ਕੁਰ੍ਵਤੋ ऽਪਿ ਨ ਬਨ੍ਧਾਯ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦੋ ਭਵੇਤ੍ । ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ऽਪਿ ਵਿषਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞੋ ਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਧਦੇ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਹੜਾ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਰੀਰਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਮੂਲਕਾषੇਣ ਦਹ੍ਯਤੇ । ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਵਬੋਧੇਨ ਸ਼ੁष੍ਕਂ ਤृਣਮ੍ ਇਵਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਜੋ ਕਰਮ ਸਰੀਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਦ੍ਧਵਾਸਨਮ੍ ਅਰ੍ਥੋ ਯਸ੍ ਸੇਵ੍ਯਤੇ ਸੁਖਯਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਦਦਾਤਿ ਚ ਫਲਾਨੀਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵਾਨੁਭੂਯਤੇ
ਜਿਸ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ ਸੁਖਾਯ ਤਦ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਵਸ੍ਤੁ ਦੁẖਖਾਯ ਨਾਸ਼ਤਃ । ਅਵਿਨਾਭਾਵਿਨਿष੍ਠਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਸੁਖਦੁẖਖਯੋਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਸਤੂ ਨਾਸ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਨਾਤਾ ਹੋਣਾ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।
ਤਨੁਵਾਸਨਮ੍ ਅਰ੍ਥੋ ਯਸ੍ ਸੇਵ੍ਯਤੇ ਵਾ ਵਿਵਾਸਨਮ੍ । ਨਾਸੌ ਸੁਖਾਯ ਨੈਵਾਤੋ ਨਾਸ਼ਾਤ੍ ਕਾਲੇਨ ਦੁẖਖਦਃ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਲੱਭੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਤਯਾ ਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ऽਸੁਪ੍ਤਬਾਲਵਤ੍ । ਕਰ੍ਮਣੋ ਯੋਗਿਨਸ੍ ਤੇਨ ਤੇ ਨ ਕਰ੍ਮਫਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਛਾ ਦੇ, ਸੁੱਤੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੇ।
ਕ੍ਸ਼ੀਣਵਾਸਨਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕਰ੍ਮ ਯਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ऽਨਘ । ਤਦ੍ ਭृष੍ਟਬੀਜਵਦ੍ ਭੂਯੋ ਨਾਙ੍ਕੁਰਂ ਪ੍ਰਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੁੰਨਿਆ ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੜ ਅੰਕੁਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਦੇਹੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਨਾ ਕਰ੍ਮ ਕਰਣੌਘੇਨ ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ । ਏਕẖ ਕਰ੍ਤਾਤ੍ਰ ਭੋਕ੍ਤਾ ਵਾ ਕ ਇਵਾਙ੍ਗੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਸਰੀਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਮ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਇੱਕ ਕਰਤਾ ਜਾਂ ਭੋਗਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?
ਅਨ੍ਯḫ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ऽਨ੍ਯḫ ਪਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਨੁਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਣੁਃ । ਅਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸੁਖਦੁẖਖਾਦਿ ਕਸ੍ਯੈਕਸ੍ਯਾਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤृਤਾ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਆਦਿ ਦਾ ਕਰਤਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਆਤ੍ਮਾ ਕਰ੍ਤਾਪ੍ਯ੍ ਅਕਰ੍ਤਾਯਮ੍ ਔਦਾਸੀਨ੍ਯੇਨ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬੇष੍ਵ੍ ਇਵਾਦਰ੍ਸ਼ੋ ਮਨष੍षष੍ਠੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤਿਗਃ
ਆਤਮਾ ਕਰਤਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਅਕਰਤਾ ਵੀ, ਉਹ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਤੇ ਛੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਪਣ ਵਿਚ ਪਰਛਾਵੇਂ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਦੇਹਾਦਯੋ ਜਡਾਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਙ੍ਗ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਕੁਰੁਤੇ ਸੁਕृਤੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ ਕਰ੍ਮਸੁ
ਸਾਰੇ ਦੇਹ ਆਦਿ ਜੜ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪਿਆਰੇ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—even ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ।
ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੇ ਤਯਾਸਂਸਕ੍ਤਯਾ ਧਿਯਾ । ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਦੇਹਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਕੇਵਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਲੱਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਬ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਸਿਰਫ ਦੇਹ ਹੀ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਤੂष੍ਣੀਮ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮੂਢਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਾਸਂਸਕ੍ਤਯਾ ਧਿਯਾ । ਕਰੋਤਿ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੈਲਾਭਂ ਯਦ੍ ਯੁਗੈਰ੍ ਅਪਿ ਨ ਕ੍ਸ਼ਯਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸਦੀਓਂ ਤੱਕ ਮਿਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਸਂਯਮ੍ਯ ਯ ਆਸ੍ਤੇ ਮਨਸਾ ਸ੍ਮਰਨ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਵਿਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਤਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤੇਹ ਕਰ੍ਤृਤਾ
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਨ ਵਿਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈ।
ਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਨਸਾ ਨਿਯਮ੍ਯਾਰਭਤੇ ऽਨਘ । ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈẖ ਕਰ੍ਮਯੋਗਮ੍ ਅਕਰ੍ਤੈਵ ਸ ਮੋਕ੍ਸ਼ਭਾਕ੍
ਪਰ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਜੋ ਮਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕਰਮ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਨ ਕਰ੍ਤਾਰਂ ਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਜਮ੍ । ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਤ੍ਰਂ ਜਲਮ੍ ਇਵ ਨਭਸ੍ਤਲਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਜੋ ਕਰਮ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਨਮ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ ਜਾਂ ਅੰਬਰ ਨੂੰ ਬੱਦਲ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਫਲਾਨਿ ਨਾਨੁਧਾਵਨ੍ਤਿ ਯਦਾ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯ੍ ਅਵਾਸਨਮ੍ । ਤਦਾ ਜੀਵਂ ਨ ਸ੍ਪृਸ਼ਤਿ ਕਰ੍ਮ ਜਨ੍ਮੈਕਕਾਰਣਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਫਿਰ ਕਰਮ, ਜੋ ਜਨਮ ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜੀਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੁੰਢਦਾ।
ਕਰ੍ਮਣੋ ਜਨ੍ਮਬੀਜਸ੍ਯ ਰਸਸ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਾਸਨਾ । ਸਾ ਯਦ੍ਭਵਾ ਚ ਤਸ੍ਯੈਵ ਗਰ੍ਭੇ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਦੇਹਕਮ੍
ਕਰਮ ਦਾ ਮੂਲ, ਜਨਮ ਦਾ ਬੀਜ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਾਸਨਾ ਹੀ ਹੈ; ਜਿਹੜੀ ਵਾਸਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਜੀਵ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਜਾਯਤੇ ਤਤ ਏਵਾਸ਼ੁ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਭ੍ਰਮਤਿ ਸਂਸृਤੌ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਾਸਨਯੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਵਿਯੋਗਸ੍ ਤੇ ऽਸ੍ਤੁ ਭੂਤਯੇ
ਇਸੇ ਤੋਂ ਹੀ ਜੀਵ ਤੁਰੰਤ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਅੰਦਰੋਂ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਵੇ।
ਭਾਵਨਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇਭ੍ਯਸ੍ ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ । ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਸ਼ੀਤਲḫ ਪੂਰ੍ਣੋ ਭਾਸਿ ਭਾਸੇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਚਾਂਦ ਵਾਂਗ ਠੰਢਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ।
ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਕृਤਾ ਕਰ੍ਮਤੂਲਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਦੇਹਸ਼ਲ੍ਮਲੇਃ । ਜ੍ਞਾਨਾਨਿਲਸਮੁਦ੍ਧੂਤਾ ਵਿਲਯਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੇਮਲ ਦੇ ਰੂਈ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਭਵਸਾਗਰਾਤ੍ । ਇਚ੍ਛਤੋ ऽਪਿ ਸਮਾਯਾਤਿ ਪੁਨਰ੍ ਨਾਜ੍ਞਤ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਤਮ-ਅਗਿਆਨ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹਵੇ ਵੀ।
ਯਥਾ ਦੂਰਗਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਥਾਨਂ ਰਯਵਤੀ ਸਰਿਤ੍ । ਨ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਮਤਿਰ੍ ਬੁਦ੍ਧਾ ਪੁਨਰ੍ ਮੋਹਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਆਪਣੀ ਦੂਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਮੱਤ ਫਿਰ ਮੋਹ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਸਰ੍ਵੈਵ ਹਿ ਕਲਾ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਅਨਭ੍ਯਾਸੇਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਫਲਦਾਪਿ ਮਨੋਜ੍ਞਾਪਿ ਲਤੇਵਾਸੇਕਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਲਾ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਫਲਦਾਇਕ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਸਾਹਾਰੇ ਬੇਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏषਾ ਜ੍ਞਾਨਕਲਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸਕृਜ੍ਜਾਤਾ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ । ਵृਦ੍ਧਿਮ੍ ਏਤਿ ਬਲਾਦ੍ ਏਵ ਸਤਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਪ੍ਤਸ਼ਾਲਿਵਤ੍
ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਲਾ ਜਦ ਅੰਦਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਜਿਆ ਹੋਇਆ ਚਾਵਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਦਧ੍ਯੁਦ੍ਧृਤਂ ਨੈਤਿ ਪੁਨਰ੍ ਦਧ੍ਨੈਕਤਾਂ ਘृਤਮ੍ । ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨੋਦ੍ਧृਤਾ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਨਾਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਤਾਂ ਪੁਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਦਹੀਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਇਆ ਘੀ ਮੁੜ ਦਹੀਂ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਝ ਮੁੜ ਅਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਯਥਾ ਪਰਭਟਵ੍ਯੂਹਂ ਵਿਭਿਦ੍ਯੋਦੇਤਿ ਸਦ੍ਭਟਃ । ਤਥਾਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਨ੍ਧ੍ਯਮ੍ ਉਦੇਤਿ ਜ੍ਞਾਨਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਚੀਰ ਕੇ ਸੱਚਾ ਸੂਹਾ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਚਿਦ੍ਘਨਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਤਤਮ੍ । ਅਦ੍ਵੈਤਂ ਦ੍ਵੈਤਵਦ੍ ਭਾਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਕਮ੍ ਅਨਾਮਯਮ੍
ਚਿੱਤ ਦੀ ਘਣਤਾ, ਨਿਰਮਲਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਇਹ ਅਦਵੈਤ ਹੈ, ਪਰ ਦਵੈਤ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਇਕ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਏਕਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਖਿਲਵਸ੍ਤੁषੁ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪ ਆਤ੍ਮਾ ਪਰਸ੍ ਸ੍ਵਜਲਧਿष੍ਵ੍ ਇਵ ਤੋਯਮ੍ ਅਚ੍ਛਮ੍ । ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਸਙ੍ਕਲਨਭੂਰਿਕਲਾਪਮ੍ ਏਕਂ ਸਤ੍ਤਾਂਸ਼ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਜਗਦ੍ ਅਙ੍ਗ ਵਿਦ੍ਧਿ
ਸਭ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨ ਰੂਪ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ। ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ, ਮਿੱਤਰ, ਇੱਕ ਹੀ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਪੂੰਜ ਵਜੋਂ ਸਮਝੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਠਜੋੜ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਰਣਾਦ੍ ਏਕੋ ਜੀਵḫ ਪ੍ਰਥਮਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਃ । ਤਸ੍ਮਾਜ੍ ਜੀਵਕਣਾ ਜਾਤਾẖ ਕਣਾਸ੍ ਤਪ੍ਤਾਯਸੋ ਯਥਾ
ਉੱਚਤਮ ਕਾਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ, ਜਿਵੇਂ ਤਪੇ ਲੋਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ।