍ਧੇਯਂ ਜਨਤਾਤਾਪਭਾਗਿਨੀ
ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਇਹ ਜਨਤਾ ਵਾਸਨਾ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਜਰ੍ਹਾ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿਚ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ ਅਹਂ ਨੈਵ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਵਾਹਮ੍ ਈਦृਸ਼ਃ । ਨੈਵ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਮਮੇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍ ਤ੍ਯਜ ਸਂਸृਤਿਮ੍
ਅੰਦਰੂਨੀ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡ ਦੇ, ਕਿ 'ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਹੈ।'
ਸਰ੍ਵਂ ਮਮਾਹਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਚੈਵੇਤਿ ਦृਢਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍ । ਤ੍ਯਜ ਸਂਸृਤਿਸਂਰਮ੍ਭਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵ ਭਵਾਤਿਗਃ
ਪੱਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਿ 'ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰਾ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਸਭ ਦਾ ਹਾਂ', ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਲਝਣ ਛੱਡ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਹੋਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਦ੍ ਅਧਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਧਸ੍ਤਾਚ੍ ਚ ਪੁਨਰ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਂਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍ । ਮਾ ਸਂਸਾਰਾਰਘਟ੍ਟਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਾਰਜ੍ਜ੍ਵਾਂ ਘਟੋ ਭਵ
ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਤੇ ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿ, ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਲਝਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਮਟਕੇ ਵਾਂਗ ਨਾ ਹੋ।
ਇਦਂ ਮਮਾਹਮ੍ ਅਸ੍ਯੇਤਿ ਵ੍ਯਵਹਾਰਘਨਭ੍ਰਮਮ੍ । ਯੇ ਮੋਹਾਤ੍ ਸਨ੍ਨਿषੇਵਨ੍ਤੇ ਤੇ ऽਧਸ੍ਤਾਦ੍ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਧਸ਼੍ ਸ਼ਠਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈ', ਉਹ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯਾਹਮ੍ ਏष ਮੇ ਸੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਏਵਮ੍ਮਯਾਤ੍ਮਨਿ । ਮੋਹੇ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੇ ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯ੍ ਅਜਃ
ਜਦੋਂ ਅਕਲ ਨਾਲ 'ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਭੁਲੇਖਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾੰ, ਹੇ ਅਜਨਮਾ, ਤੂੰ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਜਾਵੇਂਗਾ।